Tất nhiên tôi cũng có nhiều cái để tự hào. Bài văn nào của tôi cũng được cô giáo Khương đọc lên cho cả lớp nghe một cách xúc động lạ thường, cô trầm trồ khen ngợi, trìu mến, yêu thương. Có bữa, cô bảo tôi đọc, rồi cô xuống xoa đầu tôi âu yếm… Lúc ấy cô vừa là hiệu trưởng trường cấp II Trung Sơn, vừa là cô giáo chủ nhiệm lớp 7 A chúng tôi, vừa dạy môn văn khối 7. Tôi yêu cô vô cùng. Trong lòng tôi, cô luôn là ngườii mẹ hiền chu đáo, năng động, yêu trường, yêu nghề, yêu học trò hết mực. Cô luôn chú trọng việc phát hiện học sinh có năng khiếu, học giỏi để kịp thời bồi dưỡng, đồng thời quan tâm sâu sắc đến các học sinh học kém, ngang bướng, cá biệt để tìm cách dìu dắt, giáo dục .
Ngày ấy trường lớp chỉ là vách tre, trát đất, lợp rạ, nên cứ gặp phải cơn gió to là có nguy cơ tốc mái, đổ vách, nhiều trận lạnh run, ôm nhau mặc áo mưa ngay trong lớp, chả học hành gì được. Cô Khương xót xa họp trường và có ý kiến với xã huy động cho xây trường (ưu tiên khối 7 cuối cấp) bằng gạch, lợp ngói. Ðó là ý tưởng táo bạo hồi bấy giờ, gặp muôn vàn khó khăn. Người khen, người chê, người nói khích. Có người nói cô Khương vì ham thành tích mà bắt học sinh bé bằng cái kẹo phải nai lưng, è cổ ra gánh gạch, gánh ngói, gánh đá, quét vôi. Tất tần tật, học sinh tự làm, có tội nghiệp không? Thì cuối cùng cũng xong. Toàn khối 7 (có 2 lớp 7) có lớp mới để yên tâm học cũng thích, các lớp 5, 6, mỗi học sinh vẫn mỗi năm đóng góp một cây tre, một bó rạ để sửa sang lớp mình.
Giờ ra chơi bữa ấy, bỗng nhiên, Nhật chả đi đâu, ngồi ỳ bên cạnh tôi và thở dài ngao ngán: “Sao Giao hiền thế nhỉ! Chỉ được cái học giỏi, giỏi mà hiền quá cũng vứt, chả làm được gì!”. Tôi chả nói gì, Nhật tiếp: “Người gì mà đần hết sức, nói thế mà cũng không biết nói gì”. Đầu tôi bắt đầu ngọ ngoạy, nhưng thật không ngờ tôi lại dịu dàng với Nhật: “Nhật nói đúng, bây giờ thì Giao nói đây, Nhật cũng có nhiều cái để Giao phải học tập đấy”. Nhật tròn mắt: “Thật hả Giao? Nói tiếp đi, nói! Giao nghĩ gì về Nhật?”. Tôi thân mật: “Nhật thông minh và có cá tính mạnh mẽ”. Nhật cười: “Đúng thế, nói tiếp đi nào“. Tôi tiếp: “Nhật sống kiêu hãnh, vùng vẫy, tự do theo ý thích. Đối với Nhật, mọi người đều bất khả xâm phạm, nghĩa là không ai bắt nạt được Nhật, Giao thích được như vậy lắm chứ, mà không làm được, Nhật có cách nào giúp Giao không?”. Mặt Nhật bỗng trơ ra không nhúc nhích: “Cũng được thôi! Còn gì nữa?” Tôi nhẹ nhàng: “Nhưng trí thông minh và cá tính mạnh mẽ của Nhật tiếc thay nhiều khi không sử dụng đúng chỗ, nên nó trở thành kẻ ngang tàng và bất trị, hết chỗ nói, vì coi thường chuyện học hành mà Nhật học dốt chứ thực ra Nhật có khả năng học giỏi hơn Giao cơ đấy, nếu chịu khó suy nghĩ kỹ để tự điều chỉnh, Nhật sẽ trờ thành con người toàn diện”...
Lên cấp III, làng tôi chỉ có 5 người đậu, Lan, Dung, anh Hải tôi, Nhật và tôi. Nhà cách trường 5 cây số. Lan, Dung đi xe đạp. Tôi, anh Hải, Nhật đi bộ. Có buổi, anh Hải ốm nghỉ học, còn mình tôi và Nhật dạo bước đến trường, tôi nhận ra ở Nhật một con người khác, trầm tĩnh, ôn hòa …
Năm ấy cũng như mọi năm, tôi vẫn được chọn đi thi học sinh giỏi văn và toán, lần đầu tiên biết đi xe đạp, ống quần hay vướng vào xích nên tôi lấy dây buộc lại. Các bạn đi đằng sau cứ khúc khích cười. Tôi mặc kệ. “Cười hở 10 cái răng”. Tới điểm thi, bỗng tôi luống cuống không sao dừng xe được, đành nghiến răng để xe lao ầm vào cánh cửa trường và té nhào. Các bạn hét lên: “Ê! Cái Giao làm gì thế! Tính tự vẫn hả?”.Tôi lồm cồm bò dậy dựng xe lên, xấu hổ quá vội giải thích: “Quên bố nó mất là xe có phanh”. Tất cả cứ thế bò lăn ra cười…
Học hết cấp III, anh Hải và Nhật vào bộ đội, đóng quân ở biên giới. Hiền đậu đại học biên phòng, Kim Oanh đậu đại học Sư phạm ở Hà Nội. Tôi thi vào Tổng hợp Văn nhýng bị trượt, về làm ruộng. Sau đó khi tôi vào Nam có nghe tin Nhật hy sinh ở biên giới. Kim Oanh ra trường dạy học ở tại trường cấp III Việt Yên ngày xưa nơi chúng tôi đã từng học, chị Tứ tôi thì dạy ở trường cấp II Trung Sơn, làm đồng nghiệp của cô giáo Khương ngày xưa… Lan dạy cấp I trường làng, Dung làm ở công ty vật tư ở thị xã Bắc Giang. Anh Hải sau khi xuất ngũ thi đậu vào đại học Hàng hải ở Hải phòng…Ở quê nhà , lớp 10B khi xưa vẫn hàng năm họp mặt đông đủ, chỉ thiếu tôi…
Hoàng Thị Giao
