Nông dân mất mùa vì phân bón giả, cây xăng bán xăng dầu bằng đồng hồ giả, 406 loại thuốc tây quá đát hoặc bị làm giả, hàng chục tấn sữa dành cho trẻ nhỏ có chất độc bày bán khắp nơi, doanh nghiệp làm giả hệ thống xử lý chất thải để bức tử thật các dòng sông, hàng chục cuốn truyện tranh có đạo đức giả, khiêu dâm thật đang từng ngày tha hóa con trẻ…
Chưa khi nào mà “văn hóa” đồ giả lộng hành một cách ghê gớm đến vậy. Bài học đầu tiên nhất thiết phải rút ra là, không phải “nó” bây giờ mới có mà có từ lâu rồi nhưng các cơ quan có trách nhiệm không chịu phát hiện hoặc phát hiện nửa vời nên đến lúc này đồ giả mới tác oai tác quái như thế. Bài học thứ hai mà ai cũng thấy đó là các chế tài luật pháp không đủ, chồng chéo hoặc thiếu nghiêm minh nên đã tạo ra kẽ hở cho cái ác sinh sôi… Bài học thứ ba có nguồn cội từ giáo dục, từ văn hóa. Nếu người lớn cũng chạy theo bằng giả, danh giả thì lấy đâu ra tấm gương cho trẻ nhỏ học cách sống trung thực với đời? Mặt khác, nếu chú ý quan sát thì “văn hóa” đồ giả nhiều lắm, chỉ có điều chúng ta klhông chịu nói, không chịu thấy đó thôi. Chẳng hạn, bó rau muống chỉ có mấy cọng “làm mặt” là non xanh, còn bên trong đầy cồi, đầy cộc. Cái sợ dây để buộc cua làm bằng cói, tẩm nước ướt đẫm có trọng lượng gần bằng… con cua(!)
Tình hình trên đây của đồ giả thực sự là nghiêm trọng. Môi trường bị tàn hại khắp nơi nơi, buôn bán thất nhân, mất đức; một bộ phận thế hệ trẻ coi chuyện dối trá, quay cóp là chuyện bình thường; niềm tin bị xói, thật đau xót. Thậm chí, không còn biết tin vào mặt hàng nào, sản phẩm và thương hiệu nào!
Giải pháp ở đâu? Câu hỏi này rất khó để trả lời. Về mặt văn hóa, nếu nói dối hay làm sai mà không cảm thấy xấu hổ thì quả thực, văn hóa đã xuống cấp nếu không muốn dùng những cụm từ nặng hơn. Về mặt xã hội, các chế tài phải chặt chẽ, nghiêm minh. Luật chơi phải có trước thì trò chơi mới vận hành suôn sẻ, đúng luật. Đó là nguyên tắc của cuộc đời. Bài học nhãn tiền là với tội ác cỡ như Vedan, xử đúng với mức độ thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng, liên quan đến cuộc sống của hàng vạn con người, hàng chục năm sau, là điều nan giải.
Phải chấm dứt sự hỗn loạn của “văn hóa” đồ giả bằng những động thái kiên quyết, kịp thời. Không thể nhìn sự tổn hại của văn hóa bằng con mắt lừng chừng, thỏa hiệp. Tại sao có thể vì cái trước mắt mà bỏ quên cả tương lai bất ổn, nhiều hiểm họa của văn hóa, lối sống và đạo đức?
Tô Vĩnh Hà
