Giải thưởng văn học TP.HCM 2009: Vẫn không có tác giả trẻ

(TT&VH) - Hôm 12/11, Hội đồng chấm giải văn học TP.HCM 2009 của Hội Nhà văn TP.HCM đã bỏ phiếu kín, với số phiếu quá bán chọn ra hai tác phẩm sau đây để trao giải thưởng: Tiểu thuyết đàn bà của Lý Lan và tập thơ Ra ngoài ngàn năm của Trương Nam Hương.

“Hơi đáng tiếc” vì không có người trẻ nhận giải

Hội đồng chấm giải văn học TP.HCM đã chọn hai tác phẩm trên để trao giải thưởng từ 7 tác phẩm: Cáo già, gái già và tiểu thuyết diễm tình (Dương Thụy), Đồng hồ một kim (thơ Phan Trung Thành), Mắt giấy (thơ Nguyệt Phạm), Nhà thơ qua nhà thơ (lý luận phê bình Lê Hoàng Anh) và Văn học thời gian 1975 - 2005 ở TP.HCM (lý luận phê bình Trần Thanh Giao).

Nhìn vào danh sách 7 tác phẩm vô vòng bỏ phiếu chấm giải, thấy rằng có 3 tác phẩm của các tác giả tạm gọi là trẻ: Dương Thụy, Phan Trung Thành và Nguyệt Phạm. Lâu nay, làng văn TP.HCM luôn kỳ vọng vào một ngày “đẹp trời”, các tác giả trẻ được vinh danh thông qua giải thưởng văn học của thành phố. Tuy nhiên, cả giải thưởng của năm 2009 này nữa, vẫn chưa có văn sĩ trẻ nào được trao giải.

Năm ngoái, giải văn học TP.HCM ngoài trao hai giải thưởng cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (Tôi là Bêtô) và nhà thơ Thanh Nguyên (Hát thơ), còn lại là hai tặng thưởng (có ý nghĩa khuyến khích) cho hai nhà văn Trần Nhã Thụy (tiểu thuyết Sự trở lại của vết xước) và nhà thơ Trần Lê Sơn Ý (tập thơ Cơn ngạt thở tình cờ).

Nếu xét về tuổi đời, hai tác giả Trần Nhã Thụy, Trần Lê Sơn Ý trẻ hơn rất nhiều so với Nguyễn Nhật Ánh và Thanh Nguyên. Tất nhiên, chúng ta đều hiểu rằng, trong văn chương nghệ thuật không thể nói chuyện tuổi “già” hay “trẻ” mà vấn đề là tác phẩm nhận giải có xứng đáng không. Mặc dù vậy, việc không có tác giả trẻ nào được vinh danh ở giải thưởng này vẫn là việc không vui.

Liên lạc với nhà văn Lê Văn Thảo - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, ông Thảo bảo rằng “hơi đáng tiếc” vì không có người trẻ nhận giải thưởng. Vì sao làng văn TP.HCM lại “kỳ vọng” vào việc giải thưởng này “xướng tên” các nhà văn trẻ quá vậy? Vì đơn giản, trong nhiều năm nay, giải thưởng này toàn “gọi tên” những nhà văn có cái tên quá quen với độc giả, thậm chí đã nhận nhiều giải thưởng văn học khác rồi. Nếu xem giải thưởng là một thước đo đời sống văn học, thì chẳng lẽ văn học của TP.HCM trong các năm qua không có chuyển biến tích cực gì? Trong khi, thực tế đã có câu trả lời ngược lại với sự xuất hiện và định danh của nhiều người cầm bút trẻ đang rất nỗ lực nhằm khuấy động không khí văn chương của thành phố sôi động bậc nhất Việt Nam: Nguyễn Danh Lam, Phan Hồn Nhiên, Nguyễn Vĩnh Nguyên, Vũ Đình Giang, Tiến Đạt, Dương Thụy, Thục Linh, Song Phạm...

Nhà văn trẻ: Chầm chậm đến mình!

Khi nào nhà văn trẻ được giải thưởng “xướng danh”? Hình như cơ hội đến với họ nhiều hơn vào những năm không có tác phẩm nào của nhà văn “già” ứng thí hoặc “vượt trội”!

Xin dẫn chứng: Năm 2007, hai tác phẩm thơ và truyện ngắn của nhà văn trẻ Lê Thiếu Nhơn và Liêm Trinh được nhận tặng thưởng của Giải thưởng văn học TP.HCM. Đây cũng là năm mà Giải thưởng văn học TP.HCM không chọn ra tác phẩm nào xứng đáng trao giải thưởng mà chỉ có hai tác phẩm của hai tác giả trẻ nói trên nhận tặng thưởng (tức khuyến khích) mà thôi.

Có nhà văn trẻ còn thẳng thừng: “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi. Hội đồng giám khảo thế nào thì giải thưởng sẽ thế ấy. Dù nhà văn Vũ Trọng Phụng, nhà thơ Hàn Mặc Tử - những người tạ nên sự nghiệp từ rất trẻ, có sống lại cũng chưa chắc đã vào được giải”. Năm 2008, khi giải thưởng và tặng thưởng được trao, đã có một số ý kiến so sánh rằng: Tác phẩm nhận giải thưởng có hơn gì tác phẩm nhận tặng thưởng đâu(?). Tất nhiên, đó chỉ là những ý kiến cá nhân của một vài nhà văn trẻ vì quá “sốt ruột” nên nói thế, chứ theo nhà văn Lê Văn Thảo - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM, thì hội đồng chấm giải đã “làm việc hết sức công tâm”, văn chương chỉ có hay hoặc không hay chứ không có chuyện trẻ hay già.

Như vậy, có thể đặt ra câu hỏi rằng: Có phải các nhà văn trẻ TP.HCM viết chưa thật hay nên không được giải thưởng “để mắt” tới? Câu hỏi này hỏi cũng chỉ để mà hỏi, vì việc hay hoặc như thế nào là hay lại có thể gây tranh cãi dài dài vì “văn chương tự cổ vô bằng cớ”. Vậy nên, việc Giải thưởng văn học TP.HCM có đến tay các nhà văn trẻ hay không, có thể ví von như hình ảnh của một nhà thơ: Chầm chậm đến mình! Hoặc nếu nhà văn trẻ nào có “sốt ruột”, thì như tên một tác phẩm của nhà văn trẻ Nguyễn Lê My Hoàn, hãy chọn: Lối đi ngay dưới chân mình, thay vì “lối đi” đến giải thưởng của Hội Nhà văn TP.HCM.

Nhà văn Lý Lan hai lần đoạt Giải thưởng cả thơ và văn

Năm 2006, Giải thưởng văn học TP.HCM đã trao cho tập thơ Là mình của nhà văn Lý Lan. Năm nay, chị tiếp tục nhận giải thưởng cho tập Tiểu thuyết đàn bà. Như vậy, Lý Lan đã “hai tay” nhận giải thưởng ở cả hai lĩnh vực thơ và văn của Hội Nhà văn TP.HCM.

Trần Hoàng Nhân