Trào lưu mới ở Serie A: Cuộc cách mạng với 3 hậu vệ

(TT&VH) - Mùa giải 2010-11, phần lớn các CLB ở Serie A theo đuổi lối chơi 4-3-1-2. Nhưng giờ đây điều đó đã và đang thay đổi. Inter, Napoli và Udinese, 3 trong số 4 đại diện của bóng đá Italia ở Champions League mùa tới, đang tiến hành cuộc cách mạng về chiến thuật với chỉ 3 hậu vệ.

Inter là một trong 5 đội bóng chọn hệ thống 3 hậu vệ - Ảnh: Getty

Bóng đá luôn có sự thay đổi, và mỗi thời điểm luôn có những chiến thuật mới ra đời. Có thể đó là cuộc cách tân về chiến thuật, hoặc cũng có thể là lối chơi cổ điển được khơi dậy. Thực tế, mọi sự vật luôn vận động không ngừng, và bóng đá cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Luôn phải làm mới là cách tốt nhất để duy trì sức mạnh và tính ổn định.

Vì thế, những đổi thay về mặt chiến thuật mà các đội bóng Serie A đang hướng đến không phải điều quá bất ngờ. Yếu tố khiến người hâm mộ có phần ngạc nhiên chỉ là xu hướng chơi với hàng thủ 3 người đang trở thành mốt mới của Serie A.

Trong thời gian qua, sự thể hiện trên sân tập cũng như cách mua sắm cầu thủ đã phản ánh rõ điều này. Có đến 1/4 số CLB tham dự Serie A mùa giải 2011-12 chọn xu hướng này, bao gồm Chievo, Inter, Napoli, Palermo và Udinese. Nếu như Inter, Napoli và Palermo chọn chiến thuật 3-4-3 mang đậm chất tấn công, thì Chievo và Udinese thận trọng với 3-5-2.

Trong số này, có đến 3/4 CLB là đại diện của bóng đá Italia trên đấu trường danh giá Champions League. Nhìn rộng hơn, Chievo là đội duy nhất trong nhóm đi theo trào lưu 3 hậu vệ không được quyền dự Cúp châu Âu mùa tới.

Trước đây, khái niệm 3 hậu vệ hoàn toàn lạ lẫm với bóng đá Italia, vốn nổi tiếng về Catenaccio. Người ta luôn xây dựng đội bóng với hàng thủ 4 người, hoặc đôi khi là 5, trong khi chơi bóng với chỉ 3 hậu về đầy mạo hiểm và không phải HLV nào cũng có đủ dũng cảm để theo đuổi.

Cuộc phiêu lưu thú vị

Phải chăng, người Italia đang dần thay đổi tư duy? Không hoàn toàn như thế, và việc sơ đồ phòng ngự 3 người trở thành trào lưu trước mùa giải 2011-12 chỉ là triết lý của một vài cá nhân. Chiến thuật yêu thích của Gasparini là 3-4-3, nên ông áp dụng nó ở Inter cũng không có gì lạ. Mazzarri (Napoli), Pioli (Palermo), Guidolin (Udinese) và Di Carlo (Chievo) đều có thời gian chọn lối chơi 3-5-2.

Hơn nữa, trong quá khứ Serie A cũng đã chứng kiến sự vận hành của 3-4-3. Cụ thể, trong mùa giải 1998-99, Milan của Alberto Zaccheroni là đội chọn lối đá này. Khi ấy, hàng thủ mà Zac ưng ý nhất là bộ ba Sala - Costacurta - Maldini. Sau khi rời Milan, Zac còn có nhiều lần khác phiêu lưu với trường phái này.

Trong giai đoạn 1989-1996, phần lớn thời gian trên cương vị thuyền trưởng của Parma, Nevio Scala chọn lối đá với chỉ 3 hậu vệ. Scala có thành công hay không, khi mà những năm đầu thập niên 1990, tính thực dụng lấn át ở Serie A? Câu trả lời: Scala thành công ngoài mong đợi. Từ HLV không mấy tiếng tăm, Scala tạo được sức hút lớn ở châu Âu.

Trước khi Scala đến Ennio Tardini, sân khấu Calcio không hề có chỗ của Parma. Nhưng ông đã biến kẻ vô danh của xứ Emilia - Romagna trở thành thế lực đáng gờm của Serie A, với các danh hiệu Cúp Italia, Cúp UEFA, Cúp C2, Siêu Cúp châu Âu. Tương tự, Zaccheroni cũng rất thành công, khi ông mang về cho Milan danh hiệu Scudetto thứ 16 trong lịch sử.

Trên bình diện châu Âu, trước đây sơ đồ 3 hậu vệ không thịnh hành như 4-4-2, nhưng cũng đã có những CLB bước lên đỉnh vinh quang nhờ lối đá này. Những thành công ấy đều ít nhiều liên quan đến người Hà Lan. Trong giai đoạn Barca lập kỷ lục 4 chức vô địch Liga liên tiếp và 1 danh hiệu Champions League, ông Johan Cruyff đã rất thành công khi chỉ dùng 3 hậu vệ. Trong mùa giải Ajax vượt qua Milan để giành chức vô địch Champions League (1994-95) Louis van Gaal cũng sử dụng hệ thống phòng thủ 3 người.

Tính cân bằng của lối chơi 3 hậu vệ rất dễ bị phá vỡ, và nó đòi hỏi nhiều vào sự chắc chắn của tuyến tiền vệ. Nhưng một khi xây dựng được sự kết dính, hiệu quả cũng cao như mọi sơ đồ khác. Thế nên, việc 5 CLB Italia đi theo trào lưu này hứa hẹn mang đến một mùa giải đa dạng và giàu cảm xúc hơn.

Ngọc Linh