(TT&VH) - Peter Zinoman là đồng sáng lập và đồng tổng biên tập của tạp chí Việt Nam học bằng tiếng Anh, rất uy tín trong giới nghiên cứu quốc tế. Anh cũng là nhà sử học và là nhà nghiên cứu về Vũ Trọng Phụng, hiện anh đang dành 1 năm ở Việt Nam để viết cuốn sách về nhà văn này. TT&VH có cuộc trò chuyện với Peter Zinoman về cả hai vấn đề trên.
* Được biết từ năm 2005 đến nay anh là đồng chủ biên tạp chí Journal of Vietnamese Studies (JVS - Việt Nam học), xin anh cho biết những vấn đề mà tạp chí này quan tâm?
* Xem ra, tạp chí Việt Nam học rất bám sát các vấn đề văn hóa nghệ thuật của Việt Nam…
- Việt Nam học đã ra được 7 số. Số thứ 8 hiện đang biên tập và sắp được gửi tới nhà in. Các tiểu luận đã in bao gồm rất nhiều đề tài, chẳng hạn như bài của giáo sư Liam Kelly xét lại những nghiên cứu bằng tiếng Anh trước đó về Nho giáo và ảnh hưởng của Nho giáo ở VN; của sử gia Chris Goscha về lịch sử ngoại giao VN trong thời kỳ đầu hậu thực dân; của giáo sư Nora Taylor về văn hóa trình diễn thử nghiệm ở VN, của tiến sĩ Jason Gibbs về lịch sử quốc ca VN, của giáo sư George Dutton về Lý Toét và văn minh đô thị, giáo sư John Schafer về chủ nghĩa hiện sinh và Phật giáo trong nhạc Trịnh Công Sơn; bài viết của nhà hoạt động văn hóa Nguyên Ngọc về văn xuôi đổi mới, bài của các nhà phê bình Vương Trí Nhàn và Ðoàn Cầm Thi về cuốn Nhật ký Ðặng Thùy Trâm. Số mới nhất đã ra vào 10/2008, tập 3 của năm, đăng loạt bài của các nhà nhân học (Anthropologist) về các dân tộc thiểu số ở VN.
* Trong chuyến về VN nghiên cứu lần này, anh cũng đã tổ chức những buổi nói chuyện quy mô nhỏ về tạp chí và muốn giới thiệu nó đến với các trường đại học, các viện, các trung tâm nghiên cứu… Anh nghĩ sao về giá bán 50 USD/1 số tạp chí?
Peter B. Zinoman sinh ở Bangkok, lớn lên ở châu Á (Lào, Malaysia, Thái Lan và Đài Loan, Trung Quốc) vì cha là nhân viên bộ ngoại giao. Tốt nghiệp đại học Tufts; làm tiến sĩ ở đại học Cornell. Được tuyển vào khoa Lịch sử trường đại học Berkeley vào năm 1995. Hiện cả gia đình đang ở Việt Nam, 2 con đi học, vợ là nghiên cứu sinh, dịch giả Nguyễn Nguyệt Cầm - đang nghiên cứu về quá trình nghiên cứu Truyện Kiều ở VN và quốc tế.
- Tuy giới nghiên cứu ngành Việt Nam học ở nhiều nước trên thế giới đã biết về JVS từ hơn hai năm nay, nhưng ở VN thì chỉ có một số ít người biết. Các cuộc gặp gỡ này nhằm mục đích giới thiệu tạp chí với các học giả trong nước là chính. Giá bán tạp chí có thể còn quá cao đối với từng cá nhân, nhưng chúng tôi hy vọng trong tương lai, các thư viện, các viện, các trung tâm nghiên cứu và các trường đại học sẽ đặt mua tạp chí dài hạn.
* Sau bản dịch Số đỏ (Dumb Luck) của Vũ Trọng Phụng ra tiếng Anh (đại học Michigan xuất bản năm 2002) được giới đại học Mỹ rất hoan nghênh, lần này trở lại VN lưu trú làm việc, anh sẽ viết gì?
- Tôi đang viết một cuốn sách về cuộc đời và tác phẩm của Vũ Trọng Phụng. Theo ý kiến cá nhân tôi, Vũ Trọng Phụng là nhà văn thú vị nhất trong lịch sử văn học VN hiện đại. Thế nhưng, cho đến nay, chưa hề có một công trình nghiên cứu nào về Vũ Trọng Phụng bằng tiếng Anh được công bố. Ngoài ra, tôi cũng chọn nhà văn này vì vợ tôi (Nguyễn Nguyệt Cầm - PV) bảo tôi làm. Vợ đi mô, thủ đô ở đó mà.
* Hiện anh đã là GS-TS của đại học Berkeley, việc anh “bỏ sang” VN 1 năm có khiến anh gặp khó khăn với nơi trả lương cho anh không?
- Tôi là Associate Professor (có người dịch là phó giáo sư, nhưng tôi nghĩ cách dịch này không chính xác) của khoa Sử và khoa Nam Á và Đông Nam Á học, chuyên về lịch sử Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam. Tại các trường đại học nghiên cứu (khác với các trường chỉ chuyên dạy) ở Mỹ, việc giáo sư xin nghỉ dạy để nghiên cứu hết sức bình thường, vì ngoài việc giảng dạy và tham gia vào các công việc hành chính của khoa và của trường, giáo sư phải công bố các công trình nghiên cứu mới nếu muốn đi xa hơn. Cứ dạy đủ 3 năm thì được nghỉ 1 học kỳ (6 năm thì được nghỉ 1 năm) để nghiên cứu mà vẫn được trả lương. Nếu chưa dạy đủ thời gian mà vẫn muốn nghỉ thì phải xin học bổng từ các nguồn khác (chẳng hạn năm nay tôi được học bổng Fulbright) và nghỉ không ăn lương.
Văn Bảy (thực hiện)
