Phải chấm dứt bình chọn “Nghệ sĩ mặc phản cảm”

“Chúng tôi không vì chuyện riêng mà muốn chấm dứt hiện tượng này” – luật sư Trương Đình Tùng, người tư vấn, hỗ trợ pháp lý và là người phát ngôn pháp lý cho các nghệ sĩ trong “vụ kiện phản cảm” khẳng định.

LS Trương Đình Tùng

Nội dung giải "Nghệ sĩ mặc phản cảm nhất" là trái luật và trái đạo đức

* Xin luật sư cho biết cơ sở nào để cho rằng chương trình Bình chọn nghệ sĩ của tạp chí Mốt là trái pháp luật?

- Chính xác là một phần nội dung của chương trình đó trái đạo đức và trái luật. Tạp chí Mốt đã hoàn toàn sai khi tự tạo ra giải Nghệ sĩ mặc phản cảm nhất.

Theo như nội dung cuộc bình chọn thì ban tổ chức “mong muốn xây dựng hình ảnh các nghệ sĩ đẹp cả về tài năng lẫn hình thức trong một xã hội văn minh, hiện đại, đồng thời khuyến khích các nghệ sĩ hướng giới trẻ tới nhận thức đúng về lối sống, về phong cách ăn mặc, ứng xử phù hợp với xã hội Việt Nam”, rõ ràng mục đích cuộc bình chọn là tốt đẹp?

Tôi khẳng định là chỉ một phần nội dung trong cuộc bình chọn là trái đạo đức và trái luật, đó là phần Nghệ sĩ mặc phản cảm nhất. Nghệ sĩ là người của công chúng, khi cho mình quyền được phán xét họ thì phải đặt vào đời tư, hoàn cảnh cụ thể của từng người để có cái nhìn toàn diện, thấu đáo.

Tôi đơn cử trường hợp anh Thanh Bạch, khán giả nhìn thấy anh xuất hiện trong nhiều chương trình game show. Mỗi game show phục vụ cho một đối tượng nhất định. MC trong chương trình không phải muốn mặc gì thì mặc mà phải theo tính chất chương trình. Cho dù đạo diễn và MC muốn mặc theo ý mình, ngược với chuẩn mực của chương trình thì đã có Ban Văn nghệ của Đài truyền hình nhắc nhở, nếu quá nữa thì có cấp cao hơn là cơ quan quản lý văn hóa địa phương, và cuối cùng là sự đón nhận của khán giả.

MC Thanh Bạch trong một chương trình (Ảnh: Net Mode)

Suốt thời gian qua, anh Thanh Bạch đã làm rất nhiều chương trình, đã chứng minh được anh có chỗ đứng trong lòng công chúng. Bây giờ tạp chí Mốt nói anh Thanh Bạch mặc phản cảm có khác nào ngụ ý cả xã hội này không biết gì về thẩm mỹ? Vậy thời gian qua Đài truyền hình, cơ quan quản lý văn hóa làm gì, ở đâu mà bỏ qua, để anh tự nhiên mặc phản cảm xuất hiện rộng rãi trước công chúng mà không ai có ý kiến hay công văn nhắc nhở, xử lý gì?

Giải này đã tồn tại nhiều năm nay đến nỗi nhiều người xem nó như một sự kiện bình thường, có người còn lên tiếng chuyện có gì mà xé ra to. Mấy năm qua không ai lên tiếng, không ai đấu tranh thì phải coi đây là sự kiện hy hữu. Tôi cho rằng chúng ta nên giải quyết dứt điểm hiện tượng này.

* Nhưng cơ sở nào để nói phần Nghệ sĩ mặc phản cảm nhất là trái đạo đức và trái pháp luật, thưa ông?

- Khoảng 10 năm trở lại đây, khi hai chữ “phản cảm” xuất hiện trong xã hội Việt Nam, chưa có văn bản nào định nghĩa nó là gì, như thế nào mới là phản cảm. Tuy nhiên, theo cách nhìn nhận của xã hội, “phản cảm” được hiểu theo nghĩa tiêu cực. Bình chọn một giải cho tiêu cực thì tinh thần của việc trao giải là gì? Động viên, khích lệ hay tuyên dương?

Từ xưa nay, trong văn hóa Việt Nam chưa từng có việc đi tìm hình ảnh xấu để bình chọn và trao giải. Bản chất của “bình chọn, trao giải” mang ý nghĩa tích cực, là phát huy gương tốt chứ có ai lại đi bình chọn cho hành vi xấu, lại cho rằng trao giải để nhắc nhở, để trưởng thành hơn.

Ca sĩ Mai Khôi

Xét về mặt luật pháp, tạp chí Mốt là đối tượng điều chỉnh của Luật Báo chí. Theo quy định của Điều 6 Luật Báo chí thì báo chí có nhiệm vụ và quyền hạn phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực xã hội khác.

Tạp chí Mốt cố ý đưa thông tin sai sự thật. Khi đưa tên nghệ sĩ có tên trong danh sách đề cử, họ cần phải đưa ra đầy đủ bằng chứng để chứng minh. Ở đây họ tự sáng tạo các chuẩn mực tiêu chí để đưa ra danh sách theo cảm tính và bình chọn, trao giải. Tiêu chí tiêu cực mà được bình chọn và trao giải.

Ngoài Luật Báo chí, tạp chí Mốt còn vi phạm Luật Dân sự, đã xâm phạm trực tiếp tới quyền nhân thân là quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và uy tín của công dân. Khi bị xâm phạm thì người bị xâm phạm có quyền đấu tranh bảo vệ quyền nhân thân của mình.

Chúng tôi đã nghiêm túc ngồi lại nhìn nhận vấn đề. Nếu không đấu tranh tự bảo vệ mình thì hiện tượng này có tự chấm dứt không hay là mỗi năm sẽ có một số nghệ sĩ tiếp tục nằm trong danh sách này nữa. Bản thân nghệ sĩ là người rất nhạy cảm, ngoài tiếng tăm xã hội, họ còn có cuộc sống riêng tư với người thân, bạn bè. Không chỉ bị trao giải, mà ngay khi nằm trong danh sách đề cử đối với họ cũng là một sự xúc phạm ghê gớm.

Có nghe những người nghệ sĩ tức tưởi giãi bày mới thấy được họ đã phải chịu đựng một áp lực dữ dội từ công luận. Bây giờ ít nhiều trong mắt công chúng, họ đã bị đóng mác hai chữ “phản cảm” trong khi họ chưa từng bị cơ quan quản lý văn hóa ra quyết định nhắc nhở hay xử phạt. Vì sao chỉ có họ mới trong “tầm ngắm” của giải?

Thu Minh luôn dữ dội và phá cách

Ngoài sự sáng tạo trong nghệ thuật, người nghệ sĩ ít có khả năng lý luận để tự bảo vệ mình trước đám đông nên đôi lúc họ chọn giải pháp im lặng. Nhưng càng im lặng thì càng bị ức chế. Nghệ sĩ có lỗi gì khi luôn mong muốn được cống hiến cái đẹp nhất, cái hay nhất của mình cho khán giả. Có thể trong chừng mực nào đó họ chưa được lòng khán giả nhưng như thế không thể gán ghép cho họ là phản cảm.

Không nên để các nghệ sĩ chịu đựng thêm nữa

* Nhận lời vào cuộc cùng các nghệ sĩ có nghĩa là ông cũng chấp nhận “búa rìu” dư luận. Vì sao ông quyết theo họ tới cùng?

- Trước khi nhận lời, tôi suy nghĩ rất kỹ. Tôi trả lời được câu hỏi mình đấu tranh để làm gì và thấy mình đúng khi chấp nhận vào cuộc cùng các nghệ sĩ, chính xác là 4 nghệ sĩ: Thanh Bạch, Thu Minh, Mỹ Lệ và Mai Khôi. Không nên để các nghệ sĩ của chúng ta bị tổn thương khi họ đáng được đối xử trân trọng vì những đóng góp nghệ thuật.

* Mọi chuyện sẽ yên nếu những yêu cầu của nghệ sĩ được phía tạp chí Mốt đáp ứng thỏa đáng? Xin ông cho biết vì sao bên ông đưa ra thời hạn 2 tuần cho tạp chí Mốt?