Cú trái hai tay: Phát minh vĩ đại và “dã man” của người Mỹ?

(TT&VH Cuối tuần) - Ở London hiện tại - nơi đang tổ chức giải ATP World Tour Finals quy tụ 8 tay vợt xuất sắc nhất kể từ đầu năm 2011 tới nay, người chơi trái một tay duy nhất Federer như lạc lõng trong vòng vây của 7 tay vợt chơi trái hai tay.

Cho tới ngày hôm nay, ai và khi nào đã sáng tạo ra cú đánh trái bằng hai tay vẫn là một bí ẩn không lời đáp. Nhưng chắc chắn rằng, nó là thứ sinh sau đẻ muộn so với cú trái một tay.

Cũng không trả lời được vì sao người ta lại đánh trái một tay trước. Là bản năng của con người, như cầm vào cái roi chỉ cầm một tay mới vụt linh hoạt được? Hay là ảnh hưởng từ các môn thể thao có tuổi đời lâu hơn như bóng bàn (tuyệt đại đa số chỉ đánh bằng một tay)?

Chỉ biết rằng, ở giải Grand Slam lâu đời nhất trong lịch sử, Wimbledon, trong lần đầu tổ chức cách nay 125 năm, các tay vợt xuất hiện ở đó đều chơi trái một tay. Và hàng trăm kỳ Grand Slam sau đó, người ta cũng chỉ thấy các tay vợt đứng trên sân tennis chơi trái một tay đọ sức với nhau.

Cả đội tuyển tennis của Mỹ tham dự Davis Cup năm 1970 khi tới Sài Gòn biểu diễn trong đó có Arthua Ashe và Stan Smith - những nhà vô địch Grand Slam - cũng đều thi triển thứ tennis hai tay cho mọi người xem.

Và cho tới một ngày, hàng ngàn người ở Mỹ, và biết bao người khác theo dõi qua màn ảnh nhỏ trên khắp thế giới đã thấy một trào lưu mới từ các tay vợt Mỹ. Đầu tiên là thứ "tennis kỳ lạ" từ một cô gái người Mỹ có tên là Chris Evert đã leo lên vị trí số ba thế giới dù lúc đó mới 17 tuổi. Đó là năm 1972.

Năm 1973, khi Evert bước sang tuổi 18, đã quyết định chuyển sang thi đấu như một tay vợt chuyên nghiệp, kiếm tới 150 ngàn USD tiền giải thưởng - một con số khổng lồ thời đó. 

Rồi Jimmy Connors "già" hơn Evert hai tuổi,  đến năm 1974 bắt đầu vô địch Grand Slam đơn nam liên tục và vươn lên số một thế giới cũng với thứ tennis hai tay. 

Có một cuộc truy tìm rằng ai là người phát minh ra cú trái hai tay trong tennis, nhưng kết quả khá vô vọng, ngoài câu trả lời thiếu chứng cứ rằng đó là người Australia từ mãi những năm 1930.

Thế nên, Chris Evert, Jimmy Connors vẫn được nhắc tới như là một trong những người đầu tiên trong lịch sử tennis như tay vợt chuyên nghiệp đầu tiên chơi trái hai tay mà đạt tới một tầm mức nhất định, bên cạnh những Borg của Thụy Điển.

Thay đổi tennis thế giới

Nhưng điều quan trọng là sự xuất hiện của những tay vợt này đã làm thay đổi tennis thế giới. Lịch sử tennis hôm nay vẫn ghi nhận Evert là một trong ba tay vợt nữ có thành tích đồ sộ nhất với 18 Grand Slam đơn (chỉ sau Graf và Navratilova, cùng chơi trái một tay).

Connors thì có 8 Grand Slam với 268 tuần ngự trị ngôi số 1 thế giới. Borg giành 11 Grand Slam với những kỷ lục ở Wimbledon và Roland Garros.

Thế nhưng, trong tennis, cú trái một tay vẫn có sức sống mãnh liệt, là thứ vũ khí của những huyền thoại vĩ đại nhất.

Graf thống trị tennis thế giới nữ những năm cuối thế kỷ 20 với 24 danh hiệu Grand Slam. Henin cũng là một bậc kỳ nhân của tennis nữ với 7 danh hiệu Grand Slam những năm đầu thế kỷ 21.

Ở nam, hai tay vợt giành nhiều Grand Slam nhất đều chơi trái một tay là Sampras (14) và Federer (16). Người thứ ba cũng là trái một tay, Ken Rosewall với 12 danh hiệu. Borg chính là tay vợt trái hai tay có nhiều Grand Slam nhất cũng chỉ đứng thứ tư với 11 danh hiệu. Hay người thắng Federer nhiều hơn thua là Nadal, cũng mới chỉ có 10 danh hiệu và bắt đầu đuối sức.

Tuy nhiên, sự trường tồn của trái một tay trước sự "tấn công" của trái hai tay thực sự đã ở mức báo động khi mà giải đấu tôn vinh những người xuất sắc nhất ở London hiện tại chỉ có Federer chơi trái một tay. Tay vợt có cú trái một tay hay thứ nhì của tennis đương đại là Richard Gasquet hiện đang đứng thứ 19. Những "trái một tay" khác như Almagro (thứ 10) và Wawrinka (17) có lẽ sẽ không trụ được lại đó bao lâu nữa.

Thực ra mỗi kỹ thuật, một hay hai tay đều có những ưu nhược điểm. Cú trái hay tay phù hợp hơn với tennis hiện đại đòi hỏi thể lực nhiều hơn, các cú đánh nặng, xóay nảy cao hơn trên mặt sân ngày càng chậm đi (kể cả Wimbledon).

Chính người Mỹ với Nick Bollettieri đã nâng tầm cho lối chơi cuối sân cũng là một nguyên nhân khác, phát huy cú trái hay tay, nhưng lại hạn chế đi cú trái một tay. Tức là người Mỹ đã có công làm cho tennis phong phú và lên tầm cao mới với những phát minh và khám phá trong suốt chiều dài lịch sử (lối đánh toàn sân, cú kick serve...), nhưng cũng làm mất đi những thứ thuộc về nghệ thuật và đáng xem: trái một tay và lối chơi giao bóng lên lưới.

Nó chỉ an ủi trên khía cạnh rằng, nó giống như tập hợp điều kiện khắc nghiệt để thử thách những ai muốn chơi cú trái một tay mà có khát vọng ngự trị ở đỉnh cao thế giới. Bởi một chân lý cũng chính người Mỹ đã rút tỉa ra là: Cú trái một tay chỉ dành cho những thiên tài, dù trên lý thuyết lẫn thực tế, ai cũng có thể đánh trúng quả bóng mà không cần dùng hai tay.