(TT&VH) - Nếu Dự thảo Luật Thi hành án hình sự được Quốc hội thông qua, thì các tử tù thay vì phải “dựa cột” ngoài pháp trường, sẽ được nhận một cái chết ít đau đớn hơn và đảm bảo tử thi còn nguyên vẹn. Đó là hình thức tiêm thuốc độc. Báo cáo giải trình tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật Thi hành án hình sự do Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) trình bày sáng qua đã khẳng định, đa số ý kiến Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đồng tình với phương án quy định hình thức tử hình bằng tiêm thuốc độc.
* Tiêm thuốc độc, dùng điện hay xử bắn bằng robot?
Điều khoản quy định về hình thức và trình tự thi hành án tử hình trong Dự thảo Luật này là một trong những vấn đề nhạy cảm được dư luận rất quan tâm. Uỷ ban tư pháp đã nhận được 55 văn bản đóng góp ý kiến về dự án Luật nói chung, trong đó có đóng góp cho điều khoản nói trên. Các ý kiến tại 9 Đoàn và 1 đại biểu tán thành phương án 1: thi hành tử hình bằng hình thức xử bắn; trong đó có ý kiến đề nghị xử bắn bằng hình thức robot nhằm tự động hóa máy bắn và trước khi bắn nên cho phạm nhân uống thuốc mê (ý kiến tại 01 Đoàn).
Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Thu Ba trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu,
chỉnh lý dự thảo Luật thi hành án hình sự. Ảnh: Nguyễn Dân
Song đại đa số các ý kiến (tại 30 Đoàn và 1 Đại biểu) đã tán thành phương án 2: thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc; trong đó có ý kiến đề nghị việc tiêm thuốc độc được thực hiện tại Trung tâm giám định pháp y và Trung tâm này được bố trí trong bệnh viện, có bác sỹ pháp y thường xuyên giám định tử thi, có phương tiện bảo quản tử thi.
Một số ý kiến khác thì đề nghị áp dụng cả hai hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc và xử bắn; thậm chí có ý kiến của 2 đoàn đề nghị bổ sung quy định “Thi hành án tử hình được thực hiện bằng tiêm, xông thuốc độc, ... hoặc xử lý bằng biện pháp khác”. Lại có ý kiến đề nghị giao Chính phủ quyết định một trong 3 hình thức thi hành án tử hình bằng xử bắn, tiêm thuốc độc hoặc dùng điện (ý kiến tại 01 Đoàn).
* “Hình thức xử bắn bộc lộ nhiều bất cập”
Tổng hợp các ý kiến nêu trên, Báo cáo của UBTVQH cho rằng, việc thi hành án tử hình bằng hình thức xử bắn như hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như về pháp trường tổ chức thi hành án, về áp lực tâm lý đối với cán bộ, chiến sĩ trực tiếp thi hành án và thân nhân người bị thi hành án… Nhìn chung, trong các hình thức thi hành án tử hình đang được nhiều nước áp dụng, thì hình thức tiêm thuốc độc ít gây đau đớn hơn cho người bị thi hành án, bảo đảm tử thi còn nguyên vẹn và giảm áp lực tâm lý cho người trực tiếp thi hành án. Kinh nghiệm các nước đã áp dụng hình thức này cho thấy, quy trình, công nghệ sử dụng việc tiêm thuốc độc cũng dễ thực hiện. Hơn nữa, việc thay đổi hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc cũng đã được Bộ Công an nghiên cứu và xây dựng Đề án trình cấp có thẩm quyền. Đồng thời, qua kết quả tổng hợp ý kiến ĐBQH cho thấy, đa số ý kiến ĐBQH cũng thể hiện sự đồng tình với phương án quy định hình thức tử hình bằng tiêm thuốc độc.
* Cân nhắc việc cho nhận tử thi tử tù
Đây cũng là một trong những vấn đề rất nhạy cảm (liên quan đến phong tục tập quán, an ninh trật tự và an toàn xã hội) trong quá trình thi hành án tử hình. Nhưng cũng là vấn đề cần phải có quy định cụ thể rõ ràng, nhất là khi, có thông tin có địa phương tỷ lệ lấy trộm tử thi sau khi thi hành án tử hình đến 90%.
Ý kiến tại 2 Đoàn ĐBQH cho rằng khi người phạm tội đã chấp hành hình phạt tử hình xong thì cần xem xét giải quyết cho gia đình nhận tử thi để mai táng với điều kiện không tổ chức đám tang và phải đảm bảo giữ gìn an ninh trật tự, kể cả người nước ngoài. Lại có ý kiến đề nghị cần quy định xác người bị thi hành án tử hình cần phải hoả táng hoặc điện táng; đề nghị không cho lấy hài cốt mà xây dựng khu an táng riêng.
Trước các ý kiến nêu trên, UBTVQH nhận thấy, việc cho thân nhân của người bị thi hành án tử hình được nhận tử thi dễ gây ảnh hưởng về an ninh, trật tự an toàn xã hội và làm phát sinh các vấn đề cần phải giải quyết như việc bảo quản tử thi, việc tổ chức mai táng. Do đó, dự thảo Luật không quy định việc cho nhận tử thi. Tuy nhiên, cũng có ý kiến ĐBQH cho rằng, nếu chỉ quy định cho phép thân nhân hoặc đại diện hợp pháp của người bị thi hành án tử hình được nhận hài cốt sau 3 năm kể từ ngày mai táng thì thực tiễn cũng nảy sinh những vấn đề phức tạp. Chẳng hạn về tập quán, có những vùng, miền (như các tỉnh phía nam) không thực hiện việc cải táng, nên quy định này là không khả thi; nhiều trường hợp sau khi xử bắn và mai táng, thân nhân người bị tử hình tìm mọi cách lấy trộm tử thi. Thực tế đó dẫn đến khó khăn trong quản lý phần mộ của người bị thi hành án tử hình, nhất là trách nhiệm giải quyết trong trường hợp thân nhân của người bị thi hành án tử hình có yêu cầu nhận mà hài cốt không còn, nên cần cân nhắc việc cho thân nhân của người bị thi hành án tử hình được nhận tử thi. Đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định.
Theo dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật thi hành án hình sự vào ngày 17/6 tới.
* Tiêm thuốc độc, dùng điện hay xử bắn bằng robot?
Điều khoản quy định về hình thức và trình tự thi hành án tử hình trong Dự thảo Luật này là một trong những vấn đề nhạy cảm được dư luận rất quan tâm. Uỷ ban tư pháp đã nhận được 55 văn bản đóng góp ý kiến về dự án Luật nói chung, trong đó có đóng góp cho điều khoản nói trên. Các ý kiến tại 9 Đoàn và 1 đại biểu tán thành phương án 1: thi hành tử hình bằng hình thức xử bắn; trong đó có ý kiến đề nghị xử bắn bằng hình thức robot nhằm tự động hóa máy bắn và trước khi bắn nên cho phạm nhân uống thuốc mê (ý kiến tại 01 Đoàn).
chỉnh lý dự thảo Luật thi hành án hình sự. Ảnh: Nguyễn Dân
Một số ý kiến khác thì đề nghị áp dụng cả hai hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc và xử bắn; thậm chí có ý kiến của 2 đoàn đề nghị bổ sung quy định “Thi hành án tử hình được thực hiện bằng tiêm, xông thuốc độc, ... hoặc xử lý bằng biện pháp khác”. Lại có ý kiến đề nghị giao Chính phủ quyết định một trong 3 hình thức thi hành án tử hình bằng xử bắn, tiêm thuốc độc hoặc dùng điện (ý kiến tại 01 Đoàn).
* “Hình thức xử bắn bộc lộ nhiều bất cập”
Tổng hợp các ý kiến nêu trên, Báo cáo của UBTVQH cho rằng, việc thi hành án tử hình bằng hình thức xử bắn như hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như về pháp trường tổ chức thi hành án, về áp lực tâm lý đối với cán bộ, chiến sĩ trực tiếp thi hành án và thân nhân người bị thi hành án… Nhìn chung, trong các hình thức thi hành án tử hình đang được nhiều nước áp dụng, thì hình thức tiêm thuốc độc ít gây đau đớn hơn cho người bị thi hành án, bảo đảm tử thi còn nguyên vẹn và giảm áp lực tâm lý cho người trực tiếp thi hành án. Kinh nghiệm các nước đã áp dụng hình thức này cho thấy, quy trình, công nghệ sử dụng việc tiêm thuốc độc cũng dễ thực hiện. Hơn nữa, việc thay đổi hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc cũng đã được Bộ Công an nghiên cứu và xây dựng Đề án trình cấp có thẩm quyền. Đồng thời, qua kết quả tổng hợp ý kiến ĐBQH cho thấy, đa số ý kiến ĐBQH cũng thể hiện sự đồng tình với phương án quy định hình thức tử hình bằng tiêm thuốc độc.
Tử tù đọc lại quyết định thi hành án tử hình trước khi bị xử bắn.
Ảnh: ANTĐ
Vì vậy, UBTVQH đề nghị Quốc hội cho quy định trong dự thảo Luật hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, quy trình thực hiện do Chính phủ quy định. Tuy nhiên, để có thời gian chuẩn bị các điều kiện đảm bảo thực hiện, đề nghị Quốc hội cho quy định hiệu lực thi hành của Luật này từ ngày 1/7/2011. Ảnh: ANTĐ
* Cân nhắc việc cho nhận tử thi tử tù
Đây cũng là một trong những vấn đề rất nhạy cảm (liên quan đến phong tục tập quán, an ninh trật tự và an toàn xã hội) trong quá trình thi hành án tử hình. Nhưng cũng là vấn đề cần phải có quy định cụ thể rõ ràng, nhất là khi, có thông tin có địa phương tỷ lệ lấy trộm tử thi sau khi thi hành án tử hình đến 90%.
Ý kiến tại 2 Đoàn ĐBQH cho rằng khi người phạm tội đã chấp hành hình phạt tử hình xong thì cần xem xét giải quyết cho gia đình nhận tử thi để mai táng với điều kiện không tổ chức đám tang và phải đảm bảo giữ gìn an ninh trật tự, kể cả người nước ngoài. Lại có ý kiến đề nghị cần quy định xác người bị thi hành án tử hình cần phải hoả táng hoặc điện táng; đề nghị không cho lấy hài cốt mà xây dựng khu an táng riêng.
Trước các ý kiến nêu trên, UBTVQH nhận thấy, việc cho thân nhân của người bị thi hành án tử hình được nhận tử thi dễ gây ảnh hưởng về an ninh, trật tự an toàn xã hội và làm phát sinh các vấn đề cần phải giải quyết như việc bảo quản tử thi, việc tổ chức mai táng. Do đó, dự thảo Luật không quy định việc cho nhận tử thi. Tuy nhiên, cũng có ý kiến ĐBQH cho rằng, nếu chỉ quy định cho phép thân nhân hoặc đại diện hợp pháp của người bị thi hành án tử hình được nhận hài cốt sau 3 năm kể từ ngày mai táng thì thực tiễn cũng nảy sinh những vấn đề phức tạp. Chẳng hạn về tập quán, có những vùng, miền (như các tỉnh phía nam) không thực hiện việc cải táng, nên quy định này là không khả thi; nhiều trường hợp sau khi xử bắn và mai táng, thân nhân người bị tử hình tìm mọi cách lấy trộm tử thi. Thực tế đó dẫn đến khó khăn trong quản lý phần mộ của người bị thi hành án tử hình, nhất là trách nhiệm giải quyết trong trường hợp thân nhân của người bị thi hành án tử hình có yêu cầu nhận mà hài cốt không còn, nên cần cân nhắc việc cho thân nhân của người bị thi hành án tử hình được nhận tử thi. Đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định.
Theo dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật thi hành án hình sự vào ngày 17/6 tới.
Nguyễn Mỹ
