Văn hóa toàn cảnh

Dự thảo Quy chế đề cử Danh mục Ký ức thế giới: Nên có danh hiệu Di sản tư liệu quốc gia

Thứ Năm, 17/12/2009 16:57 | In trang này In bài viết

(TT&VH) - Hôm qua, Cục Văn thư Lưu trữ Nhà nước đã tổ chức Lễ đón nhận Bằng công nhận danh hiệu Di sản tư liệu thế giới do UNESCO trao cho di sản Mộc bản triều Nguyễn của Việt Nam hồi tháng 7 vừa qua. Để tiếp tục tìm kiếm các di sản tư liệu quý giá cho các lần đề cử tiếp theo; đồng thời để “quy chế hóa” việc lập hồ sơ, nhân dịp này, Cục Văn thư Lưu trữ Nhà nước đã phối hợp với UBQG UNESCO Việt Nam xây dựng Dự thảo Quy chế xét duyệt hồ sơ đề cử danh mục Ký ức thế giới và tổ chức hội thảo góp ý cho dự thảo này. Sau đây là những góp ý của chúng tôi:

Cần phân cấp thành Di sản tư liệu quốc gia và quốc tế

Cho đến nay, mặc dù Việt Nam đã có di sản đầu tiên trở thành Di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình Ký ức thế giới của UNESCO; đồng thời cũng đã và đang đề cử thêm 2 di sản nữa vào danh hiệu này là: Bia Tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám và bản thảo tác phẩm Vừa đi đường vừa kể chuyện của Bác Hồ (và các kết quả thăm dò đều cho thấy khả năng “chiến thắng” là rất cao).

Lễ đón nhận Bằng công nhận danh hiệu Di sản thế giới cho mộc bản triều Nguyễn

Thế nhưng “sân chơi” quốc tế này vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam, nhất là khi so sánh với các sân chơi “truyền thống” khác như danh hiệu: Di sản thiên nhiên thế giới, Di sản văn hóa thế giới...Trước hết, vì khái niệm Di sản tư liệu còn tương đối “trừu tượng”, được định nghĩa là “tài sản tinh thần chung của nhân loại, là sản phẩm của một quá trình có mục đích, được tạo nên từ các ký hiệu, mật mã, âm thanh hoặc hình ảnh, có thể di chuyển, bảo quản và sao chép”. Có thể nói vắn tắt hơn, rằng đó là các tài liệu chứa đựng những thông tin quý giá dưới những “định dạng” khác nhau (bằng chữ viết, mật mã, âm thanh, hình ảnh, video...).

Vì thế di sản tư liệu có thể là một bản thảo viết tay, những tấm bia đá, một băng ghi âm, hay một bộ phim... Chúng có thể không đồ sộ về mặt quy mô so với các di sản thế giới khác theo quan niệm “truyền thống” lâu nay (là khu phố cổ, công trình kiến trúc, khu danh thắng, hay một kiệt tác nghệ thuật...) nhưng các di sản tư liệu cũng có một vị trí tương đương, vì tất cả đều là các danh hiệu do UNESCO vinh danh căn cứ trên các tiêu chí có tính khoa học cao, và theo một quy định thẩm định hết sức chặt chẽ.

Nếu chúng ta đã coi danh hiệu Di sản tư liệu thế giới với danh hiệu Di sản vật thể thế giới hoặc Di sản phi vật thể thế giới... là tương đương nhau, thì cũng nên xây dựng và phân cấp các Di sản tư liệu thành một “hệ thống” tương tự. Cụ thể nếu như các Di sản vật thể có 3 cấp: Di sản thiên nhiên/văn hóa thế giới, Di tích/danh thắng cấp quốc gia, di tích cấp tỉnh; thì các Di sản tư liệu cũng nên có 2 hoặc 3 cấp là: Di sản tư liệu thế giới/ Di sản tư liệu khu vực/ Di sản tư liệu cấp quốc gia. (Sở dĩ Di sản tư liệu có cấp khu vực vì UNESCO có chương trình Ký ức thế giới ứng dụng cho khu vực châu A - Thái Bình Dương).

Bản thảo cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm cũng có thể trở thành một Di sản tư liệu quý giá?

Nên công nhận cấp quốc gia rồi mới đề cử quốc tế

Dự thảo Quy chế xét duyệt hồ sơ đề cử danh mục Ký ức thế giới đã nêu ra 3 cấp độ danh mục là: Danh mục Ký ức cấp quốc tế, danh mục Ký ức cấp khu vực và Danh mục Ký ức cấp quốc gia. Tuy nhiên, tiêu chí lựa chọn và thủ tục để công nhận các di sản đưa vào các danh mục trên thì chưa rõ. Đặc biệt danh hiệu Di sản tư liệu cấp quốc gia thì lại chưa thấy đề cập. Vì vậy, vậy theo quan điểm của chúng tôi, cần có hội đồng để công nhận những Di sản tư liệu cấp quốc gia. Sau đó, hội đồng xét duyệt hồ sơ đề cử danh mục Ký ức thế giới mới lựa chọn các di sản tư liệu quốc gia xuất sắc nhất và có tính toàn cầu để đệ trình UNESCO. Quy trình này sẽ tương tự như quy trình đề cử Di sản thế giới đã được quy định hết sức cụ thể trong Luật Di sản văn hóa.

Tại hội thảo góp ý, nhiều ý kiến đã đề nghị cân nhắc nên gọi đây là “Quy chế” hay “Quy định”, hay “Thông tư” và cấp nào ký quyết định ban hành (UBQG UNESCO Việt Nam hay Bộ Ngoại giao, hay liên bộ?...). Tuy nhiên, để thực sự xây dựng một hành lang pháp lý cho lĩnh vực Di sản tư liệu cần phải bổ sung (hoặc cụ thể hóa) cả vào Luật Di sản văn hóa và cả các luật liên quan khác (vì di sản tư liệu liên quan nhiều đến công tác lưu trữ - thư viện...).

Cần có kênh thông tin để thu thập các đề cử

Nếu như các di sản vật thể (như ngôi đình, ngôi chùa, công trình kiến trúc...) thường được biết đến rộng rãi, và được quản lý bởi chính quyền, các tổ chức xã hội, tôn giáo hay cộng đồng... thì các Di sản tư liệu nhìn chung còn tương đối mới mẻ với đại đa số mọi người, sự tồn tại của chúng cũng khá... “trừu tượng” như đã phân tích ở trên, thậm chí đang là tài sản riêng, vật kỷ niệm của cá nhân... Chính vì vậy quy chế cần phải có mục riêng để khuyến khích những tổ chức, cá nhân phát hiện hoặc công bố những Di sản tư liệu mà mình biết hoặc đang sở hữu.

Để làm được điều đó, các cơ quan hữu quan cần có một kênh thông tin (như website riêng) để thu thập ý kiến của cộng đồng. Kênh thông tin này cũng là nơi giới thiệu đầy đủ, chi tiết các Di sản tư liệu thế giới đã được công nhận từ trước tới nay, để cộng đồng có thể hình dung ra Di sản tư liệu thế giới là như thế nào, qua đó sẽ có những đề cử xác đáng.

Nếu có một kênh thông tin như vậy, chắc chắn cộng đồng sẽ tìm kiếm, phát hiện các di sản tư liệu để các hội đồng chuyên môn lựa chọn.

***

Theo cảm quan của chúng tôi, bản thảo cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm cũng có thể trở thành một di sản tư liệu quý giá. Đó là tâm hồn, khát vọng, ý chí của người Việt Nam nói riêng và các dân tộc bị xâm lược nói chung chống chiến tranh xâm lược, ước mơ về hòa bình. Việt Nam cũng có nhiều cuốn sách đồng quý giá, ghi từ kinh Phật đến thần phả thần tích; có bộ sưu tập Truyện Kiều cổ (khoảng 48 bản in chữ Nôm, nhiều bản in là độc bản, có cả bản chép tay) cũng hết sức quý giá...Những di sản trên có thể được xem xét để đề cử vào danh hiệu di sản tư liệu cấp quốc gia hay cấp quốc tế - tại sao không nhỉ?

Đông Kinh

Tìm hiểu thêm:

lưu trữ, danh hiệu, trao cho, ký ức, có danh, đề cử, tư liệu, di sản, văn thư, quốc tử giám, đặng thùy trâm, cục văn, luật di, ubqg unesco việt nam, dự thảo quy

0 thích.

Gửi bình luận

Họ tên bạn:
Email:
	Chọn Avatar
Nội dung:

Trang bình luận

Tin mới

Các tin đã đăng

Giải Âm nhạc Cống hiến

Đọc nhiều nhất

Bình chọn

Điều khiến bạn không thích nhất ở các lễ hội địa phương diễn ra sau Tết là gì?

Phần lễ luôn nặng hơn phần hội
Quá đông và xô bồ
Hiện tượng "mua thần bán thánh"
Vệ sinh môi trường quá kém
Nạn "chặt chém" giá cả du khách

Thông tin tiện ích

Các giải TT&VH tổ chức

Tư liệu thể thao

Sự kiện qua ảnh

Người đẹp

Các bài nổi bật trong ngày

Đọc gì trên TT&VH ngày 24/5/2012?

Bạn đọc thảo luận

hội - 5/24/2012 9:47:08 PM

Có vẻ như thánh Johan Cruyff không tin tưởng ở tân HLV Tito.Chờ và xem,mọi thứ bắt đầu...?

Thánh Johan Cruyff: “Ở Barca, một chu kỳ đã khép lại”

Barclays Bank - 5/24/2012 2:36:51 PM

Dù kết quả có thế nào thì Italia vẫn mãi mãi trong trái tim mình, không biết từ lúc nào đã yêu ĐT Italia thì yêu luôn cả đất nước, con người Italia. Forzza Italia!

Carlo Ancelotti: “Italia có thể gây bất ngờ ở EURO 2012”

arsenal - 5/24/2012 9:41:02 PM

Nếu chỉ cần may mắn = 1/2 Matteo thì mấy năm trước Avram cũng có C1 rồi, bây giờ thì Avram đang ở đâu ? Matteo chắc cũng sẽ thết thôi

HLV Di Matteo không chấp nhận "thử việc" ở Chelsea

văn bằng - 5/24/2012 9:39:04 PM

nếu vtc phát trên cả SD thì hay biết mấy. chứ đây toàn phát HD . thế là xem qua vtv2 và vtv3 thôi.......

VTC tường thuật trực tiếp Euro 2012 trên hệ thống truyền hình HD

tungjuve - 5/24/2012 6:35:14 PM

Với 15M cộng thêm Matri, tớ không nghĩ lời đề nghị này là "khiếm nhã".

Juventus hỏi mua Cavani: Lời đề nghị khiếm nhã

Tổng Biên tập: Trương Lê Kim Hoa
Giấy phép số 118/GP-TTĐT ngày 15/06/2011 do Bộ Thông tin
và Truyền thông cấp
Tòa soạn 33 Lê Thánh Tông, Hà Nội
Điện thoại: 04.39331878 Fax: 04.38248600
E-mail: ttvhonline@thethaovanhoa.vn
Web-site: www.thethaovanhoa.vn

Liên hệ quảng cáo
Nguyễn Quỳnh Hoa
Điện thoại: (04) 39330097
Mobile: 0912.4191.97
Email: hoaquynh@thethaovanhoa.vn

Miền Trung
Nguyễn Hữu Quý
Điện thoại: (0511) 3849355
Mobile: 0905.5543.03
Email: ngochoa@thethaovanhoa.vn

Miền Nam
Đỗ Thị Thu Hà
Điện thoại: (08) 39303373
Mobile:0903.1226.33
Email: thuha@thethaovanhoa.vn