(TT&VH)- Hệ thống 3 hậu vệ thật ra không hề là một ý tưởng mới mẻ. Ý tưởng sơ khai của nó thậm chí bắt nguồn từ sơ đồ WM huyền thoại của Sir Herbert Chapman từ thập niên 30 của thế kỷ trước. Vào năm Sir Chapman trở thành HLV của Arsenal (1925), luật việt vị cũng đồng thời được ban hành, và ông đã khai thác hiệu quả tối đa của sự thay đổi lớn lao này bằng cách bố trí thêm một hậu vệ nữa ở phía sau để giúp cách giăng bẫy việt vị trở nên có tổ chức.
Nhưng triết lý 3 hậu vệ không chỉ được “nhận ra” đơn thuần bằng số lượng các cầu thủ phòng ngự cuối cùng. Nó thậm chí thấp thoáng trong tư tưởng bóng đá của Rinus Michels, cha đẻ của bóng đá tổng lực, và sau này là “hậu bối” Johan Cruyff. Ajax của HLV huyền thoại Michel và Barcelona của ông Cruyff luôn đẩy cao đội hình, chơi áp sát, chiếm lĩnh cực nhanh các khoảng trống, hoán chuyển vị trí liên tục và bẫy việt vị từ rất xa (thậm chí là Ajax và đội tuyển Hà lan thường xuyên bẫy việt vị ở... vòng tròn trung tâm).
Đội Tây Đức vô địch World Cup 1990 với hệ thống 3 hậu vệ, trong đó Lothar Matthaeus (ảnh) là libero- Ảnh Internet
3 hậu vệ là một con số lý tưởng để tạo ra nền tảng cho một lối chơi như thế. Sau này, hệ thống ấy trở nên phổ biến trong thập niên 90 thế kỷ trước, được hầu hết các đội tuyển lớn trọng dụng. Với đại diện tiêu biểu chính là đội Tây Đức vô địch thế giới năm 1990, nhưng thiên về phòng ngự hơn với vai trò nổi bật của vị trí libero.
Những đòi hỏi an toàn của bóng đá hiện đại đã giúp hệ thống 4 hậu vệ giăng ngang và cách chơi phòng ngự khu vực lên ngôi, nhưng trong 2 năm trở lại đây, chúng ta chứng kiến sự trở lại của hệ thống 3 trung vệ. Uruguay đã chơi với hệ thống này trước Pháp và Algeria sử dụng nó để chống lại đội tuyển Anh ở World Cup 2010. Tại Nam Mỹ, Estudiantes vô địch Argentina cách đây hai năm với sơ đồ 3 hậu vệ. Mùa bóng này, ngoài sự trỗi dậy ở một loạt các đội Italia, thì 3 hậu vệ cũng được các nhà bình luận bóng đá TBN cho là một giải pháp mới về mặt chiến thuật của HLV Pep Guardiola trong nỗ lực bảo vệ vương miện, trước sự tấn công quyết liệt của Real Madrid. Mùa bóng này, Pep thậm chí áp dụng nó trong rất nhiều trận quan trọng ở Liga, và dù hiệu quả đạt được chưa thật sự như ý, nhưng nó nói lên nhu cầu phải thay đổi của một đế chế đã cảm thấy lối mòn.
Điều thú vị là giải pháp thay đổi lại là một hệ thống đã từng là biểu tượng cho sự cũ kỹ. Nhưng vượt qua tất cả những gian lao và thử thách của lịch sử, hệ thống 3 hậu vệ vẫn sừng sững ở đó, sau khi vượt qua gần một thế kỷ đầy biến động của bóng đá thế giới.
Phạm An
