(TT&VH) - Tiến sĩ Montira Rato, giảng viên bộ môn tiếng Việt, Văn học và Văn hóa Việt Nam (Khoa Nghệ thuật, Trường ĐH Chulalongkorn, Bangkok, Thái Lan) vừa dịch xong cuốn Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Ngay khi được chị báo tin vui này, TT&VH đã có cuộc trao đổi với chị về công việc dịch thuật vừa hoàn thành.
* Chị đã tiếp cận được tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh như thế nào và tại sao chị lại quyết định dịch nó sang tiếng Thái để giới thiệu với độc giả Thái Lan?
Tiến sĩ Montira Rato
- Tôi gặp anh Nguyễn Nhật Ánh lần đầu tiên tại khách sạn Mandarin Oriental tại Bangkok khi anh đến đây nhận Giải thưởng Văn học Đông Nam Á vào đầu tháng 11 năm ngoái. Tôi được ban tổ chức đề nghị làm phiên dịch cho anh Ánh tại lễ trao giải. Anh có tặng tôi một bản của cuốn sách đoạt giải thưởng. Tôi đã đọc hết cuốn sách một mạch ngay sau một đêm vì nó rất hấp dẫn. Ngày hôm sau, tôi đã nói với nhà văn rằng tôi muốn dịch nó sang tiếng Thái và anh ấy đồng ý ngay. Mọi chuyện chỉ đơn giản như vậy thôi.
* Trong quá trình dịch tác phẩm này, chị có gặp thuận lợi hay khó khăn gì không? Chị đã khắc phục khó khăn như thế nào?
- Đây không phải là lần đầu tiên tôi dịch một tác phẩm văn học Việt Nam ra tiếng Thái. Năm 2006, tôi đã dịch cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm. Phải thừa nhận là tôi học hỏi được rất nhiều không chỉ từ thông điệp của các tác giả mà còn rút được nhiều kinh nghiệm trong việc diễn đạt ngôn ngữ. Điều tôi thấy khó nhất khi dịch tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh là anh dùng rất nhiều thán từ và từ địa phương miền Nam. Mà tôi thì quen với giọng Bắc hơn. Dù sao đi nữa, tôi đã học hỏi được rất nhiều và hiểu hơn về tiếng Việt hiện đại.
* Chị nhận xét gì về tác phẩm này?
- Tôi muốn giới thiệu cuốn truyện này cho độc giả Thái Lan vì tôi thấy nó phản ánh một mặt rất khác của xã hội Việt Nam. Người Thái vẫn biết tới Việt Nam với những cuộc kháng chiến vĩ đại và gần đây là tốc độ tăng trưởng kinh tế rất đáng khâm phục. Nhưng ở tác phẩm này, họ sẽ tiếp cận một khía cạnh khác của xã hội Việt Nam từ góc nhìn văn hóa. Trong câu chuyện này, chúng ta có thể thấy trẻ con người Việt Nam và Thái Lan cũng như các bậc phụ huynh đều có nhiều điểm chung. Họ có mối quan tâm rất giống nhau, mơ ước giống nhau... Qua câu chuyện, ta sẽ thấy hai dân tộc gần gũi nhau hơn chúng ta vẫn tưởng.
* Bản dịch của chị sẽ được xuất bản như thế nào?
- Cuốn sách sẽ được Nhà xuất bản Nanmeebooks của Thái Lan ấn hành và hy vọng sẽ tới với độc giả vào tháng 8 tới nhân dịp kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Thái Lan và Việt Nam.
*Chị nghĩ thế nào về việc quảng bá hơn nữa văn học đương đại Việt Nam tại Thái Lan?
- Người Thái đang quan tâm nhiều hơn đến các nước láng giềng trong đó có Việt Nam. Thực tế này cũng một phần là do nhận thức tốt về chương trình hành động hướng tới cộng đồng chung ASEAN vào năm 2015 của các nước trong khu vực Đông Nam Á. Vì vậy, tôi nghĩ thị trường sách Thái Lan đang mở rộng cho các tác phẩm văn học từ các nước ASEAN nhằm nâng cao hiểu biết về các thành viên ASEAN. Và tại nhiều trường đại học trên khắp đất nước Thái Lan cũng đã có môn học về Việt Nam như môn tiếng Việt, nghiên cứu về văn hoá hay môn Việt Nam học. Nhu cầu về tài liệu hay sách tham khảo về Việt Nam sẽ tăng cao.
* Xin chị giới thiệu đôi chút về bản thân và công việc giảng dạy, nghiên cứu tại Trường ĐH Chulalongkorn?
- Tôi đã tốt nghiệp tiến sĩ về Văn học Việt Nam hiện đại tại Khoa Nghiên cứu về phương Đông và châu Phi của Trường Đại học London vào năm 2003. Tôi cũng đã có thời gian nghiên cứu ngôn ngữ và văn học Việt Nam tại Đại học Sư phạm Hà Nội từ tháng 7 năm 1999 đến tháng 6 năm 2000. Hiên nay, tôi giảng dạy tiếng Việt, Văn học và Văn hóa Việt Nam tại Khoa Nghệ thuật, Trường ĐH Chulalongkorn. Tôi cũng đang làm Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á của trường. Mỗi học kỳ, có khoảng 30 sinh viên đăng ký học môn Tiếng Việt và 50 sinh viên học môn Văn hóa Việt Nam. Trong số họ có con em của Việt kiều tại Thái Lan.
* Hiện giờ, chị đã có dự định dịch thêm tác phẩm nào khác của các nhà văn Việt Nam chưa? Chị có nhận được đề nghị cộng tác nào từ phía các nhà văn hay nhà xuất bản không?
- Vào thời điểm này, tôi chưa có kế hoạch cụ thể gì cho việc dịch thuật cả. Cũng có một số người bạn gợi ý tôi dịch một số sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh và một số tác phẩm được Giải thưởng Văn học Đông Nam Á khác. Tôi vẫn đang suy nghĩ về những gợi ý đó. Tôi cũng thích dịch sách truyện khác về đề tài thiếu nhi của các nhà văn Việt Nam. Tuy nhiên, đó cũng vẫn chỉ là ý tưởng thôi. Việc dịch thuật tốn nhiều thời gian và cũng cần cảm hứng. Bây giờ, tôi chỉ thích đọc thôi.
* Xin cảm ơn chị.
Lê Hương (thực hiện)
