(TT&VH) - Tạp chí N.C.T (số 11 tháng 8.2009, trang 42) cho đăng tải lại bài viết: Một sự hoang phí ghê gớm dân quê đăng trên báo Tràng An số 4 ngày 12.3.1935 của Nhà Quê (tức bút danh của Hoài Thanh). Phía góc trên, bên trái bài viết có in kèm ảnh nhà văn Hoài Thanh đang cười rất tươi với dòng chú thích cho ảnh: Nhà văn Hoài Thanh (1909-2009).
Chưa hết, trong LTS cho bài viết này, “ai đó” (không có tên người chọn bài viết cũng như viết lời phi lộ) vẫn viết: Hoài Thanh (1909-2009) được biết đến là một nhà văn, nhà phê bình thơ nổi tiếng, đặc biệt với tác phẩm Thi nhân Việt Nam-ông đã “đúc tượng đồng bia đá” cho cả một thế hệ nhà thơ Việt Nam.... Sau đó mới lại viết tiếp: Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hoài Thanh... Tạp chí NCT xin lần lượt giới thiệu một số bài báo này của nhà văn Hoài Thanh.
Chú thích ảnh như vậy, đương nhiên với người không biết gì về Hoài Thanh sẽ nghĩ nhà văn này sinh năm 1909 và chỉ mới tạ thế năm 2009 (tròn 100 tuổi). Còn với những người đã biết Hoài Thanh, đặc biệt là đồng nghiệp, bạn bè, người thân của ông thì “ân huệ rất lẩm cẩm” này của tạp chí NCT... có muốn nhận cũng không được. Chưa hết, trong LTS cho bài viết này, “ai đó” (không có tên người chọn bài viết cũng như viết lời phi lộ) vẫn viết: Hoài Thanh (1909-2009) được biết đến là một nhà văn, nhà phê bình thơ nổi tiếng, đặc biệt với tác phẩm Thi nhân Việt Nam-ông đã “đúc tượng đồng bia đá” cho cả một thế hệ nhà thơ Việt Nam.... Sau đó mới lại viết tiếp: Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hoài Thanh... Tạp chí NCT xin lần lượt giới thiệu một số bài báo này của nhà văn Hoài Thanh.
Bài báo đề Nhà văn Hoài Thanh (1909-2009)
Như một quy ước, với người đã mất, phía dưới di ảnh hoặc viết thành văn cũng ghi họ tên, năm sinh, năm mất trong ngoặc đơn. Đành rằng ai cũng hiểu “lễ kỷ niệm” là một việc làm, một hành động, một nghĩa cử được tổ chức “định kỳ” dành cho, hướng về một người, một sự việc, hiện tượng đã mất, đã cũ hoặc từng diễn ra trong quá khứ như lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long... Nhưng ở đây, vì là làm “lễ kỷ niệm năm sinh” cho người đã quá cố nên thiết nghĩ vẫn phải ghi họ tên trước, năm sinh, năm mất trong ngoặc đơn sau. Chẳng hạn, viết như nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên (Thể thao & Văn hóa): Nhân kỷ niệm 100 năm sinh nhà phê bình Hoài Thanh (1909 – 1982)... thì chỉ cần nhìn vào năm sinh của ông (1909) rồi tính đến thời điểm diễn ra lễ kỷ niệm (2009) khắc sẽ biết đây là lần kỷ niệm năm sinh thứ 100 của Hoài Thanh. Hoặc thậm chí, nhìn vào năm ông tạ thế rồi tính đến thời điểm hiện tại diễn ra lễ kỷ niệm, người ta còn biết được là Hoài Thanh an nghỉ đã được 27 năm, hưởng thọ 73 tuổi.
Một câu truyền tải được 3 thông tin có ích như vậy, thế mà, hầu như với rất nhiều người viết về sự kiện này hồi đầu tháng 7 vừa qua lại “không dùng đến”. Như vậy, người đọc hiểu nhầm là điều dễ hiểu!
Hoa Quỳnh (Bình Dương)
