• Biếm họa
  • Bùi Xuân Phái
  • Cống Hiến
  • Khoảnh khắc

Văn hóa toàn cảnh  » Sách

Dịch giả Nguyễn Văn Hoàn: Dịch "Thần khúc" của Dante là… quá liều!

Thứ Ba, 17/11/2009 10:26 | In trang nàyIn bài viết

(TT&VH) - So với bao nhiêu học giả từng dịch và nghiên cứu về Thần khúc trên thế giới, trình độ mình làm sao bằng được. Nói thật, việc dịch Thần khúc ra tiếng Việt chỉ là một cố gắng để độc giả trong nước dễ tiếp cận kiệt tác này hơn. Và một phần, điều đó cũng bắt nguồn từ tình yêu với văn hóa Italia của tôi nữa.- GS dịch giả Nguyễn Văn Hoàn nói vậy trong buổi ra mắt Thần khúc vào chiều qua 16/11.


GS dịch giả Nguyễn Văn Hoàn

78 tuổi, ông đã có 18 năm “đánh vật” với bản trường ca đồ sộ này trước khi hoàn thành bản dịch của mình...

Thần khúc là trường ca của nhà thơ Italia Dante Alighieri (1265-1321), là một trong số những nhà thơ kiệt xuất nhất của nước này và thế giới. Thực tế, trước bản dịch này, 2 bản Thần khúc bằng tiếng Việt khác đã ra đời. Đầu những năm 1980, GS Lê Trí Viễn và nhà thơ Khương Hữu Dụng đã trích dịch một phần bản Thần Khúc từ tiếng Pháp để làm tài liệu giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành văn học. Tiếp đó, năm 2005, bản thân GS Nguyễn Văn Hoàn cũng đã cho ra mắt bản dịch Địa ngục - chương đầu trong tổng số 3 chương của Thần khúc. Tính ra, vị GS này đã mất khoảng 18 năm trời rải rác vừa làm việc, vừa nghiên cứu và dịch từng phần của Thần khúc cho tới khi hoàn thành.

Cách đây vài năm, mấy người bạn Italia rất ngạc nhiên khi biết tôi dịch Thần khúc - GS Hoàn kể - Với những gì tôi thấy, ở Italia, người ta tôn sùng Dante như một vị thánh của văn hóa. Khi sang đó, rất nhiều lần tôi đã chứng kiến các buổi diễn xướng, đọc Thần khúc tại quảng trường, thu hút hàng ngàn khán giả tới xem. Rồi, theo một khảo sát mới thực hiện tại 15 trường đại học Italia vào năm 2007, Dante chính là tác giả văn học được các sinh viên yêu mến và tôn thờ nhất.

Khi vừa dịch xong phần Địa ngục trong Thần khúc, GS Hoàn có quay lại Italia trong một chuyến công tác. Biết tin, những người bạn của ông đã đề nghị tổ chức một buổi đọc Thần khúc, trong đó GS Hoàn trình bày bản dịch bằng tiếng Việt của mình. “Có khoảng 200 thính giả tới dự buổi gặp gỡ, ăn vận rất lịch sự. Họ chăm chú lắng nghe bản dịch của tôi, dù chắc chắn rất ít người trong số đó biết tiếng Việt. Nhìn sự nghiêm túc ấy, tôi mới hiểu người dân Italia thần thánh hóa Dante tới mức nào”.

Nhưng, cũng theo lời GS Hoàn, hai chương cuối của Thần khúc (Tĩnh ngục và Thiên đường) chính là những phần khó nhất. Một phần, đó là do sự phức tạp trong ý tưởng của Dante khi viết. Ngoài ra, trong 2 phần sau của Thần khúc, Dante cũng sử dụng rất nhiều những kiến thức chuyên biệt về lịch sử, tôn giáo, triết học. Thứ tiếng Italia được ông dùng trong thần khúc là tiếng Italia cổ và có những giá trị biểu cảm rất đặc thù.

“Chắc chắn, nếu chỉ dùng vốn tiếng Italia sẵn có, tôi không thể hoàn thành nổi công việc này - GS Hoàn tâm sự - Khi dịch, tôi đã phải tham khảo rất nhiều từ những bản dịch và nghiên cứu bằng tiếng Pháp. Mỗi đoạn thơ trong Thần khúc, tôi đều tham khảo từ 6 bản dịch khác nhau, bao gồm 3 bản tiếng Pháp và 3 bản tiếng Italia...Nói cách khác thì việc dịch Thần khúc với tôi là quá liều, cho dù đó là cái liều nghiêm túc vì quá yêu mến và say mê kiệt tác này” - ông thành thực.

Bản dịch Thần khúc tiếng Việt sẽ được gửi tới Tổng thống Italia

     Theo thông tin của Đại sứ quán Italia tại Hà Nội, bản dịch Thần khúc bằng tiếng Việt do GS Nguyễn Văn Hoàn thực hiện (NXB Khoa học Xã hội) sẽ được chuyển tới tay Tổng thống Italia trong thời gian ngắn nhất. Việc ra mắt bản dịch Thần khúc từ tiếng Italia được coi là một trong những hoạt động văn hóa chào mừng chuyến thăm Italia của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, chuyến thăm lần đầu tiên sau 36 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.


Hoàng Nguyên
1 thích.

Gửi bình luận

Họ tên bạn:
Email:
  Football  Chọn Avatar
Nội dung:
  Gửi bình luận
Trang bình luận

Tin mới

Các tin đã đăng

Giải Âm nhạc Cống hiến

Đọc nhiều nhất

Thông tin tiện ích

Các giải TT&VH tổ chức

Tư liệu thể thao

Giới thiệu giao lưu trực tuyến

Sự kiện qua ảnh

Người đẹp

Các bài nổi bật trong ngày

Đọc gì trên TT&VH ngày 27/05/2012?

Đọc gì trên TT&VH ngày 27/05/2012?

Bạn đọc thảo luận

bbq - 5/26/2012 11:14:06 PM
Hoang@ Vấn đề tớ cm là chỉ ra sự thật của mỗi sự việc.Còn thắng thua thế nào là chuyện khác.
Messi tiết lộ bí mật gây sốc trong tự truyện
Pep hạnh phúc - 5/27/2012 7:41:41 AM
Mou lại chạy theo Pep và mãi mãi là kẻ bám đuổi theo Pep.
Mourinho bất ngờ muốn quay lại Premier League
lam_mu™ - 5/27/2012 7:47:29 AM
Bắt đầu yêu Hà Lan từ năm này , thật tiếc năm đó dù có lợi thế sân nhà , đội hình xuất sắc với Stam , Kluivert , ae nhà De Boer ... vẫn thua Italia ở chấm phạt đền , đến h vẫn tiếc
Lịch sử các VCK Euro qua ảnh (Kỳ 11): Euro 2000
phung - 5/26/2012 8:02:26 PM
Pep mà về MU thì cua bò ngửa nhé.
Pep "tỏ tình" với Chelsea: "Quyến rũ tôi đi Abramovich!"
nguyen vinh tuan - 5/27/2012 6:59:37 AM
Không hiểu tại sao mặc áo UNICEF đá CL lại bị mỉa mai! Barca còn phải trả tiền để được sử dụng tên UNICEF đó.Bạn có thể chỉ ra bao nhiêu người cho rằng có sự "đột biến gen" như bạn nói!
Barca giành cúp Nhà Vua: Tiễn một người đi…
Tổng Biên tập: Trương Lê Kim Hoa
Giấy phép số 118/GP-TTĐT ngày 15/06/2011 do Bộ Thông tin
và Truyền thông cấp
Tòa soạn 33 Lê Thánh Tông, Hà Nội
Điện thoại: 04.39331878 Fax: 04.38248600
E-mail: ttvhonline@thethaovanhoa.vn
Web-site: www.thethaovanhoa.vn
Liên hệ quảng cáo
Nguyễn Quỳnh Hoa
Điện thoại: (04) 39330097
Mobile: 0912.4191.97
Email: hoaquynh@thethaovanhoa.vn
Miền Trung
Nguyễn Hữu Quý
Điện thoại: (0511) 3849355
Mobile: 0905.5543.03
Email: ngochoa@thethaovanhoa.vn
Miền Nam
Đỗ Thị Thu Hà
Điện thoại: (08) 39303373
Mobile:0903.1226.33
Email: thuha@thethaovanhoa.vn