Chuyên đề: Sân khấu thời hoành tráng?
Tổ chức chuyên đề: NGỌC TUYẾT |
(TT&VH Cuối tuần) - Tết Nguyên đán 2007, cái giá 1,8 tỷ đồng của vở cải lương Kim Vân Kiều (tác giả: Hoàng Song Việt, đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang đã làm mọi người choáng váng. 4.000 chỗ ngồi ở sân vận động quân khu 7 được lấp đầy, thiên hạ nô nức đi coi “cải lương tiền tỷ” (giá vé thấp nhất cũng đã 200 ngàn đồng). Trong khi mặt bằng chung cho một vở cải lương chỉ khoảng 40 - 50 triệu đồng, với kịch nói là khoảng 70 - 80 triệu đồng/vở thì con số 1,8 tỷ đồng là “khủng khiếp quá”!
Rầm rộ sân khấu tiền tỷ
Mà “cải lương tiền tỷ” có khác, 6 kỷ lục đã được Kim Vân Kiều thiết lập: vở cải lương có thiết kế sân khấu lớn nhất (900m2); dàn nhạc đông nhất (21 danh cầm nhạc cổ và 60 nhạc công dàn nhạc giao hưởng); số lượng phục trang nhiều nhất (436 bộ); tập trung nhiều diễn viên nhất (hơn 500 người); có giá trị đầu tư cao nhất (1,8 tỷ đồng); kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật (cải lương, xiếc, giao hưởng, tân nhạc, hát bội…) vào trong một vở diễn. Nối tiếp hiệu ứng tích cực từ Kim Vân Kiều, Tết 2008, vở cải lương Chiếc áo thiên nga (tác giả: Lê Duy Hạnh, đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ) còn đi xa hơn khi con số kết toán lên đến 3,8 tỷ đồng. Chưa bao giờ cải lương lại sang, lại đẹp đến vậy! Vở cải lương tiền tỷ thứ ba là “cuộc chơi” độc đáo của ca sĩ Minh Thuận khi dốc 1,3 tỷ đồng cho Chuyện tình Lan và Điệp (đạo diễn: NSƯT Hoa Hạ), ra mắt vào tháng 10/2008. Lần đầu tiên (có lẽ cũng là duy nhất) một vở cải lương do toàn những ngôi sao ca nhạc: Minh Thuận, Cẩm Ly, Thu Minh, Đàm Vĩnh Hưng, Phương Thanh… trình diễn. Vở diễn đã được công luận đánh giá cao vì sự nghiêm túc, những nỗ lực của ê kíp thực hiện trong cuộc “phiêu lưu nghề” này.
Khung cảnh hoành tráng trong vở cải lương 1,8 tỷ đồng Kim Vân Kiều.
Ảnh: diễn đàn cailuong.org.vn
Phía Bắc, ngoại trừ vở kịch “quốc tế” của tác giả người Thụy Sĩ Friedrich Durrenmatt Bà tỉ phú về thăm quê do Nhà hát Kịch Việt Nam kết hợp với Viện Goethe thực hiện được đại sứ quán Đức và Thụy Sĩ tài trợ kinh phí 60.000 USD vào năm 2006 (ngót nghét 1 tỷ đồng) thì tình hình sân khấu khá im ắng. Mãi đến đầu năm 2009, Nhà hát Chèo Hà Nội mới khuấy động không khí làng văn nghệ phía Bắc bằng dự án gây sốc: vở chèo Oan khuất một thời, được đầu tư không dưới 1 tỷ đồng. Đạo diễn NSND Doãn Hoàng Giang được chọn mặt gửi vàng tiếp tục “làm sang” cho chèo, loại hình vốn tưởng gắn liền với sự bình dân, giản dị. Và ông đạo diễn cũng chẳng ngại ngần gì mà không “phá chèo” một lần nữa khi nghiêng hẳn về phía kịch nói, hát chèo chỉ còn lại những đoạn ngắn. Cũng không còn một chiếu chèo đơn sơ nữa mà là sân khấu lớn sang trọng với hàng nghế đá ngậm ngọc oai phong, dàn đèn laser hiện đại. Và chưa bao giờ phục trang của chèo lại đẹp và sang đến thế (400 triệu đồng cho phần trang phục của nhà thiết kế Sỹ Hoàng). Cũng như Nàng Sita dạo nào, những sự phá cách đã đưa thêm nhiều khán giả trẻ đến với vở diễn. Oan khuất một thời trở thành hiện tượng của sân khấu phía Bắc trong năm 2009 trước khi chinh phục khán giả Sài Gòn trong chuyến “hành phương Nam” của Nhà hát Chèo Hà Nội.
Cảnh trong vở chèo tiền tỷ Oan khuất một thời rất thành công
của nhà hát chèo Hà Nội. Ảnh: Nhà hát chèo Hà Nội
của nhà hát chèo Hà Nội. Ảnh: Nhà hát chèo Hà Nội
Long đong tác phẩm tiền tỷ
Những vở diễn bạc tỷ này ít nhiều đều tạo được tiếng vang trong công luận khi sự kì vọng của công chúng bao giờ cũng tỷ lệ thuận với số tiền đầu tư. Và quả thật chính số đầu tư hàng khủng này đã tạo ra sự khác biệt với các vở diễn thông thường: không có sự đơn sơ, tạm bợ, cảnh trí nghèo nàn qua loa nữa mà các sân khấu được chăm chút kĩ lưỡng cảnh trí bề thế, hoành tráng, kĩ xảo hiện đại tạo những hiệu ứng không ngờ, trang phục đẹp hơn và đúng hơn, tầm của vở diễn cũng được nâng cao hơn, đem lại cho khán giả những cảm xúc bay bổng hơn khi thưởng thức nghệ thuật (điển hình là Kim Vân Kiều và Chiếc áo thiên nga).
Cảnh trong vở cải lương 3,8 tỷ đồng Chiếc áo thiên nga. Ảnh: diễn đàn cailuong.org.vn
Chuyện tình Lan và Điệp chỉ diễn được 3 suất (suất tái diễn giá vé đã “mềm” hơn rất nhiều để kéo khán giả) và chỉ đơn thuần là cuộc chơi lạ của các ca sĩ chứ không đóng góp được gì cho đời sống cải lương đang nhiều khó khăn. Số phận của Tả quân Lê Văn Duyệt cũng khá hẩm hiu chỉ với vài suất diễn thưa vắng người xem. Chưa kể việc tập hợp gần 100 diễn viên cho mỗi lần tái diễn là không hề đơn giản.
Cảnh trong vở Nỏ thần, “vở anh em” với Chiếc áo thiên nga
Xong hội diễn, phần lớn các vở “đi thi” dù có thắng giải trở về cũng chỉ đắp chiếu, thỉnh thoảng đi phục vụ vùng sâu vùng xa, phục vụ lễ hội. Sân khấu TP.HCM lại chủ trương ngược lại dựng vở doanh thu cho khán giả trước rồi tiện thể dự thi nên đời sống sân khấu của những Ngàn năm tình sử hay Nỏ thần khá ổn định tuy nhiên việc gỡ vốn vẫn không dễ. NSƯT Hồng Vân cho biết chị vẫn chưa lấy lại được vốn cho Nỏ thần nhưng đó là một sự đầu tư xứng đáng khi giá trị của nghệ thuật không đơn thuần là lợi nhuận.
Cảnh trong vở Ngàn năm tình sử, vở kịch có vốn đầu tư khoảng 400 triệu đồng của sân khấu
Idecaf được giới chuyên môn đánh giá cao và khán giả rất yêu thích thời gian qua
