Đến lúc này cũng không có cơ quan nào nhận trách nhiệm về mình. Vậy biện pháp nào để quyền lợi của người tiêu dùng được bảo vệ?
Trách nhiệm thuộc về ai?
Hàng loạt sản phẩm sữa có hàm lượng đạm thấp được lôi ra ánh sáng không phải do cơ quan chức năng phát hiện, mà lại do Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) tìm ra (TT&VH đã đăng tải). Điều này đặt ra trách nhiệm của các cơ quan Y tế trong công tác kiểm tra, giám sát chất lượng các sản phẩm sữa đang lưu thông trên thị trường. Ông Nguyễn Văn Châu, GĐ Sở Y tế TP.HCM cho rằng: “Sở Y tế không “ém” thông tin mà chúng tôi đã thông báo cho người tiêu dùng thông qua đại diện của họ là Vinastas. Hơn nữa, những sản phẩm không đạt chất lượng đã được khống chế, giám sát sau khi kiểm tra, xử lý”. Như vậy, Sở Y tế TP.HCM hoàn toàn vô can vì đã giao “trách nhiệm” cho Vinastas? Và trên thực tế đến lúc sữa “dỏm” được công bố rộng rãi (ngày 5/2/2009), thì một số sản phẩm vẫn lưu hành tại TP.HCM.
Việc phát hiện sản phẩm sữa “dỏm” của Vinastas không nhận được phản hồi kịp thời, đầy đủ từ cơ quan chức năng, điều đó cho thấy sự phản ứng chậm chạp và thiếu trách nhiệm của các cơ quan này. Từ tháng 10/2008, Vinastas đã gửi báo cáo khảo sát cho cơ quan chức năng, nhưng đến nay qua một thời gian khá dài mới được bắt đầu tiến hành hậu kiểm tra, thanh tra trên diện rộng. Bên cạnh đó, việc công bố sản phẩm sữa chất lượng kém mãi đến tháng 2/2009 mới được thực hiện sau khi dư luận lên tiếng.
Ngoài ra, hội còn kiến nghị bằng văn bản đề nghị 3 Bộ: Y tế, Công Thương, Khoa học và Công nghệ hỗ trợ kinh phí để tiếp tục khảo sát 120 nhãn mác sữa khác hiện đang lưu hành trên thị trường. Tuy nhiên, hội chỉ nhận được chấp thuận bằng văn bản từ Bộ Công Thương và “lời hứa miệng” từ 2 bộ còn lại. Thực tế đến nay, vẫn chưa có động thái gì để thực thi “lời hứa” trên từ các bộ.
Người tiêu dùng phải luôn luôn được bảo vệ
Ông Nguyễn Nam Vinh, Chủ nhiệm Văn phòng phía Nam Vinastas cho biết: “Năm 2008, tổng số các vụ việc khiếu nại về chất lượng các loại sản phẩm là 131 vụ. Nhưng đây chỉ là một tỷ lệ rất nhỏ so với số người phải chịu thiệt thòi trong mua sắm hàng hóa. Nguyên nhân chủ yếu là do người tiêu dùng ngại phiền hà hoặc mất nhiều thời gian trong việc khiếu nại mà chưa biết kết quả có đòi được quyền lợi hay không?”.
Việc sữa “dỏm” lưu thông rộng rãi trong thời gian dài được xem như là hành động thách thức cơ quan chức năng và lừa dối người tiêu dùng rất tinh vi từ các nhà sản xuất sản phẩm sữa có chất lượng kém. Ông Đỗ Ngọc Chính, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn tiêu dùng (đơn vị thuộc Vinastas) cho biết: “Nếu một người tiêu dùng phát hiện sản phẩm sữa mình đang sử dụng không đảm bảo chất lượng thì chắc chắn họ chỉ chọn phương án mua loại sản phẩm sữa khác. Còn khiếu nại, khởi kiện trong trường hợp này, họ cần phải chứng minh được chất lượng sản phẩm sữa đó đúng như phản ánh. Chắc chắn không người tiêu dùng nào “dại dột” mà làm vì tiêu tốn một số tiền lớn nhưng kết quả sẽ đi về đâu?”.
Ông Đỗ Ngọc Chính cho biết thêm, Vinastas có ý tưởng kết hợp với các doanh nghiệp chân chính để thành lập “CLB doanh nghiệp vì người tiêu dùng” nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng và chính doanh nghiệp. Các doanh nghiệp sẽ đóng góp quỹ để có chi phí khiếu nại cho người tiêu dùng. Mặt khác, Vinastas cũng muốn được hình thành cơ chế phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc thanh tra, kiểm tra sản phẩm vệ sinh an toàn thực phẩm.
Anh Đức – Phan Vũ
