Buổi đầu học đầu tiên đã có sự cố. Mình ngồi gần con Sử, con bé xinh nhất lớp. Ở cái nơi gái trai đứa nào đứa nấy đen thui, tóc vàng hoe thì con Sử trắng bóc, tóc mượt, cười lại có lúm đồng tiền chấm phẩy.
Mình thỉnh thoảng nhìn sang con Sử cố tình làm quen nhưng nó cứ gật gù, mắt lờ đờ như đứa mất ngủ. Đột nhiên nó đứng vụt lên kêu to: “Em thưa cô!” rồi lăn đùng ra bất tỉnh.
Mình ngồi há hốc mồm không biết nói gì làm gì, nhưng cả lớp thì bình tĩnh lắm. Về sau mới biết con Sử sốt rét ác tính, căn bệnh thường tình ở thung lũng này.
Thằng Toàn ngồi bàn sau nhảy phốc lên, xốc con Sử cõng chạy về trạm xá. Cả lớp chạy theo thằng Toàn. Nó chạy nhanh đến nỗi cả lớp chạy không nhưng không ai đuổi kịp nó, kể cả cô giáo, kể cả anh Quang 19 tuổi, to lớn nhất lớp.
Thằng Toàn 15 tuổi, hơn mình 3 tuổi nhưng mình vẫn gọi bằng thằng vì nó chẳng lớn hơn mình được bao nhiêu. Nó sứt môi trên, sứt rất rộng, hầu như môi trên không có. Vì thế nó nói tiếng nghe bèn bẹt, lại ngọng, cô giáo thì nói cơ do, mình thì nó kêu thàn Lậc.
Thằng Toàn mê con Sử vô cùng, khi mình và tụi con trai trong lớp đang rất ghét con gái thì nó đã mê con Sử đến mụ mị. Có lần anh Quang đến gần con Sử, vuốt vuốt tóc nó. Thằng Toàn nghiến răng húc đầu vào hạ bộ anh Quang, khiến anh phải bỏ học ôm dái chạy về nhà.
Thừa nhận thằng Toàn thông minh, làm toán nhanh như chớp nhưng chưa khi nào đạt học sinh tiên tiến, vì nó cho rằng học là đến lớp, còn ở nhà là chơi (giống quan điểm giáo dục của Đế quốc Mỹ quá). Chưa bao giờ nó chịu làm bài tập về nhà, cô giáo hỏi: sao không làm? Nó bảo eng không làng, thế thôi. Điểm 0 điểm 1 nó không sợ.
Học về, thằng Toàn chỉ có 2 việc: một là vào rừng săn thú, chủ yếu là bẫy nhím, bắt gà rừng. Hai là đem sáo đến trước cửa nhà con Sử ngồi thổi, phục con Sử ra suối tắm để nhìn trộm. Ngày nào cũng chỉ từng đó việc.
Thằng Toàn thổi sáo dọc bằng mũi hay cực. Hễ trên đài thổi bài nào là nó thổi được bài đó, nhiều bài nó thổi hay chẳng kém Đinh Thìn, thật đấy.
Nó cứ ngồi trước cửa nhà con Sử thổi hết bài này sang bài khác. Con Sử thì ngồi ở cửa sổ ngóng ra. Có lẽ nó cũng muốn ra ngồi với thằng Toàn lắm nhưng sợ ba mạ nó.
Mình đoán thế thôi chứ chưa bao giờ thấy con Sử xử ngọt với thằng Toàn, chuyên quát nạt nó thôi. Hễ đến lớp là con Sử sai thằng Toàn hết lấy cái này, lại làm cái nọ. Thằng Toàn chưa kịp làm con Sử đã chửi, thậm chí đánh. Thằng Toàn cứ ngồi ôm đầu cho con Sử đánh, không dám làm gì. Trời đất yêu đương gì mà khổ thế không biết.
Mình chơi thân với thằng Toàn chỉ vì nó bẫy nhím, bắt gà rừng tài quá. Hầu như học xong, ăn xong là mình tót đến nhà nó liền, ngồi chầu chực để nó cho vào rừng với nó.
Thằng này có cái tài ăn ớt đến kinh dị. Một hôm nó bảo mày ở lại ăn cơm với tao, mình đồng ý liền. Nhà nó một bố một con, ăn uống cũng đơn giản. (Mẹ nó theo trai lúc nó hai tuổi, đi đâu không biết.)
Thằng Toàn ra vườn hái một cạu ớt chỉ thiên, loại ớt nhỏ tí, cay xé họng, đem vào. Tưởng nó hái ớt để phơi, ai dè nó đổ cả cạu ớt, chừng hai lon, vào nồi cơm đang cạn. Mình hỏi mày làm gì thế, nó bảo hấc cơng.
Thủa bé đến giờ chưa thấy ai lấy ớt hấp cơm thay khoai sắn như thằng Toàn. Về quê kể cho mấy đứa bạn, chẳng đứa nào tin.
Nó lật cái nắp nồi cơm ra, mùi ớt xông lên nồng nặc. Bữa đó mình không ăn được miếng nào, còn sặc ớt suýt chết, nó thì ăn ngon lành, như người ta ăn sô cô la. Kinh.
Mình vào rừng với nó thường xuyên, chưa khi nào về không, chí ít cũng có một con nhím xách về.
Lần đầu vào rừng với nó, bắt được hai con nhím, một con gà rừng. Nó đưa mình đến bên bờ suối nhỏ, rút sáo ra nói: Tang thở ráng ra đái (tao thổi, rắn ra đấy). Tưởng nó nói chơi, ai dè nó thổi một lúc, một con rắn hổ mang to bằng cổ chân bò từ gốc cây trước mặt ra, khoanh tròn, say sưa nghe tiếng sáo. Cái đầu con rắn nhô cao, lắc lư theo tiếng sáo.
Mình sợ tái mặt, lần sau cứ đến tiết mục thổi sáo gọi rắn là mình bỏ về.
Thằng Toàn nói tao thở ráng ra mà cơng Sở khô ra, bờng láng ( tao thổi rắn ra mà con Sử không ra, buồn lắm).
Mình hỏi nó mày thổi sáo gọi rắn làm gì? Nó bảo tang nhớ mạ tang. Mình hỏi: Mạ mày là con rắn à? Nó gật đầu nói ba tang nó mạ tang là cơng ráng đật (ba tao nói mạ tao là con rắn độc). Mình chẳng biết nói sao, ngồi im.
Hết lớp 5 mình về quê. Bốn năm sau lên chơi, gặp con Sử. Nó đã lấy chồng, đẻ sinh đôi, suốt ngày ngồi ôm con ngóng ra cửa. Mình hỏi: Thằng Toàn đâu rồi? Con Sử nói chết rồi. Mình hỏi sao chết, nó bảo rắn cắn.
Buồn ơi là buồn.
Nguyễn Quang Lập
