Cô Sonja Bertram đã đợi chúng tôi ở sân bay. Cô có mái tóc trắng cắt ngắn, nụ cười luôn nở trên môi. Cuối thập niên 80, khi mà ban nhạc ABBA đã tan rã thì những người bạn cùng thế hệ tôi vẫn còn điên đảo với Fernando, với Dancing Queen và Mamma Mia qua giọng ca cao vút của nữ ca sỹ tóc bạch kim Agnetha Faltskog. Tự lúc nào, 4 thành viên huyền thoại của ABBA đã gieo vào lòng các fan hâm mộ trẻ tuổi một tình yêu thầm kín với đất nước phủ đầy băng giá này. Khi ấy, đối với tôi, Stockholm là một địa danh xa xôi, chỉ xuất hiện thoáng qua trên video clip với những con đường ngoại ô rợp bóng, những căn hộ chung cư hiện đại và bữa tiệc mừng năm mới náo nhiệt. Nhưng giờ thành phố Stockholm đang hiện dần trước mắt, sạch sẽ và thơ mộng hơn bao giờ hết. Tòa thị chính và cung điện nhà vua oai vệ soi mình bên bờ biển. Stockholm được mệnh danh là Thành phố nước bởi nó nằm trên 14 hòn đảo hình thành giữa biển Baltic và hồ Malaren. Thụy Điển nhiều hồ, trong đó có hồ Loch Ness với con quái vật khổng lồ bí ẩn. 24.000 hòn đảo lớn nhỏ vây quanh Stockholm tạo nên một vẻ đẹp độc đáo mà du khách không thể tìm thấy ở nơi nào khác. Những người khách lạ như tôi luôn bị lẫn lộn, không biết đâu là biển, đâu là hồ mỗi khi nhìn thấy nước. Cô Sonja giải thích, người dân Stockholm thường gọi chúng là hồ nước mặn và hồ nước ngọt.
Khu phố cổ, cung điện nhà vua và Tòa thị chính nằm bên “hồ nước mặn”, nơi tàu bè qua lại tấp nập. Tòa thị chính là một trong những công trình đẹp nhất Thụy Điển được kiến trúc sư lừng danh Regna Ostberg thiết kế và hoàn tất trong 12 năm. Nó chính thức đi vào hoạt động từ năm 1923. Kể từ đó, hàng năm cứ vào ngày 10-12 (ngày mất của Afred Nobel) các giải Nobel danh dự đã được trao tặng ở đây, ngoại trừ giải Nobel Hòa bình được tổ chức ở Oslo, Nauy. Lí do là vì khi Nobel viết di chúc, hai nước Thụy Điển và Nauy vẫn là một liên hiệp. Mãi đến năm 1905, 5 năm sau khi giải Nobel được công nhận, hai nhà nước này mới được tách ra thành hai quốc gia độc lập. Khi bước vào bên trong, tôi rất ngạc nhiên thấy cô Sonja đề nghị mọi người giữ im lặng vì bây giờ các quan chức cao cấp của Hội đồng thành phố đang làm việc. Tuy nhiên không hề có biển báo cấm đường hay bóng dáng bảo vệ, du khách vẫn được tham quan hàng ngày ở tòa nhà nổi tiếng này, thậm chí ghé thăm phòng họp Quốc hội và mua đồ ở các quầy hàng lưu niệm ngay trong Tòa thị chính. Chính phủ họp cứ họp, khách tham quan cứ tham quan, chỉ có điều là giữ ý đừng gây ầm ĩ mà thôi. Đứng từ ô cửa sổ trên các phòng đại sảnh, có thể bao quát được hầu hết khung cảnh Stockholm và vùng bến cảng. Trong tòa nhà xa hoa bậc nhất này, những bức tranh tường khảm vàng mô tả các hình ảnh của vua Gustav cùng quân lính.
Một địa điểm nổi tiếng không kém là Cung điện hoàng gia. Quang cảnh ngoạn mục nhất mà không người nước ngoài nào có thể bỏ qua là phiên đổi gác lúc 12h trưa. Quân lính hoàng gia vẫn mặc trang phục như nhiều thế kỷ trước, cũng bồng súng, diễu hành và đọc diễn văn (tôi không hiểu nội dung song đoán rằng diễn văn ca ngợi nhà vua và triều đình). Trên tầng áp mái của cung điện, chim hải âu kêu quang quác và bay qua lại sát đỉnh đầu những chú lính gác. Người ta tranh nhau chụp ảnh với một bác lính gác già nua trước cổng cung điện. Bác lính có khuôn mặt hiền lành và phúc hậu như đang canh gác một lâu đài cổ tích, khái niệm khủng bố hay tà ác dường như không có trong từ điển của người lính già này.
Rời khỏi Cung điện hoàng gia, ta có thể xuống khu phố cổ nằm ngay bên cạnh. Khu phố dành cho người đi bộ với những con hẻm nhỏ xíu trải đá hộc nằm thoai thoải đan vào nhau, lúc lên dốc lúc xuống dốc. Những ngôi nhà cổ kính hai bên đường hầu hết được dùng làm cửa hàng. Đây cũng là một khu mua sắm nổi tiếng của Stockholm nhưng chủ yếu là bán đồ lưu niệm. Các cửa hàng nhỏ xíu, ô cửa kính và cửa ra vào cũng tí hon, bên trong bày bán đủ thứ đồ tinh xảo. Hễ bước chân vào bất kì cửa hàng nào là tôi lại bị thôi miên bởi hàng trăm đồ thủ công mỹ nghệ bằng gỗ và vải lụa, những thứ đồ gỗ mà ta chưa từng nhìn thấy bao giờ: những con búp bê xinh đẹp, mụ phù thủy và quỉ lùn ngộ nghĩnh, các thổ dân Viking râu đen rậm dài.
Tôi vẫn còn nhớ một quán ăn đặc biệt tại khu phố cổ. Quán rất ấn tượng, nằm sâu dưới lòng đất với các gian phòng tường đá gồ ghề và lập lòe ánh nến như những quán rượu thế kỉ thứ 14, nơi dừng chân của các kị sĩ và lữ khách từ nơi xa tới còn dính đầy bụi đường. Những lò sưởi cũ kĩ, bộ giáp khiên treo trên tường và thùng rượu để góc nhà hoàn tất một bức tranh cổ xưa sống động. Trong khoảnh khắc, tôi đã quên mình đang bước chân vào cửa ngõ của thế kỷ 21, với những cao ốc khổng lồ, trung tâm thương mại trong nhà kính và internet không dây.
Buổi sáng cuối cùng trước khi rời thành phố nước, tôi bị đánh thức bởi tiếng chuông nhà thờ xế bên kia đường. Mới 7 giờ sáng, mở cửa sổ ngó ra đường, thấy thành phố cổ tích vẫn im lìm say ngủ. Phía ngoài Vịnh, hừng đông đã ửng hồng và trên gác chuông những ngôi nhà cổ, từng đôi chim câu đang gù gù rỉa cánh, trong bình yên và trong lành của một sáng mùa hạ.
Nguyễn Diệu Linh
