Đọc - Xem

Văn học cần làm cuộc đời vui hơn

13/06/2008 02:34 GMT+7 Google News

(TT&VH Online) - 50 tuổi mới bắt đầu có tác phẩm gây chú ý, giờ đây sau 10 năm, giáo sư luật Alexander McCall Smith đã trở thành một trong những nhà văn ăn khách nhất thế giới. Riêng 9 cuốn tiểu thuyết của ông về nữ thám tử châu Phi Mma Ramotswe đã bán được 25 triệu bản ở 42 nước. Loạt tác phẩm này còn được đạo diễn đoạt giải Oscar A. Minghella (Bệnh nhân người Anh) chuyển thể thành phim.

Alexander McCall Smith, sinh 1948 ở Zimbabwe (châu Phi), cho tới gần đây vẫn còn giảng về luật y tế ở ĐHTH Edinburgh và là cố vấn của Chính phủ Anh. Vì sao một giáo sư người Anh lại nảy ra ý tưởng viết về một nữ thám tử người châu Phi ở Botswana? Đơn giản là vì McCall Smith có thời gian giảng dạy ở Botswana và sau đó ông thường xuyên đến đất nước nguyên là thuộc địa Anh này. Một lần ở đó, ông thấy một phụ nữ mang một con gà sang biếu nhà hàng xóm. Ông bị ấn tượng bởi sự vui tính, nồng hậu và dí dỏm của người phụ nữ phốp pháp ấy tới mức kể từ đó, hình ảnh chị cứ ám ảnh ông hoài, khiến ông thầy cần phải viết về chị.
 
Nhà văn McCall Smith và nhân vật nữ thám tử MmaRamotswe

Năm 1998, cuốn tiểu thuyết đầu tiên về nhân vật nữ thông minh và đôn hậu ấy ra đời, mở đầu cho 8 cuốn tiếp theo. Thành công thật khủng khiếp: Cho tới nay bộ sách đã bán được 25 triệu bản và được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Đạo diễn nổi tiếng Anthony Minghella (tác giả của những bộ phim đoạt giải Oscar như Bệnh nhân người Anh hay Cold Mountain) đã nhận chuyển thể loạt sách này thành 13 tập phim cho kênh truyền hình BBC. Tập đầu thử nghiệm đã được công chiếu ngày 18/3 vừa rồi ở Anh, thu hút tới 6,3 triệu người xem. Tuy nhiên đúng vào hôm đó, Minghella đột ngột qua đời do xuất huyết não trong một cuộc giải phẫu. Việc dựng những tập tiếp theo sẽ do Richard Curtis thực hiện vào mùa hè này.

Câu chuyện của McCall Smith cũng khá đơn giản: Precious Ramotswe, một phụ nữ thích giúp đỡ người khác, một ngày nọ bỗng nảy ra ý định thành lập hãng thám tử nữ đầu tiên ở Botswana, mang tên "No.1 Ladies Detective Agency". Chẳng bao lâu sau, hãng nhận được nhiều hợp đồng tới mức khiến Mma (Bà) Ramotswe phải nhận thêm Grace Makutsi vào làm nữ trợ lý. Họ có lúc phải lần theo những ông chồng ngoại tình, khi thì phải tìm ra những đứa trẻ bị bắt cóc hoặc phá những vụ án tống tiền. Những vụ khác: Bác sĩ Lugeba có gian lận tiền khám bệnh hay không? Chồng chưa cưới của Grace Makutsi đã bị lầm đường lạc lối? Điều gì bí ẩn trong khu bảo tồn động vật hoang dã Mokolodi? Tóm lại, toàn những vụ rất đời thường, không hề có đổ máu hay rùng rợn. Thế nhưng chúng vô cùng lôi cuốn, đặc biệt là thông qua nhân vật nữ thám tử Mma Ramotswe.
 
McCall Smith đang hòa mình vào âm nhạc

Tờ New York Times (Mỹ) thậm chí ca ngợi Mma Ramotswe là “Miss Marple của Botswana”, một lời khen có lẽ khiến Mma Ramotswe phải lúng túng. Chắc chưa bao giờ đọc tiểu thuyết hình sự của Agatha Christie, nên chị chẳng biết “bà Marple” là ai. Mma Ramotswe vẫn khiêm tốn tự nhận mình là một phụ nữ có “thân hình truyền thống” – tức là rất to béo mà chỉ có những người đàn ông châu Phi trước đây ưa thích. Chị còn có tật xấu là nghiện trà đỏ rooibos và thỉnh thoảng lại “lên cơn” ăn kiêng. Cũng may những đợt ăn kiêng này thường không kéo dài, vì chị rất mê ăn bánh ngọt. Bù lại, chị có một sự nhạy cảm đặc biệt của một thám tử và là một phụ nữ đầy nhân hậu, rất hóm hỉnh.

Mỗi khi đọc xong một câu chuyện về Mma Ramotswe, người ta lại có cảm giác sảng khoái, dường như sự dí dỏm của câu chuyện đã “lây” được niềm vui sang người đọc. Bản thân McCall Smith từng nói, văn học cần phải làm cho cuộc đời vui vẻ hơn, ít nhất là nhẹ nhàng hơn.

Nhờ bộ truyện Mma Ramotswe, ngành du lịch Botswana trở nên phát đạt. Rất nhiều độc giả sau khi đọc tác phẩm của McCall Smith có nhu cầu đến tìm hiểu thêm về đất nước thanh bình và thân thiện hiện chỉ có 1,6 triệu dân này. Ở đó thậm chí người ta lập ra những “tour Mma Ramotswe”, đi qua những địa điểm du lịch có dính dáng đến nhân vật chính trong tiểu thuyết. Nghe nói sản lượng xuất khẩu trà rooibos, loại trà Mma Ramotswe nghiện, cũng tăng mạnh.

Khi Anthony Minghella bắt tay vào chuyển thể bộ tiểu thuyết thành phim, McCall Smith đã đề nghị ông mời nữ Bộ trưởng Y tế của Botswana vào vai nhân vật chính. “Mọi người ngạc nhiên tưởng tôi nói đùa”. Về sau nữ bộ trưởng kiêm diễn viên một đoàn kịch nghiệp dư ấy cũng được mời vào một vai phụ trong phim.

Vai chính được giao cho Jill Scott, nữ ca sĩ Mỹ 3 lần đoạt giải Grammy và cũng từng đóng phim (Hounddog). “Cô ấy đã làm tất cả để có được một thân hình truyền thống của Mma Ramotswe”, McCall Smith hài hước tiết lộ.
 
Ngô Đức

Cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm