Nhà văn Nguyễn Danh Lam cho biết: “Tôi chẳng tham gia gì ở mảng mỹ thuật đã gần 10 năm nay, trừ việc viết vài ba cái tin, còn bên văn thì xuất hiện lai rai. Vậy nên, nếu người ta biết thì biết về văn là dĩ nhiên. Có rất nhiều nguyên nhân, mà riêng cá nhân tôi có thể liệt ra vài ý thế này. Chủ quan, hiện tôi mê văn nhiều hơn mê vẽ. Ý tưởng văn luôn “phục kích” trong đầu, cần và có thời gian là mở máy ra gõ được ngay, không phải phác thảo, căng bố, bày giá, nặn sơn, cạo palette… Một nguyên nhân chủ quan nữa là tôi đang đọc nhiều, nên tư duy cũng thiên về tư duy từ ngữ, ý tưởng cũng là ý tưởng từ ngữ”. Còn nhà thơ Song Phạm thì: “Tôi vẫn cầm cọ, dù vẽ không thật nhiều; thường chỉ những bức khổ nhỏ dành tặng bạn bè. Chỗ tôi trọ cũng chật hẹp, không đủ điều kiện để bày biện, càng không có chỗ để treo tranh”.
Nhà văn Vũ Đình Giang phân biệt rạch ròi giữa vẽ và viết: “Mặc dù được biết đến qua các cuốn sách, nhưng cũng giống nhiều nhà văn khác xuất thân từ đủ các thành phần nghề nghiệp, tôi tách bạch giữa 2 nghề trên. Chúng được vận hành độc lập, và tôi không so sánh chúng”. Có lẽ chú tâm vào làm một việc gì đó trong cùng một con người thì phần nào được xem trọng sẽ nổi trội hơn chăng?!
Nhưng không buông “tay cọ”
Nói thì nói vậy, nhưng có đến chơi nhà của Nguyễn Danh Lam mới thấy, tranh anh vẽ khá nhiều như thể chờ sẵn một ngày đẹp trời gặp gỡ người xem.
Nổi danh trong làng văn, nhưng những cái tên như Ly Hoàng Ly, Nguyễn Thị Châu Giang, Nguyễn Ngọc Thuần, Vũ Đình Giang vẫn hoạt động mỹ thuật đều đặn. Đầu tháng 6 vừa rồi, Ly Hoàng Ly triển lãm sắp đặt cùng nghệ sỹ nhiếp ảnh Trần Thế Phong nhân ngày Quốc tế thiếu nhi. Nguyễn Ngọc Thuần thường xuyên xuất hiện trên báo dưới các bức tranh minh họa nhiều mỹ cảm, anh cũng vừa tái bản tập truyện Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ với rất nhiều tranh in kèm. Vũ Đình Giang góp bàn tay hội họa của mình cho việc ra đời rất nhiều quyển sách được trình bày bìa đẹp. Nguyễn Thị Châu Giang từng có vài triển lãm gây ấn tượng, và nhiều người vẫn đang chờ tranh của chị xuất hiện… Có thể nói, công việc vẽ tranh hay viết văn bổ sung cho nhau làm nên nhiều tên tuổi.
Phận chữ lấp lánh sắc màu
Trước các họa sĩ trẻ kể trên rất nhiều, các họa sĩ quá cố Chóe (Nguyễn Hải Chí), Việt Hải (Đặng Ca Việt), Tường Vân… cũng từng bị “chữ ám”. Nhiều người nhớ đến Chóe như một nhà biếm họa hàng đầu, và cũng không quên những vần thơ tài tử của ông. Thử đọc lại vài câu thơ của Chóe: “Em vứt đi ngọn lửa/ Ta từ bỏ kiếp rơm/ Để đời sau không còn là tro bụi", và:
…Khi ta vẽ trừu tượng
Cái đầu ta hiện thực
Khi ta vẽ hiện thực
Cái đầu ta trừu tượng
Khi ta vẽ em
Đầu ta bay đâu mất…”
Còn họa sĩ Tường Vân một thời lừng danh đất Cảng Hải Phòng trong lĩnh vực thiết kế sân khấu. Nhưng dường như “chữ ám” Tường Vân nhiều hơn, thơ của ông ám ảnh một kiếp người: “Một ngày một tháng một năm/ Một đời hòn đất sủi tăm mặt hồ”, “Cỏ gầy con ngựa gầy/ Sức tàn be rượu đỡ” và “Tuần trăng trên gác trọ/ Hạnh phúc khác gì thuê”. Hoặc thơ của họa sĩ Việt Hải cũng đầy đường nét, màu sắc: “Cong queo đời mấy lối mòn/ Tượng thần rêu phủ nét son cũng nhòa/ Qua sông rồi lại lên đò/ Mấy phen chưa tới được bờ đào nguyên”…
Hoàng Nhân
