Ngôi nhà và con đường

(TT&VH) - 1. Người dân sống tại hai “siêu đô thị” Hà Nội và TP.HCM đang sống chung với cảnh tắc đường mỗi ngày.

Nhưng những ai từng sống nhiều năm ở đây đều thấy, chỉ cách đây dăm bảy năm trước, cảnh tắc đường diễn ra nhưng chỉ tập trung tại một số tuyến đường, trong một số giờ cao điểm nhất định. Còn hiện nay, bất cứ con đường nào cũng có thể bị tắc nghẽn tại bất cứ thời điểm nào, dù  các con đường, cầu vượt được xây mới nhiều lên.

Nguyên nhân rõ ràng nhất, là hai đô thị tập trung quá đông người, quá nhiều ngôi nhà mọc lên nhất là dân số được “nén” vào đô thị trung tâm “nhờ” sự phát triển các tòa nhà cao tầng.

Một cảnh tắc đường quen thuộc ở Hà Nội

Trong phiên chất vấn tại kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XIII, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng đã phải đứng ra “chia lửa” với Bộ trưởng Bộ GTVT, ông thừa nhận nguyên nhân quan trọng dẫn tới việc tắc đường ngày càng trầm trọng là việc phát triển nhà cao tầng tại nội đô chưa được kiểm soát một cách chặt chẽ và gia tăng với tốc độ chóng mặt. Ông đề nghị kiểm soát chặt chẽ việc xây dựng thêm các công trình cao tầng tại Hà Nội và TP.HCM.

Quả thực, hai siêu đô thị đang oằn mình gánh những chủ nhân của nó. Nếu các đô thị trong khu vực châu Á như Thượng Hải mật độ dân số năm 2010 ở mức 3.500 người/km2 , tại Singapore, Hong Kong, mật độ dân số chỉ khoảng 6.500 người/km2 , ngay cả Seoul nơi có mật độ dân số vào bậc cao trên thế giới khoảng trên 17.200 người/km2  cũng phải “chào thua” chúng ta. Tại TP.HCM con số này khoảng 26.500 người/km2 , với thủ đô Hà Nội, hiện các quận nội thành cũng có mật độ lên tới 25.000 - 36.000 người/km2 .

Trước quy hoạch mới được thông qua năm nay, chỉ cần nhìn lại quy hoạch gần nhất năm 1998 mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt cũng đủ giật mình bởi theo quy hoạch, bốn quận nội thành Hà Nội (Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa và Hai Bà Trưng) chỉ đề ra mức 80 vạn dân, nhưng hiện nay đã phát triển lên tới gần 1,3 triệu dân. Đúng là “đường cứ tắc, nhà cứ xây”.

2. Vấn đề đặt ra không chỉ là ngôi nhà và con đường nữa, mà nó còn là chất lượng cuộc sống hàng triệu con người đang ùn ứ trong một đô thị chật chội, quá tải cả giao thông, thiếu trường học, bệnh viên, thiếu công viên và khí trời hằng ngày.

Hiện cả Hà Nội và TP.HCM đều đang bắt tay vào di chuyển dần dân cư nội đô ra ngoại thành, tiếp theo đó là các trường ĐH, bệnh viện, các cơ quan hành chính... Các đô thị vệ tinh, đô thị đối trọng trong vùng sẽ phát triển mạnh để giảm áp lực tăng dân số cho 2 thành phố trung tâm. Mới đây, tại Hội nghị triển khai quy hoạch chung Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 ngày 24/11, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo khẳng định: “Hà Nội sẽ không cấp phép mới bất kỳ một công trình cao tầng nào trong các quận trung tâm thành phố, ưu tiên xây dựng không gian công cộng tại khu đất di dời trường học, bệnh viện, cơ sở sản xuất...”

Đáng lẽ điều này phải làm từ lâu, nhưng muộn còn hơn không. Người dân có quyền hy vọng, cùng với sự quyết liệt từ ngành giao thông, việc thành phố “stop” cuộc chạy đua xây dựng theo kiểu “đường cứ tắc, cao ốc cứ xây” bài toán “ra ngõ – tắc đường” sẽ được giải đáp một ngày không quá xa.

Nguyễn Gia