Dù chịu sóng gió, Việt Nam vẫn là mảnh đất hấp dẫn đầu tư thứ 3 trên thế giới, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Tỷ lệ lớn số doanh nghiệp FDI cho biết có kế hoạch mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Đây là những tín hiệu lạc quan để hy vọng năm 2009, sức cầu đầu tư của nước ta vẫn lớn, nhờ đó góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế 2009 và tạo thêm năng lực sản xuất mới cho các năm tiếp theo.
Bên cạnh nguồn vốn “ngoại”, gói giải pháp kích cầu được chính phủ công bố gần đây hy vọng cũng sẽ tác động tích cực tới đầu tư của các doanh nghiệp trong nước và hỗ trợ sức mua của người dân. Hơn nữa, nếu lựa chọn đúng đắn đối tượng được hưởng lợi trực tiếp từ gói kích cầu, nhiều dự án đầu tư lớn có ý nghĩa đối với phát triển kinh tế sớm đi vào hoạt động sẽ cải thiện đáng kể năng lực sản xuất của nền kinh tế. Nhiều vấn đề xã hội bức xúc khác cũng sẽ được giải quyết.
Những kết quả tích cực đạt được trong điều hành kinh tế vĩ mô thời gian qua tạo dư địa quan trọng cho Chính phủ thực hiện các giải pháp khuyến khích tăng trưởng, đồng thời vẫn đảm bảo bình ổn kinh tế vĩ mô.
Lạm phát ở nước ta bắt đầu giảm từ tháng 7/2008 và thậm chí là âm trong những tháng gần đây làm giảm đáng kể sức ép lạm phát trong điều hành kinh tế vĩ mô. Tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng được cải thiện, thậm chí đã có dấu hiệu dư thừa vốn khả dụng, lãi suất huy động và cho vay đã giảm xuống mức thấp, tăng trưởng tín dụng dưới mức kiểm soát, nhập siêu liên tục giảm là những yếu tố thuận lợi giúp cho việc tăng cung ứng tín dụng cho sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng, nhất là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Năm 2009 được dự báo là sẽ khó khăn đối với kinh tế toàn cầu cũng như nước ta. Tuy nhiên, khó khăn đó có thể “vơi” đi và chúng ta có thể vượt “bão” nếu chính sách đưa ra luôn kịp thời và mạnh mẽ. Có như thế sẽ gây dựng được lòng tin nơi cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Lựa chọn là cơ cấu lại
Ghi nhận những điểm thuận lợi nhưng cũng phải thấy rằng kinh tế nước ta và thế giới như bình thông nhau. Nếu cơ thể con người thở một bầu không khí thì nền kinh tế của chúng ta thở hai bầu không khí là kinh tế vĩ mô ở trong nước và kinh tế toàn cầu. Bởi thế, khi không dự đoán được thời tiết thay đổi thế nào, không xử lý được lúc “trái nắng trở trời” thì cơ thể chúng ta cũng khó bề lành mạnh. Ông Vũ Khoan nhấn mạnh và mong muốn các doanh nghiệp rất chú ý những biến động kinh tế thế giới, các nhà quản lý ở tầm vĩ mô cũng cần lưu tâm điều này để chủ động đối phó với “sóng gió” bất thường.
Hơn lúc nào hết, giờ chúng ta phải cơ cấu lại nền kinh tế ở tầm vĩ mô và vi mô để không còn yếu kém và tụt hậu. Hướng ngoại, nặng về xuất khẩu cũng đem lại cho Việt Nam những kết quả nhất định nhưng vấn đề là mức độ bao nhiêu? Hay mối quan hệ thị trường trong nước và ngoài nước cũng cần phải tính toán lại. Còn ở tầm doanh nghiệp, có 5 vấn đề cần cơ cấu lại, đó là cơ cấu lại vốn, tổ chức, công nghệ, mặt hàng - thị trường và nguồn nhân lực.
Nguyên Phó Thủ tướng hồi tưởng lại thời khủng hoảng kinh tế năm 1997, lúc đó máy móc thiết bị rất rẻ. Giờ cũng vậy, đây cũng là chỗ chúng ta “lách” được để đổi mới công nghệ. Khi quay lại thị trường trong nước, những mặt hàng vốn đã xuất khẩu sẽ không phù hợp, cần có sự thay đổi. Một vấn đề cũng cần đặt ra là xử lý mối liên kết giữa các doanh nghiệp với nhau để mạnh hơn, cải thiện hơn mối quan hệ giữa nhà nước và doanh nghiệp. “Chính phủ cũng đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi hơn nhưng vẫn chưa đủ bởi nhiều quyết sách đến với doanh nghiệp còn rất chậm”, ông Vũ Khoan lưu ý.
Vốn đã quan trọng, trong lúc khó khăn nguồn nhân lực càng quan trọng hơn bao giờ hết. Không nhất thiết phải giữ nguyên biên chế trong bất kỳ tình huống nào nhưng ngoài lo “nối vòng tay lớn”, các doanh nghiệp cũng nên lo cho chính nguồn nhân lực, cả năng lực điều hành và lực lượng lao động của doanh nghiệp mình.
