(TT&VH) - Như TT&VH đã đưa tin, ngày mai 25/11, lần đầu tiên chân dung 6 vị tướng tài năng Việt Nam trong thời bình, được chụp cận cảnh ở nhiều góc độ và thời điểm khác nhau bởi nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn (PV báo Lao Động), sẽ ra mắt công chúng thủ đô trong triển lãm mang tên Tướng trận thời bình tại 29 Hàng Bài (HN). Đặc biệt, trong số 65 bức ảnh màu và đen trắng về 6 vị tướng, công chúng xem triển lãm sẽ được thấy “vẻ đẹp thời bình” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn
Đưa hình ảnh các vị tướng trận ra cộng đồng
* Vì sao anh lại có ý tưởng chụp lại những khoảnh khắc thời bình của các vị tướng tài năng Việt Nam nói chung, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp? Phải chăng anh muốn đưa “đời thường” của các vị tướng đến gần “đời sống bình thường” của cộng đồng, để cộng đồng hình dung rõ hơn về cuộc sống thời bình của họ?
- Ý tưởng Tướng trận thời bình xuất hiện khi tôi chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại nhà riêng của ông trong một bài viết cho báo Lao Động nhân kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ vào tháng 5/2009. Tôi không nghĩ mục đích của dự án là đưa hình ảnh đời thường của các vị tướng gần với đời sống bình thường của cộng đồng, vì bản thân các vị tướng này đã rất gần gũi với đời sống hàng ngày, giản dị, chân thành và không hề xa cách với đời sống cộng đồng.
Đưa hình ảnh các vị tướng trận ra cộng đồng là thêm một lần tri ân những cống hiến, hy sinh to lớn của họ, trong truyền thống đạo lý của dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”.
* Tò mò một chút, những bức ảnh anh chụp “những huyền thoại sống” chủ yếu là ảnh “chộp” hay anh vừa “đạo diễn” và chụp, thưa anh?
- Có những bức ảnh là khoảnh khắc trong lúc vị tướng đang nói chuyện với tôi, khi đó tôi vừa tập trung lắng nghe vừa quan sát lúc thần sắc vị tướng bộc lộ đầy đủ tính cách để chụp.
Có những khoảnh khắc đến bất ngờ khi một người lính năm xưa đến thăm thủ trưởng cũ (ở nhà Trung tướng Nguyễn Văn Tình). Tôi tập trung vào những nắm tay siết chặt của tình đồng đội. Có nhiều bức ảnh là sự hợp tác của tôi và nhân vật, khi hai bên đã có sự đồng cảm. Nhưng trước khi chụp một nhân vật, tôi đều tìm hiểu về thành tích của nhân vật và dành thời gian để hỏi chuyện. Phải rất kiên nhẫn và chờ đợi. Có những bức ảnh khi bấm máy tôi cảm giác ưng ý nhưng rồi sau lại gạt bỏ vì tìm ra một cách thể hiện khác tốt hơn.
* Tôi được biết, bình thường thời bình các tướng cũng vẫn rất bận và rất khó gặp, chứ chưa nói gì đến việc chớp được những góc độ khác nhau của các vị ấy. Còn với anh thì sao?
- Thật sự là rất khó gặp. Có những vị tướng phải liên hệ nhiều lần mới hẹn gặp được và đã có vị từ chối với lý do thẳng thắn: Tôi không thích chụp ảnh và viết bài để xuất hiện trước công chúng vì không muốn nói nhiều về cá nhân. Và có những nhân vật như Trung tướng Nguyễn Văn Tình từ lần chụp thứ nhất đến lần chụp thứ hai cách nhau hơn một tháng vì Trung tướng quá bận, rất hiếm khi ở nhà. Trong quá trình thực hiện dự án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các vị tướng, đặc biệt là Trung tướng Phạm Xuân Thệ để cuối cùng ý định chụp 6 vị tướng của tôi đã hoàn tất với nhiều binh chủng hải, lục, không quân...
Chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Khoảnh khắc rất “thiền” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
* Trong triển lãm Tướng trận thời bình tới đây có bao nhiêu bức ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thưa anh? Nghe nói anh chỉ có 40 phút để chụp Đại tướng? Nếu vậy, phải chăng anh mới chỉ được gặp Đại tướng một lần duy nhất? Hay 40 phút ấy là tổng thời gian của những lần gặp khác nhau giữa anh và Đại tướng?
- Tôi chỉ có 40 phút quý giá để ghi lại những khoảnh khắc đời thường của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đó là cuộc gặp gỡ của Đại tướng với Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và các chiến sĩ thuộc Học viện Lịch sử Quân sự Việt Nam vào trung tuần tháng 5/2009, kỷ niệm 55 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Triển lãm lần này có 7 ảnh của Đại tướng, trong đó hình ảnh tôi ấn tượng nhất là thời khắc Đại tướng vừa tiếp xong những người đồng đội, lúc đó Đại tướng tự nhiên trầm hẳn xuống, vừa đúng lúc ánh nắng chiều hắt từ cửa vào tạo ra một không khí mang màu hoài niệm. Gương mặt, bàn tay và dáng ngồi của Đại tướng tạo nên một vẻ tĩnh lặng của thiền. Đó là một khoảnh khắc hiếm hoi của vị tướng luôn trăn trở với những vấn đề của đất nước.
Ngoài ra, trong triển lãm còn nhiều bức ảnh đen trắng tôi chụp lại từ tư liệu của các vị tướng chụp chung với Đại tướng.
* Chụp ảnh “những huyền thoại sống” như Đại tướng Võ Nguyên Giáp có khi nào anh“run tay” bởi chính hình ảnh của Đại tướng? Những hình ảnh ngoài ảnh sâu sắc nhất, đậm nét nhất về Đại tướng còn đọng lại trong anh là gì, thưa anh?
- Không “run tay” vì Đại tướng rất giản dị và tạo cảm giác gần gũi cho người trước mặt. Ngoài hình ảnh của Đại tướng, ấn tượng đối với tôi còn là tủ sách kê sát tường với hàng trăm cuốn sách bằng nhiều ngôn ngữ Việt, Anh, Pháp... thể hiện Đại tướng dù tuổi đã cao nhưng vẫn luôn tìm hiểu tri thức nhân loại. Tiếc là tôi không được nhìn thấy chiếc đàn piano của Đại tướng, bởi có lẽ ông là vị tướng trận hiếm hoi ở VN chơi đàn piano.
Đặc biệt Đại tướng đã bước vào tuổi “Tiên lão” nhưng vẫn rất sáng suốt, minh mẫn, trả lời những câu hỏi rõ ràng, mạch lạc.
Trung tướng Nguyễn Đức Soát
Bài học cuộc đời từ “những huyền thoại sống”
* Bài học cuộc đời mà anh rút ra được từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng và 5 vị tướng tài năng Việt Nam nói chung trong quá trình thực hiện dự án Tướng trận thời bình là gì?
- Với Đại tướng và với tất cả các vị tướng trận khác, tình đồng đội là một khái niệm thiêng liêng và cao quý. Trung tướng Phạm Xuân Thệ đã nhắc lại lời nói của Nguyên soái Giu-cốp (Liên Xô cũ) trong cuốn Nhớ lại và suy nghĩ: “Ngoài chiến trường vị tướng thêm một sợi tóc bạc thì hậu phương bớt đi một vành khăn tang”. Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy nhớ mãi hình ảnh một người lính lao ra chắn đạn cho ông, sẵn sàng chấp nhận hy sinh cả bản thân... Còn Trung tướng Nguyễn Ân nhớ mãi chiếc mũ sắt của các bạn Liên Xô (cũ) mà nhờ nó chính ông đã thoát chết khi đạn bắn thẳng vào đầu...
Các vị tướng trận đều khát khao một cuộc sống bình yên, với họ những khoảnh khắc sống đầm ấm với hạnh phúc gia đình là quý giá nhất, nó vượt xa khỏi những danh vọng, tiền bạc. Bởi hơn ai hết họ hiểu cái giá của hòa bình.
Các vị tướng đều là tấm gương cao quý của sự hy sinh, những cống hiến đóng góp lớn lao cho hai cuộc kháng chiến của dân tộc, nhưng giản dị và khiêm nhường, khi về nghỉ hưu không hề bon chen với cuộc sống, dù vẫn rất quan tâm đến thời cuộc.
Nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn
Đưa hình ảnh các vị tướng trận ra cộng đồng
* Vì sao anh lại có ý tưởng chụp lại những khoảnh khắc thời bình của các vị tướng tài năng Việt Nam nói chung, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp? Phải chăng anh muốn đưa “đời thường” của các vị tướng đến gần “đời sống bình thường” của cộng đồng, để cộng đồng hình dung rõ hơn về cuộc sống thời bình của họ?
- Ý tưởng Tướng trận thời bình xuất hiện khi tôi chụp ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại nhà riêng của ông trong một bài viết cho báo Lao Động nhân kỷ niệm 55 năm chiến thắng Điện Biên Phủ vào tháng 5/2009. Tôi không nghĩ mục đích của dự án là đưa hình ảnh đời thường của các vị tướng gần với đời sống bình thường của cộng đồng, vì bản thân các vị tướng này đã rất gần gũi với đời sống hàng ngày, giản dị, chân thành và không hề xa cách với đời sống cộng đồng.
Đưa hình ảnh các vị tướng trận ra cộng đồng là thêm một lần tri ân những cống hiến, hy sinh to lớn của họ, trong truyền thống đạo lý của dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”.
* Tò mò một chút, những bức ảnh anh chụp “những huyền thoại sống” chủ yếu là ảnh “chộp” hay anh vừa “đạo diễn” và chụp, thưa anh?
- Có những bức ảnh là khoảnh khắc trong lúc vị tướng đang nói chuyện với tôi, khi đó tôi vừa tập trung lắng nghe vừa quan sát lúc thần sắc vị tướng bộc lộ đầy đủ tính cách để chụp.
Có những khoảnh khắc đến bất ngờ khi một người lính năm xưa đến thăm thủ trưởng cũ (ở nhà Trung tướng Nguyễn Văn Tình). Tôi tập trung vào những nắm tay siết chặt của tình đồng đội. Có nhiều bức ảnh là sự hợp tác của tôi và nhân vật, khi hai bên đã có sự đồng cảm. Nhưng trước khi chụp một nhân vật, tôi đều tìm hiểu về thành tích của nhân vật và dành thời gian để hỏi chuyện. Phải rất kiên nhẫn và chờ đợi. Có những bức ảnh khi bấm máy tôi cảm giác ưng ý nhưng rồi sau lại gạt bỏ vì tìm ra một cách thể hiện khác tốt hơn.
* Tôi được biết, bình thường thời bình các tướng cũng vẫn rất bận và rất khó gặp, chứ chưa nói gì đến việc chớp được những góc độ khác nhau của các vị ấy. Còn với anh thì sao?
- Thật sự là rất khó gặp. Có những vị tướng phải liên hệ nhiều lần mới hẹn gặp được và đã có vị từ chối với lý do thẳng thắn: Tôi không thích chụp ảnh và viết bài để xuất hiện trước công chúng vì không muốn nói nhiều về cá nhân. Và có những nhân vật như Trung tướng Nguyễn Văn Tình từ lần chụp thứ nhất đến lần chụp thứ hai cách nhau hơn một tháng vì Trung tướng quá bận, rất hiếm khi ở nhà. Trong quá trình thực hiện dự án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các vị tướng, đặc biệt là Trung tướng Phạm Xuân Thệ để cuối cùng ý định chụp 6 vị tướng của tôi đã hoàn tất với nhiều binh chủng hải, lục, không quân...
Chân dung Đại tướng Võ Nguyên Giáp
* Trong triển lãm Tướng trận thời bình tới đây có bao nhiêu bức ảnh về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thưa anh? Nghe nói anh chỉ có 40 phút để chụp Đại tướng? Nếu vậy, phải chăng anh mới chỉ được gặp Đại tướng một lần duy nhất? Hay 40 phút ấy là tổng thời gian của những lần gặp khác nhau giữa anh và Đại tướng?
- Tôi chỉ có 40 phút quý giá để ghi lại những khoảnh khắc đời thường của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đó là cuộc gặp gỡ của Đại tướng với Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và các chiến sĩ thuộc Học viện Lịch sử Quân sự Việt Nam vào trung tuần tháng 5/2009, kỷ niệm 55 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
|
Trần Việt Văn là tác giả Việt Nam đầu tiên đoạt giải tại cuộc thi Giải thưởng Nhiếp ảnh Thế giới do Tập đoàn Lucie Award (Mỹ) tổ chức hàng năm và là tác giả Việt Nam duy nhất đoạt liền 2 giải trong cuộc thi quốc tế ảnh màu lần thứ ba tại London (Anh). Anh đã có 6 triển lãm ảnh nghệ thuật, xuất bản 4 cuốn sách. |
Ngoài ra, trong triển lãm còn nhiều bức ảnh đen trắng tôi chụp lại từ tư liệu của các vị tướng chụp chung với Đại tướng.
* Chụp ảnh “những huyền thoại sống” như Đại tướng Võ Nguyên Giáp có khi nào anh“run tay” bởi chính hình ảnh của Đại tướng? Những hình ảnh ngoài ảnh sâu sắc nhất, đậm nét nhất về Đại tướng còn đọng lại trong anh là gì, thưa anh?
- Không “run tay” vì Đại tướng rất giản dị và tạo cảm giác gần gũi cho người trước mặt. Ngoài hình ảnh của Đại tướng, ấn tượng đối với tôi còn là tủ sách kê sát tường với hàng trăm cuốn sách bằng nhiều ngôn ngữ Việt, Anh, Pháp... thể hiện Đại tướng dù tuổi đã cao nhưng vẫn luôn tìm hiểu tri thức nhân loại. Tiếc là tôi không được nhìn thấy chiếc đàn piano của Đại tướng, bởi có lẽ ông là vị tướng trận hiếm hoi ở VN chơi đàn piano.
Đặc biệt Đại tướng đã bước vào tuổi “Tiên lão” nhưng vẫn rất sáng suốt, minh mẫn, trả lời những câu hỏi rõ ràng, mạch lạc.
Trung tướng Nguyễn Đức Soát
Bài học cuộc đời từ “những huyền thoại sống”
* Bài học cuộc đời mà anh rút ra được từ Đại tướng Võ Nguyên Giáp nói riêng và 5 vị tướng tài năng Việt Nam nói chung trong quá trình thực hiện dự án Tướng trận thời bình là gì?
- Với Đại tướng và với tất cả các vị tướng trận khác, tình đồng đội là một khái niệm thiêng liêng và cao quý. Trung tướng Phạm Xuân Thệ đã nhắc lại lời nói của Nguyên soái Giu-cốp (Liên Xô cũ) trong cuốn Nhớ lại và suy nghĩ: “Ngoài chiến trường vị tướng thêm một sợi tóc bạc thì hậu phương bớt đi một vành khăn tang”. Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy nhớ mãi hình ảnh một người lính lao ra chắn đạn cho ông, sẵn sàng chấp nhận hy sinh cả bản thân... Còn Trung tướng Nguyễn Ân nhớ mãi chiếc mũ sắt của các bạn Liên Xô (cũ) mà nhờ nó chính ông đã thoát chết khi đạn bắn thẳng vào đầu...
|
Triển lãm sắp tới mới chỉ là một phần của dự án Tướng trận thời bình kéo dài nhiều năm. Phần hai của dự án sẽ mở rộng ra các vị tướng ở nhiều quân binh chủng, ở các vùng miền khác của đất nước. Dự kiến dự án sẽ được in sách cùng những bài viết sống động về cuộc đời của các Tướng trận thời bình. |
Các vị tướng đều là tấm gương cao quý của sự hy sinh, những cống hiến đóng góp lớn lao cho hai cuộc kháng chiến của dân tộc, nhưng giản dị và khiêm nhường, khi về nghỉ hưu không hề bon chen với cuộc sống, dù vẫn rất quan tâm đến thời cuộc.
Yên Khương (thực hiện)
