Văn hóa toàn cảnh

Hội diễn (Bài 4): Nỗi buồn người từng trong cuộc

Thứ Tư, 09/09/2009 08:59 | In trang này In bài viết

(TT&VH Cuối tuần) - Nguyễn Thị Minh Ngọc, đúng như chị tự nhận, đã “lăn lóc” khá nhiều với hội diễn sân khấu ở Việt Nam, từ vai trò khán giả, sang đến người có tác phẩm tham gia và đoạt giải, thậm chí khá nhiều giải. Hiện tại, tuy không còn trực tiếp tham gia, nhưng Minh Ngọc vẫn có rất nhiều ưu tư của một người trong cuộc. Bài viết dưới đây như một lời tâm sự của chị với các đồng nghiệp trước mùa hội diễn.

Nguyễn Thị Minh Ngọc

Một đạo diễn đi học Liên Xô về có tâm sự với tôi rằng, văn hóa chỉ có thể làm mê hoặc nhau bằng sự lay động từ ánh sáng thông tuệ minh triết thông qua những chuyển động chân thành của trái tim con người.

Công bằng mà nói, những vở thuộc loại đỉnh cao của Hà Nội thời tiền đổi mới đã nêu lên được phần nào những vấn đề thiết thực, những trăn trở thật sự của đất nước giai đoạn này, cũng thấy được những thân phận, tính cách đơn lẻ nhưng điển hình cho hơi thở của cuộc sống đương đại. Tài năng của một thế hệ đạo diễn, diễn viên được đào tạo bài bản trên toàn quốc cũng nhen nhúm truyền lửa được cho thế hệ chuẩn bị lao vào kế tục như lứa chúng tôi.

Ðó là chưa kể lớp tác giả sống còn sau cuộc chiến, với tiềm năng văn học giàu có, và có trái tim nhân ái với nghề, với đời như Hoàng Yến, Sĩ Hanh, như Hoài Giao, Xuân Trình, như Lưu Quang Vũ, Nguyễn Khắc Phục, Võ Khắc Nghiêm... góp lửa cho chúng tôi tin vào việc mình sẽ sẻ chia được phần nào những vấn đề trong cuộc sống của khối lượng khán giả đông đảo đang sống quanh mình.

Anh Lưu Quang Vũ mất năm 1988 nhưng những lời hiệu triệu của anh về nguồn sáng trong đời, về những điều không thể mất dường như vẫn chưa phai tắt với chúng tôi. Chúng tôi đã lao vào các cuộc hội diễn với tất cả nhiệt huyết và lòng thành. Chúng tôi được khuyến khích bỏ kiểu nói lòng vòng biểu tượng ẩn dụ hai mặt khi cả nước đang yêu cầu cần phải nói thẳng nói thật. Chẳng còn cần phải mượn xưa nói nay. Chẳng cần níu các ông hoàng, bà chúa, tướng lãnh, công nương để bóng gió ám chỉ những tiêu cực đang nhởn nhơ giễu cợt trên những thân phận thấp cổ bé miệng, những oan khuất đời thường.

Cho tới ngày những nhiệt huyết và lòng thành ấy lại được khuyên nên tránh xa những cuộc hội diễn. Bởi vì chốn ấy hóa ra lại chứa khá nhiều nghịch lý, lại “kịch” hơn cả kịch, lại cần sự an toàn cho cái nhân danh là sự sống, và sinh mạng nghề nghiệp của từng cá nhân nghệ sĩ tham gia. Năm 1988, khi đọc bản tham luận trong một đại hội sân khấu với tựa đề Phấn đấu cho một nền văn hóa văn nghệ lấy quan làm gốc đối chứng với khẩu hiệu “lấy dân làm gốc” xuất hiện nhan nhản trên báo chí bấy giờ , tôi cứ lạc quan ngỡ rằng tiếng kêu báo động ấy sẽ được lắng nghe. Chẳng ngờ, năm năm, mười năm, mười lăm năm, và giờ thì sắp hai mươi năm sau, vẫn là tiếng kêu vô vọng của một Don Kihote.

Mẹ và người tình - vở tham gia Hội diễn sân khấu 2009
của Kịch Phú Nhuận

Bạn sẽ hỏi tôi, hai mươi năm ấy, tôi đã làm gì cho sân khấu, đã đóng vai gì trong các hội diễn? Phải trả lời sao đây khi chính tôi cũng tham gia làm thủ phạm của những điều mình không muốn? Tôi cũng xoa dịu mình rằng thôi ta không vì các quan, không vì ngài trưởng đoàn cần giữ cái nhà công đang ở và một số dịch vụ chìm nổi khác, không vì nhóm xét duyệt khi về địa phương nhũng nhiễu và góp ý bằng cách nhổ hết những chiếc gai cho tác phẩm sân khấu tròn hơn cả viên bi; nhưng ta phải vì anh em nghệ sĩ chứ?! Ta phải cố hết sức mình cắt xén sửa đổi tác phẩm sao cho hợp lòng ban giám khảo lẫn ban tổ chức hội diễn để anh em có cái huy chương, cái danh hiệu, còn đoàn thì được rót kinh phí lất lây sống tiếp. Ta tưởng khi nhân danh vì người khác, không cần danh và dĩ nhiên, không cần cả lợi đi kèm cho riêng mình, thì ta vẫn còn đi trên con đường chánh đạo của cái nghệ thuật cao cả này.

Tôi rất muốn một lần thành thật với chính mình, rằng tất cả những điều vừa kể trên chỉ là ngụy tín. Và tôi cũng thèm được thấy những người đã từng là đồng nghiệp của tôi nên tỉnh táo nhìn ra đã đến lúc dừng.

Dừng chuyện nghĩ rằng nếu không có ta cứu thế thì các đoàn sẽ không có kịch bản hay, đạo diễn tài, diễn viên được cầm về những cái gọi là huy chương để làm bằng cho hồ sơ phong tặng mà không nghĩ rằng nếu ta không có danh phận thế quyền trong các hội đồng xét duyệt tiền và hậu hội diễn thì chắc gì tác phẩm, tay nghề ta được các nghệ sĩ chết sống muốn tham gia cho thỏa máu làm nghề.

Dừng chuyện núp vào các đề tài dã sử, lịch sử để tránh nhìn vào một thực tế đầy kịch tính, đầy những câu hỏi nhức nhối cần có câu đáp đi trước thời đại của những tác giả, đạo diễn như thời khán giả còn đặt hết lòng tin vào sân khấu.

Dừng chuyện hội diễn như một sân chơi của những cây tre không chịu tàn vì cứ cố tin là những búp măng chưa kịp lớn hay đã bị lưỡi dao thị trường hớt ngọn.

Loại hội diễn với các mục đích như thế dường như chỉ còn tồn tại ở Việt Nam.

Vẫn còn nhiều cách để những người trong nghề họp mặt, mang tác phẩm chân chính của mình đến, trao đổi, kích thích sáng tạo và động viên nhau cùng giữ đạo làm nghề, thiết thực hơn, tích cực hơn và nhân bản hơn.

Nguyễn Thị Minh Ngọc

Tìm hiểu thêm:

0 thích.

Gửi bình luận

Họ tên bạn:
Email:
	Chọn Avatar
Nội dung:

Trang bình luận

Tin mới

Các tin đã đăng

Giải Âm nhạc Cống hiến

Đọc nhiều nhất

Bình chọn

Điều khiến bạn không thích nhất ở các lễ hội địa phương diễn ra sau Tết là gì?

Phần lễ luôn nặng hơn phần hội
Quá đông và xô bồ
Hiện tượng "mua thần bán thánh"
Vệ sinh môi trường quá kém
Nạn "chặt chém" giá cả du khách

Thông tin tiện ích

Các giải TT&VH tổ chức

Tư liệu thể thao

Sự kiện qua ảnh

Người đẹp

Các bài nổi bật trong ngày

Đọc gì trên TT&VH ngày 24/5/2012?

Bạn đọc thảo luận

hội - 5/24/2012 9:47:08 PM

Có vẻ như thánh Johan Cruyff không tin tưởng ở tân HLV Tito.Chờ và xem,mọi thứ bắt đầu...?

Thánh Johan Cruyff: “Ở Barca, một chu kỳ đã khép lại”

Barclays Bank - 5/24/2012 2:36:51 PM

Dù kết quả có thế nào thì Italia vẫn mãi mãi trong trái tim mình, không biết từ lúc nào đã yêu ĐT Italia thì yêu luôn cả đất nước, con người Italia. Forzza Italia!

Carlo Ancelotti: “Italia có thể gây bất ngờ ở EURO 2012”

arsenal - 5/24/2012 9:41:02 PM

Nếu chỉ cần may mắn = 1/2 Matteo thì mấy năm trước Avram cũng có C1 rồi, bây giờ thì Avram đang ở đâu ? Matteo chắc cũng sẽ thết thôi

HLV Di Matteo không chấp nhận "thử việc" ở Chelsea

văn bằng - 5/24/2012 9:39:04 PM

nếu vtc phát trên cả SD thì hay biết mấy. chứ đây toàn phát HD . thế là xem qua vtv2 và vtv3 thôi.......

VTC tường thuật trực tiếp Euro 2012 trên hệ thống truyền hình HD

tungjuve - 5/24/2012 6:35:14 PM

Với 15M cộng thêm Matri, tớ không nghĩ lời đề nghị này là "khiếm nhã".

Juventus hỏi mua Cavani: Lời đề nghị khiếm nhã

Tổng Biên tập: Trương Lê Kim Hoa
Giấy phép số 118/GP-TTĐT ngày 15/06/2011 do Bộ Thông tin
và Truyền thông cấp
Tòa soạn 33 Lê Thánh Tông, Hà Nội
Điện thoại: 04.39331878 Fax: 04.38248600
E-mail: ttvhonline@thethaovanhoa.vn
Web-site: www.thethaovanhoa.vn

Liên hệ quảng cáo
Nguyễn Quỳnh Hoa
Điện thoại: (04) 39330097
Mobile: 0912.4191.97
Email: hoaquynh@thethaovanhoa.vn

Miền Trung
Nguyễn Hữu Quý
Điện thoại: (0511) 3849355
Mobile: 0905.5543.03
Email: ngochoa@thethaovanhoa.vn

Miền Nam
Đỗ Thị Thu Hà
Điện thoại: (08) 39303373
Mobile:0903.1226.33
Email: thuha@thethaovanhoa.vn