Thật ra mà nói, từ trước đến giờ khi được xem những thước phim tư liệu, tôi chỉ với một mong muốn là thỏa chí tò mò của mình về những gì được gọi là lịch sử, là những chiến tích của cha ông ta đã làm nên mà tôi luôn được học từ khi là một học sinh Tiểu học. Nhưng khi được tham gia “Lớp bồi dưỡng chức danh UVTV phụ trách khối xây dựng Đoàn” và chỉ với 30 phút đối diện trước những thước phim tư liệu mang tên “Hương Bồ Kết” tôi thật sự có những bất ngờ. Bất ngờ vì những hy sinh của những người con gái trẻ, bất ngờ vì những truyền thống của quê hương mà cha ông ta đã làm nên và bất ngờ hơn hết là nội dung của phim tư liệu đã làm cho tôi thực sự xúc động, thật sự nể phục…
Nhưng hôm nay đây, Cơ quan tổ chức kỷ niệm 77 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh qua chương trình “Bản hùng ca tuổi trẻ”, trong những hoạt cảnh tái hiện lại lịch sử của tuổi trẻ ngày xưa, tôi thấy lại 10 cô gái Đồng Lộc trong “Hương Bồ Kết” mà tôi đã xem cách đây cũng lâu rồi…
Giọng nói trầm ấm của người đọc lời thoại hoà với khung cảnh thiên nhiên của vùng đất anh hùng dần dần như đưa người xem từng bước cảm nhận được những gì đang diễn ra. Phim tư liệu nói đến vùng đất anh hùng Đồng Lộc, nơi mười cô gái đã anh dũng hy sinh, ngã xuống vì quê hương, vì dân tộc. Tiểu đội Võ Thị Tần với mười cô gái trẻ, mười người mười hoàn cảnh, mỗi người đều có những khao khát, những mơ ước về tương lai cho bản thân mình nhưng các cô có chung một ý chí, có chung một nguyện vọng giải phóng quê hương thoát khỏi cảnh chiến tranh, giúp nhân dân tự do, chính điều đó đã đưa các cô đến với nhau, cùng nhau chia sẻ những hạnh phúc và những khó khăn gian khổ…
Tuổi trẻ ai mà chẳng khao khát một lần yêu và được yêu, các cô cũng thế như tình yêu của cô Võ Thị Tần cùng người lính mang tên Nguyễn Đức Hồng. Tình yêu ấy đã tạo cho cô sức mạnh để cô quyết định đi theo con đường anh đã chọn. Cô đã cùng với 9 cô gái trong tiểu đội làm công việc thông đường cho xe các anh chạy qua, họ làm công việc đó hằng ngày như một niềm vui, niềm tự hào với một ý chí “giặc phá, ta sửa ta đi”. Họ cùng nhau thề hẹn, cùng nhau có những dự định cho ngày đất nước được giải phóng. Nhưng cô Võ Thị Tần cùng tiểu đội đã mãi mãi nằmg xuống trên vùng đất Đồng Lộc thân thương. Sau bao nhiêu năm dài, người lính năm xưa nay đã có một gia đình do chính người cha của cô gái se duyên vẫn đau đáu về những kỷ niệm ngày trước, gương mặt đã hằn nhiều vết nhăn cúi lặng trong niềm đau thăm thẳm vẫn còn nghẹn ngào, nói không thành lời khi được nhắc đến những kỷ niệm về người phụ nữ anh hùng ngày trước. Hơn thế nữa, anh Hồng đã cùng người vợ và những đứa con của mình luôn tôn thờ, kính trọng người con gái năm xưa và đã lập bàn thờ chị Tần tại nhà của hai vợ chồng… thật là một tính nhân đạo và nhân văn sâu sắc!!!
“… Bao máu xương mới làm nên Đồng Lộc” – Những bài thơ, những hình ảnh tạo cho người xem như cảm nhận được những nỗi mất mát của người dân Đồng Lộc, như được hòa mình vào vùng đất anh hùng ngày trước. Hình ảnh người mẹ già ngồi khóc nấc trước lá thư của người con ra đi chiến đấu mãi mãi không trở về, những lá thư viết gửi mẹ là những khoảng lặng của chiến tranh, khoảng lặng giữa hai trận đánh, là khoảng không gian để có thể đưa những yêu thương khát khao đến với người thân thương nhất của mình và giờ đây chỉ là những lá thư là còn ở bên cạnh mẹ.
“Ai chẳng tiếc tuổi đôi mươi, nhưng ai cũng tiếc thì còn gì là Tổ quốc” – vẫn giọng trầm ấm ấy, người dẫn lời thoại cho ta có dịp nhìn lại những được mất của tuổi trẻ thời nay. Họ yêu cuồng, sống vội vì họ cho rằng tuổi xuân sẽ qua mau mà họ quên rằng họ đang lãng phí chính tuổi thanh xuân của mình, lãng phí sức trẻ để phục vụ đất nước. Những phong trào, những chiến dịch nhưng chiến dịch Tình nguyện Mùa Hè Xanh đã tạo cho thanh niên cơ hội để thể hiện sức trẻ của mình, thể hiện tính xung kích của thanh niên Việt Nam, nhưng thực tế thật buồn tay khi có được bao nhiêu phần trăm thanh niên biết nắm lấy cơ hội ấy.
Đoạn kết của phim là hình ảnh những cô gái Đồng Lộc gội đầu bằng những trái Bồ Kết cho ta nhớ về những cô gái năm xưa, đã nằm lại trên vùng đất thân thương với mùi hương Bồ Kết còn nồng nàn trên mái tóc. Hình ảnh các cô gái chăm sóc mái tóc mới thanh bình làm sao, như nơi ấy chưa hề có đạn bom, chưa hề có chiến tranh, chưa hề có những đau thương và mất mát. Bản thân tôi cũng đã có một thời gian dài chăm sóc mái tóc của mình bằng những trái Bồ kết, cảm nhận được sự nhẹ nhàng thanh thản từ mùi hương dịu nhẹ của nó, nhưng sao vẫn thấy Hương Bồ Kết nơi vùng đất anh hùng Đồng Lộc sao thân thương quá đỗi. Các cô ra đi trong sự trinh nguyên và lặng lẽ đã để lại cho người dân cùng đất Đồng Lộc bao tiếc thương và cho thế hệ tuổi trẻ Việt Nam ngày nay những tấm gương và biết bao điều cần suy nghĩ và trăn trở.
Hôm nay đây, nhìn lại những hoạt cảnh tái hiện lại lịch sử ấy, nghe đọc bức thư của 10 cô gái để lại… tội lại thấy bồi hồi khó tả…
Mười bát nhang cắm thế đủ rồi
Còn hương nữa hãy dành cho người khác
Ngã xuống nơi này đâu chỉ có chúng tôi
Bao xương máu mới làm nên Đồng Lộc
Lòng tưởng nhớ xin chia đều khắp
Như nắng trong thung, như cỏ trên đồi
Hoa cỏ may khâu nặng ống quần kìa
Ơi các em cổ quàng khăn đỏ
Bên bia mộ xếp hàng nghiêm trang thế
Thương các chị lắm phải không?
Thì hãy quay về
Tìm cây non trồng trên đồi Trọ Voi và bao vùng đất khác
Các chị còn khao khát bóng cây che
Hai tám năm trôi qua chúng tôi không thêm một tuổi nào
Ba lần chuyển chỗ nằm rồi trở về Đồng Lộc
Thương nhớ chúng tôi, các bạn ơi đừng khóc
Về bón chăm cho lúa được mùa hơn
Bữa ăn cuối cùng mười chị em không có gạo
Nắm mì luộc chia nhau rồi vác cuốc ra đường!
Cần gì ư? Lời ai hỏi trong chiều
Chúng tôi chưa có chồng và chưa ngỏ lời yêu ai
Ngày bom vùi tóc tai bết đất
Nằm trong mộ rồi mái đầu chưa gội được
Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang
Cho mọc lên vài cây Bồ Kết
Hương chia đều trong hư ảo khói nhang
Minh Hoàng
Thành phố Hồ Chí Mình