Một
tối, căn phòng trọ trên tầng hai bất ngờ mất điện. Vội đưa tay mở toang cửa sổ,
ánh trăng tràn vào khiến lòng tôi bất giác bâng khuâng. Ánh trăng giữa lòng
thành phố phồn hoa lung linh ngàn ánh điện màu khi bóng chiều vừa tan biến…
Nghe
đâu đó tiếng ai : “Mai rằm tháng tám rồi đấy”, lòng bỗng nôn nao. Loang loáng
những chiếc đèn lướt đi, ánh nến hồng lấp lánh. Tiếng cười đùa khúc khích,
tiếng reo hò buổi tối khi chia kẹo trên sân đình. Rồi tiếng trống, tiếng hát…
Tất cả đan dệt vào nhau, sóng sánh trôi dưới trăng vàng mơ màng cổ tích, lảnh
lót ngân lên giai điệu vừa thực vừa mơ…
Đã
thành thông lệ, cứ hễ rằm tháng bảy vừa trôi qua chừng dăm hôm là bọn trẻ con
trong xóm chúng tôi lại háo hức mong chờ. Tết Trung thu đang đến rất gần ở phía
trước. Những đôi mắt tròn mở to háo hức mỗi đêm nhìn lên nền trời theo dõi từng
mảnh hao khuyết, tròn đầy của chị Hằng. Với những đứa trẻ con nhà khá giả thì
những đồng tiền lẻ được dành dụm nhiều hơn, vuốt ve cho thật phẳng phiu, chúng
khẽ khàng nhét vào con lợn đất, hi vọng ngày mổ lợn tới đây có được những chiếc
đèn đẹp nhất.
Còn
với đám trẻ nhà nghèo tụi tôi, chỉ có cách kiếm tre và những tờ giấy bóng xanh
đỏ người ta hay dùng để gói oản, rậm rịch tự làm đèn, sao cho có một cái tết
Trung Thu thật “linh đình” và ấn tượng. Những cánh sao chắp nối nhàu nhĩ, lộ rõ
sự vụng về nhưng đó lại là một sự cố gắng đáng tự hào đối với đám trẻ con nhà
nghèo chúng tôi.
Cũng
có những đứa không kiếm được giấy bóng kính để làm đèn ông sao, nhưng kiếm được
một vài chiếc lon sữa bò, lon bia và nước ngọt, lại hì hụi ngồi cắt thành những
sợi nhỏ dọc theo chiều dài của lon và ép nó lại để phình tròn ra như cái đèn
giấy trước cửa nhà người Tàu, trông khá ngộ. Gài một cây nến nhỏ vào bên trong,
sẽ có một chiếc đèn lồng nhỏ xinh tự tạo để đón chị Hằng và chú Cuội trong câu
chuyện kể của bà xuống thăm vào một đêm đẹp nhất của tháng tám…
Rồi
ngày mong đợi ấy cũng đến trong niềm hân hoan, khấp khởi. Buổi tối, tôi dắt đứa
em ra sân đình để được đón chị Hằng, phá cỗ. Vừa ra đến cổng, gặp tụi thằng Tí,
con Na hớn hở với những chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân rực rỡ trên tay. Tụi nó
khoe mua từ tiền “mổ lợn”, và chê hai cái đèn tự tạo của anh em tôi khiến thằng
em tôi tức tưởi chạy vào, nức nở kể với mẹ.
Tôi
chạy vào theo, thấy mẹ đang ôm em dỗ dành… Hình như mắt mẹ rơm rớm… Tôi biết mẹ
buồn vì không thể mua đèn cho hai anh em tôi, vì tiền còn cần dùng trang trải
cho nhiều thứ khác. Tôi lau nước mắt cho em và thầm thì: “Nếu anh em mình mà ra
đình muộn là không được chia kẹo đâu!”. Thằng em tôi nín ngay tức thì, giục tôi
cõng đi, bỏ quên cả chiếc đèn ông sao méo mó nằm chỏng chơ trên sân gạch.
Trăng
bắt đầu ló mình ra khỏi những dải mây mỏng tang sương khói, rót đầy mật vàng
sóng sánh trải khắp nhân gian. Xúng xính trong bộ cánh giát bạc lấp lánh, trăng
sà xuống gần hơn với sân đình, say mình theo từng nhịp trống hội múa lân. Trăng
thích thú trườn mình đến bên một góc sân – nơi đang diễn ra trò kéo co của
những thiên thần nhỏ sinh ra dưới lũy tre làng… Trăng ngó nghiêng, nghe đâu đó
trong gió vọng lại khúc đồng dao, giọng con trẻ hồn nhiên như cây cỏ đang cựa
mình uống đầy sương đêm.
“Này ông trăng ơi. Xuống đây mà chơi. Có nồi cơm nếp. Có tệp bánh chưng.
Có lưng hũ rượu. Thằng Khướu đánh đu. Thằng Cu gỡ chài. Cái Hai mang giỏ. Mẹ Đỏ
bế em. Đi xem đánh cá. Cậu mợ ở nhà. Lấy lược chải đầu. Con trâu cày ruộng. Cái
muống thả ao ….”
Rồi
trăng theo đoàn quân tí hon ấy “diễu hành” dọc trên con đường làng với tiếng
trống rộn ràng, với sắc đèn đủ màu lấp lánh cùng tiếng ca trong trẻo và tươi mát
niềm vui tràn ngập một đêm thu. Thằng nhỏ em tôi chơi đùa nhiều nên mệt, chả
mấy chốc mắt đã lim dim, gật gù, tôi phải chia tay với đoàn “diễu hành” ấy,
cõng em về. Lạ chưa, chị Hằng hình như cảm mến anh em tôi, nên cũng sớm rời
cuộc vui, theo chân tôi về nhà.
Một
chiếc chiếu nhỏ được trải ra ở chính giữa sân gạch. Cả bố mẹ và nội tôi đang
ngồi trên đó với ấm trà xanh tỏa khói, cùng những trái na và bưởi hái xuống
trong vườn nhà. Tôi cõng em đặt xuống giường, rồi cùng ra sân ngồi… Thì ra bố
mẹ và nội tôi đang nói dở câu chuyện mùa màng, thời tiết. Tôi ngồi lắng nghe,
hiểu những nỗi niềm vất vả và âu lo trong mắt bố mẹ, trong mắt nội tôi, những
người “nhà quê” một nắng hai sương sau lũy tre làng.
Đêm
về khuya, trăng chảy tràn lênh láng trên những cành cây, lọt qua kẽ lá tạo
thành những chùm hoa trắng lung linh trên mặt đất. Ngọn gió thoảng qua mơn man
trên tóc, mát rượi. Gió từ vườn cây đưa lại mùi hương thiên lý quyện cùng hương
ổi chín lan toả vào không gian và lòng người.
Tôi
khoe với nội quả thị được thưởng trong một trò chơi ở ngoài sân đình. Nội cười
móm mém, hì hụi ngồi đan cho tôi một chiếc quang gánh thị thật xinh bằng những
sợi nilông xanh xanh đỏ đỏ rồi bảo: “Cháu cứ treo lên đầu giường khi đi ngủ,
thế nào cô Tấm cũng sẽ hiện ra cho mà xem!”. Và tôi đã tin điều đó là có thật.
Hương thị thơm lừng, dịu dàng trong giấc mơ tôi, giấc mơ có cô Tấm xinh đẹp,
thảo hiền.
Tôi
lớn lên qua những mùa trăng bình yên và tuyệt vời như thế cho đến khi phải xa
nhà trọ học trên thành phố - nơi rực rỡ những ánh đèn màu về đêm khiến vầng
trăng giữa tháng cũng nhạt nhoà đi, leo lét như một con đom đóm ẩn mình sau làn
mây mỏng mang hình của lãng quên.
Nơi
mà hằng đêm sao vẫn thắp đầy trời nhưng ánh đèn đường đô thị khiến ta lóa mắt,
không còn nhận ra sự hiện diện ấy, nhiều đêm cứ ngỡ trăng và sao rủ nhau chơi trốn
tìm hay vẫn còn ngủ quên trong mây chưa dậy…
Đêm
trung thu chốn thị thành, người ta đổ ra đường nhiều hơn, đưa những cô bé, cậu
bé thiên thần đi loanh quanh ngắm phố phường, hoặc đến một rạp chiếu phim xem những
bộ phim hoạt hình, phim thiếu nhi nổi tiếng – như một món quà tinh thần dành
tặng cho dịp Tết Trung thu.
Tôi
bỗng thèm biết bao được nghe lại tiếng lanh canh của đèn lon, sắc màu của những
chiếc đèn ông sao xộc xệch và vụng về tự tạo, những ngọn nến sáng hồng lên, lấp
lánh trong đôi mắt của đám bạn quê thuở nhỏ. Nhớ lắm, thương lắm hương ổi,
hương thiên lý vườn nhà cùng chiếc quang gánh quả thị tết từ những sợi nilong
xanh xanh đỏ đỏ của nội. Giờ nội đã đi xa, theo những mùa trăng ấu thơ xuôi vào
ký ức…
Lương Đình Khoa