Nha Trang là thành phố biển thuộc một trong 29 vịnh đẹp nhất thế giới. Bãi biển này thu hút lượng lớn du khách trong và ngoài nước đến thăm quan và tắm biển. Đồng thời, dân địa phương cũng sử dụng không gian này với các loại hình hoạt động khác nhau. Dọc theo 10km bãi cát dài có khoảng gần 10 nhà vệ sinh, phần lớn là các nhà vệ sinh tiền chế hay những toilet tự động. Các dịch vụ này đều thu tiền vào cửa.
Khách du lịch rất ngạc nhiên bị nhắc phải trả tiền khi dùng dich vụ mà họ nghĩ rằng lẽ ra phải miễn phí như ở đất nước họ. Và phần lớn khách du lịch trong và ngoài nước cũng không đồng tình với việc sử dụng toilet phải trả tiền bởi toilet miễn phí là dịch vụ tối thiểu mà một thành phố du lịch cần phải cung cấp cho khách. Dân địa phương cũng ít khi dùng dịch vụ và thường “làm bậy” bởi vì phải tốn tiền và không phải lúc nào họ cũng đem theo tiền cắc khi đi biển. Ngòai ra, không có nước tắm lại cho nên dân địa phương cũng thường đem theo các bình nước để tắm lại hay múc nước biển bỏ vào bao nylon để rửa chân khỏi dính cát, điều này làm cho đường đi bộ lúc nào cũng ướt át và dơ dáy.
Vì thiếu vòi nước tắm lại và nơi thay đồ công cộng, những người đi tắm biển thường mặc nguyên quần áo ướt đi về nhà hay khách sạn đã làm mất đi nét văn minh của thành phố.
Ngoài việc thu tiền, phần lớn các dịch vụ toilet này không được thiết kế theo tiêu chuẩn toilet sạch và đẹp xứng với vẻ đẹp, văn minh và thân thiện của thành phố biển Nha Trang. Nói chung, dịch vụ toilet dọc bờ biển Nha Trang đã và đang không đáp ứng được nhu cầu sạch, mỹ quan và tiêu chuẩn cao của khách du lịch và người dân địa phương. Hiện nay, tất cả các toilet muốn sử dụng đều phải trả tiền dù toilet được Nhà nước đầu tư xây dựng và nhân dân đấu thầu, kinh doanh và quản lý.
Khi tham khảo với một số dân chúng về dự án chuyển đổi các toilet cũ kỹ này thì có một số người vẫn cho rằng không cần phải làm gì cả bởi vì toilet tự bản thân nó đã làm “xấu đi” vẻ đẹp của bải biễn mặc dầu họ biết rằng nhu cầu đi toilet là nhu cầu tối thiểu của con người.
Lý do:
Chúng tôi chọn toilet công cộng tọa lạc ở giữa câu lạc bộ Sailing Club và Louisane Club trong công viên ở trên đường Trần Phú để chuyển đổi bởi vì tại sao không thể giới thiệu nghệ thuật cộng đồng ở một nơi mà mọi người thường coi là nơi không đáng để ý hay không cần phảilàm đẹp.
Toilet này có không gian rộng và được xây dựng kiên cố so với các loại toilet khác dọc theo biển Nha Trang. Địa điểm này cũng là một bãi tắm đẹp và thu hút đông người ở bãi biển Nha Trang. Toilet này hiện nay đang xuống cấp bên trong lẫn bên ngoài.
Bên ngoài cỏ vẫn mọc đầy thềm, tên gọi nhà vệ sinh viết nghuệch ngoạc và đồ đạc để lộn xộn ở cổng vào toilet. Nhìn toilet này có vẻ thiếu thân thiện và thiếu sinh động so với hoạt động náo nhiệt bên ngoài bờ biển.
Cổng vào toilet bề bộn và quay lưng về phía biển
Ý tưởng chuyển đổi không gian:
Chúng tôi muốn giới thiệu nghệ thuật cộng đồng trong việc chuyển đổi không gian toilet này thành một nhà toilet công cộng miễn phí, đúng tiêu chuẩn và nghệ thuật nhất dọc theo bờ biển Việt Nam. Để thực hiện điều này sẽ là một sự kết hợp hài hòa giữa các cơ quan, ban ngành, nghệ sĩ thị giác, các nhà tài trợ, cộng đồng dân cư và khách du lịch. Một khi chuyển đổi không gian toilet sẽ là một nơi đày màu sắc mang tính chất nghệ thuật cao với sự tham gia của cộng đồng dân cư và người sử dụng. Đồng thời, một loại hình toilet miễn phí với sự tài trợ của các nhà tài trợ giúp việc quản lý và bảo trì sẽ nâng cao nếp sống văn minh và trở thành “câu chuyện” giúp quảng bá du lịch Nha Trang ngày càng phát triển. Hy vọng mô hình này có thể giới thiệu và lan rộng đến các tỉnh thành khác có bờ biển ở Việt Nam.
Ý tưởng này có tính khả thi cao bởi vì cơ hội thu hút bảo trợ và quảng cáo từ các khách sạn, công ty thiết bị vệ sinh, sản phẩm vệ sinh cá nhân, công ty sơn… rất lớn bởi vì quảng cáo trong không gian nhà vệ sinh gần đây có tác dụng hiệu quả cao và đang được các nhà tài trợ chú ý. Số tiền lấy được từ tài trợ có thể cung cấp lệ phí cho nghệ sĩ làm việc, mua sắm vật liệu xây dựng và thiết kế, cũng như trả lương cho người quản lý dịch vụ này trong tương lai.
Mặt ngoài
Mặt ngòai bao quanh toilet là bức tường ốp gạch nhìn ra biển. Cách thiết kế này làm nhiều người không biết công trình này là gì và nhìn có vẻ thiếu sinh động, không gây sự chú ý. Chúng tôi muốn cửa ra vào của toilet quay về hướng biển để tiện đường đi và dễ nhìn thấy. Chung quanh tường sẽ là một bức tranh làm bằng mảnh sành (mural) đầy màu sắc, vui nhộn với các vòi sen lộ thiên miễn phí cho người tắm lại nước ngọt. Bức tranh này sẽ do các nghệ sĩ làm việc trực tiếp và tham khảo với cộng đồng dân cư là những thành phần khác nhau sử dụng không gian biển này từ sáng đến tối với nhiều nhu cầu khác nhau. Sự hợp tác này sẽ làm cho người dân cảm thấy mình có trách nhiệm giữ gìn và ngăn chặn sự quấy phá công trình toilet nếu có xảy ra.
Bên trong toilet sẽ thiết kế lại sao cho việc sử dụng vệ sinh và thay đồ một cách thoải mái với các ghế băng để đồ đạc, móc để treo quần áo và gia tăng buồng cầu ở phòng vệ sinh nữ. Bên trong cũng sẽ có những bức mural ấn tượng, có thể dựa trên một tác phẩm mỹ thuật nào đó với sự cho phép của tác giả hay nghệ sĩ tham khảo ý kiến cộng đồng để đưa nghệ thuật bao gồm nghệ thuật sắp xếp âm thanh (sound installation), mỹ thuật trong không gian nhỏ nhưng ấm cúng này.
Kết Luận:
Mô hình toilet công cộng có sự tham gia nghệ sĩ và cộng đồng lần đầu tiên xuất hiện ở Nha Trang sẽ giúp người dân địa phương nâng cao nhận thức về nghệ thuật cộng đồng, thiết kế và kiến trúc. Thông qua đó nâng cao việc bảo vệ môi trường và giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. Việc mời các nhà tài trợ tham gia vào chương trình này sẽ giúp các thương nghiệp thấy được lợi ích quảng cáo thương hiệu ở một nơi gây hiệu quả cao và cho họ cơ hội đóng góp xây dựng các loại hình họat động nghệ thuật cộng đồng.
