Quả đại hồng chuông được đúc vào tháng 5/2008 bởi cơ sở đúc đồng của nghệ nhân Nguyễn Văn Sinh (TP Huế). Quả chuông được đúc bằng đồng nguyên chất, nặng 9,4 tấn, cao 3,97 mét, đường kính đáy 1,93 mét. Đặc biệt là bốn mặt của quả chuông được khắc nổi bốn đoạn bài minh của giáo sư Vũ Khiêu. Ở tuổi rất cao, ông vẫn dành sức viết bài minh này cho quả chuông, xin trích đoạn đầu và cuối:
“Ngày hôm nay: Chuông vang xa từ hòn đảo anh linh/ Chuông vang vọng giữa bầu trời đại nghĩa/ Hơn trăm năm chí lớn anh hùng/ Hơn hai vạn hồn thiêng liệt sĩ/ Trên không trung rực sáng những vì sao/ Dưới địa ngục dìm sâu bày ác quỷ… Rồi mai đây: Tưởng người xưa càng nặng ân tình/ Nhìn đất cũ, chưa khô huyết lệ/ Trên quê hương thắng lợi phồn vinh/ Giữa thế giới hòa bình hữu nghị/ Tiếng chuông đồng mãi mãi vọng tiền nhân/ Gương Côn Đảo đời đời soi hậu thế”.
Đền thờ Côn Đảo được tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu làm chủ đầu tư. Công trình có diện tích hơn 25 ngàn m2, dự kiến hoàn thành vào năm 2011 với 10 hạng mục phải hoàn thành. Quả đại hồng chuông và nhà treo chuông do Ngân hàng Công thương VN tài trợ. Nơi đây sẽ là một địa chỉ lịch sử văn hóa cho các thế hệ người VN, du khách quốc tế về thăm nghĩa trang Hàng Dương thắp một nén hương và thỉnh một tiếng chuông tưởng nhớ những người đã khuất.
Cắt băng khánh thành lầu chuông
Ông Trần Trọng Tân, nguyên Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, cựu tù Côn Đảo đã đề xuất làm sao để tiếng chuông ở Đền thờ Côn Đảo có điểm khác biệt so với nơi khác. Theo ông, Côn Đảo là nhà tù lâu nhất VN (do thực dân Pháp xây tháng 3.1862, là nơi giam cầm những người Việt Nam yêu nước) với 113 năm tồn tại (đến1975); là nhà tù có số tù nhân chính trị đông nhất nước trải qua nhiều thế hệ, là nhà tù tra tấn dã man nhất nước… nhưng lại là trường học lớn nhất của nhiều chiến sĩ cách mạng và có giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục đến mãi mãi về sau… Ông Trần Trọng Tân đề xuất: “Tiếng chuông ở Đền thờ Côn Đảo phải có một hồi dài, sau đó là 12 tiếng rời, tượng trưng cho 12 chữ nhằm nhấn mạnh: Không có gì quý hơn độc lập tự do - Hồ Chí Minh”.
Ngay lập tức, đề xuất của ông Trần Trọng Tân được mọi người tán đồng. Hồi chuông đầu tiên được gióng lên do các ông Hoàng Tuấn Anh - Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL, Nguyễn Tuấn Minh và Trần Minh Sanh - Bí thư tỉnh và Chủ tịch tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, Trần Đình Hoan - nguyên Ủy viên Bộ chính trị, nguyên Trưởng Ban Tổ chức Trung ương…
Hiện nay, nghĩa trang Hàng Dương và di tích nhà tù Côn Đảo mỗi ngày đón rất nhiều khách thập phương về viếng thăm. Riêng bằng đường hàng không đã có hai chuyến bay mỗi ngày ra đảo từ TP.HCM, chưa kể rất nhiều chuyến tàu thủy từ TP Vũng Tàu.
Thanh Kiều