(Bài dự thi) - Ai đó thường nói “Khói lam chiều buồn một cách ảm đạm” cũng đúng mà có thể chưa hẳn như thế. Chỉ biết trong hồn của những sợi khói ấy mang trong mình biết bao tình cảm, mang trong mình hồn quê mà ít ai có thể hiểu hết được. Những buổi chiều tà, nhìn từ con đê, ngôi làng bao trùm bởi một mầu u buồn bởi khói lam chiều. Nhưng không hiểu sao chính tôi lại cảm nhận điều đó ở một góc độ khác chan chứa biết bao cảm tình.
Chiều tà bao giờ cũng vậy, những cánh diều no gió cứ bay ngạo nghễ giữa bầu trời cao tít. Tôi là thằng con trai ham chơi, với tôi những cánh diều kia là một điều gì đó quá đỗi thân quen. Tôi có thể thuộc lòng trong bàn tay cách làm thế nào để có một cánh diều tốt, phải chọn tre, chọn giấy, chọn dây, chọn hướng gió như thế nào để cánh diều được bay cao, bay xa tít tắp. Còn nữa cả sáo diều chứ, nào là cách đặt sáo diều như thế nào cho kêu to nhất, khoét sáo như thế nào cho âm thanh trong trẻo mà lại vang xa…Những cánh diều của tuổi thơ cứ thế bay, bay xa hơn nữa. Có một điều ở đây tôi chiêm nghiệm sau biết bao nhiều tháng ngày sống với quê hương, dù cánh diều kia có xấu có đẹp, có bay gần bay xa, dù con diều kia tiếng sáo có trong trẻo hay gợn đục…thì tất cả có một điểm chung là được nối bởi một sợi dây duy nhất. Đó không phải là một sợi dây bình thường mà một sợi dây vô hình nối với quê hương, nối với cội nguồn.
Khói lam chiều cũng giống cánh diều kia.
Làng tôi nhìn từ con đê thì xung quanh một luỹ tre xanh khổng lồ chạy dọc làng. Chẳng thể nhìn thấy một ngôi nhà nào từ con đê này cả, những ngôi nhà nằm sâu trong những luỹ tre kia như muốn ẩn mình với nắng với gió, ẩn mình với những trận bão. Cuộc sống chủ yếu của người dân làm nông nghiệp, quanh năm suốt tháng với cái cày cái cuốc, vất vả là vậy nhưng ai ai cũng lấy làm tự hào khi ở trong làng này. Họ luôn luôn yêu đời sống chân chất, mộc mạc. Tôi có dịp đi xa quê hương thấy được cảnh sống ở thành phố hối hả, người với người bon chen nhau sống với nhau chỉ bằng vụ lợi những lúc đó tôi lại chợt thoáng trong đầu tất cả những người dân trong làng mà thấy ngậm ngùi. Đã biết bao nhiêu người không chịu được cái đói cái khổ mà rứt ruột ra đi, nào là đi làm trong Nam, lên phía bắc hay lang bạc kỳ hồ ở một phương nào đó, cố thoát ra khỏi cái đói này. Và một điều đáng trân trọng, đáng quý ở đây là mỗi dịp tết tất cả lại tụ họp lại với gia đình với xóm với làng. Như cánh diều kia có bay xa bay cao thì cũng được nối bằng sợi dây dưới mặt đất. Đáng quý biết bao.
Tôi đủ lớn để hiểu được những lời dạy của bà: “sau này cháu có học cao, đi xa thì cũng đừng bao giờ quên quê hương, quên nguồn cội gốc rễ của mình ở đây nhé”. Lời của bà đã ăn sâu vào tiềm thức của tôi từ dạo ấy.
Bẵng đi một thời gian, tôi xa quê, xa luỹ tre xa xóm làng nhưng lòng đau đáu về nơi đã sinh ra. Không biết sau này có chắc khi học xong có về lại nơi nuôi nấng tôi, lòng chợt buồn một cách ảm đạm như chính khói lam chiều kia, cuộc sống mà nhiều khi đánh mất một thứ gì đó mà chính ta cũng không đủ bình thản để nhận ra đến một lúc nhận ra thì đã đi quá xa vời mất rồi. Có một điều luôn đau đáu trong lòng, khói lam chiều vẫn ngụ cư trong tâm hồn của tôi.
Lê Văn Bảo
