(TT&VH) - Ba lần lặn lội sang nước bạn thu thập tài liệu, nhà văn Hoàng Quảng Uyên đã hoàn thành một kịch bản phim tài liệu nhiều tập về những năm tháng Bác hồ hoạt động ở Quảng Tây (Trung Quốc) và hiện đang gấp rút cuốn tiểu thuyết "Mặt trời Pác Bó" về khoảng thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động tại Cao Bằng.
* 3 lần lặn lội sang nước bạn để thu thập tài liệu
Tôi đã biết tiếng Hoàng Quảng Uyên từ lâu qua những bài phóng sự của ông, nhất là với tập sách "Nhật ký trong tù- số phận lịch sử "- một tập sách mà dưới cái nhìn của một nhà văn, nhà báo- Hoàng Quảng Uyên đã có những phát hiện, tìm tòi mới, để làm sáng tỏ thêm chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
 Nhà văn Hoàng Quảng Uyên tại hội thảo "Hồ Chí Minh với Long Châu" |
Mới rồi, gặp lại Hoàng Quảng Uyên từ Cao Bằng về Hà Nội dự lớp bồi dưỡng lý luận- phê bình văn học do Hội Nhà văn VN tổ chức, anh lại bộc bạch tiếp với tôi về cuốn tiểu thuyết về Bác Hồ. Anh nói: "Các công trình nghiên cứu lịch sử đã làm rõ những năm tháng hoạt động cách mạng của Bác trên đất Quảng Tây (Trung Quốc). Đó là công lớn của những người làm công tác nghiên cứu lịch sử của hai nước Trung- Việt. Tuy nhiên để tái hiện một cách sinh động, chân thực những ngày, tháng Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng trên đất Quảng Tây và ở căn cứ địa cách mạngCao Bằng thì cần có thêm những tác phẩm văn học- nghệ thuật (các tập tiểu thuyết, những bộ phim, vở kịch...). Đây là trách nhiệm nặng nề của những người làm công tác văn học- nghệ thuật hai nước".
Trăn trở với đề tài Bác Hồ, tháng 7 năm 2006, với tư cách là người của Hội Nhà văn VN, Hoàng Quảng Uyên đã có chuyến công tác dài ngày tại Quảng Tây. Ông có dịp khảo sát tại các thành phố Nam Ninh, Liễu Châu. Tại đây, ông nhận được sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình của các GS, PGS: Hoàng Tranh, Nông Lập Phu, Ôn Nhật Hạo, Mã Kim Án..."Thật là bất ngờ và cảm động khi gặp lại những hình ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh được lưu giữ trân trọng tại các bảo tàng ở Liễu Châu và Long Châu. Tôi được nghe kể lại những câu chuyện đầy ân nghĩa của dân làng Pà Mông và một số địa phương khác mà Bác Hồ đã ở. Các nhà văn Phùng Nghệ- Chủ tịch hội Nhà văn Quảng Tây, nhà báo Hoàng Tổ Giang- Tổng thư ký Hội Nhà báo Quảng Tây đã có những cuộc trao đổi nghiệp vụ hết sức cởi mở với tôi"- Hoàng Quảng Uyên tâm sự.
Với những tài liệu, tình cảm thu nhận được, ông đã viết nhiều bài trên báo (cả Việt Nam và Trung Quốc). Ông cũng đã hoàn thành một kịch bản phim tài liệu nhiều tập "Bác Hồ ở Quảng Tây- Những tháng ngày lịch sử" mà Đài THVN với sự hợp tác, hỗ trợ của đài TH Quảng Tây dự định thực hiện.
* Ấp ủ cuốn tiểu thuyết "Mặt trời Pác Bó"
Tuy nhiên, với những gì gặt hái được, Hoàng Quảng Uyên vẫn cảm thấy tư liệu chưa đủ. Tháng 10/2007, ông lại một mình lặn lội sang Quảng Tây khảo sát tại hai huyện Tĩnh Tây và Long Châu bằng kinh phí tự túc.Với sự giúp đỡ của lãnh đạo hai huyện và Bảo tàng Long Châu cùng Ban nghiên cứu lịch sử Đảng huyện Tĩnh Tây và nhà văn Đường Trạch Hoàn, ông đã thu nhận được nhiều tư liệu quý. Hạ Đống, Nậm Quang, Cọt Mà là những địa danh mà ông đã ghé thăm. Ngoài ra, ông cũng đến Bó Cục lấy tài liệu về thời kỳ Việt Nam mở chiến dịch giải phóng biên giới (tháng 9/1950), nơi mà Chủ tịch Hồ Chí Minh thường qua lại để trao đổi với phía bạn. Hoàng Quảng Uyên cũng tới làng Nậm Quang- nơi Bác mở lớp huấn luyện cho 40 cán bộ VN...
TT&VH đã có cuộc trò chuyện với ông về cuốn tiểu thuyết đang dự định thực hiện này:
* Trong tác phẩm của mình, ông sẽ xử lý mối quan hệ giữa tư liệu lịch sử và sáng tác văn học như thế nào?
- Tôi chỉ lấy những sự kiện lịch sử, những đoạn hồi ký để làm cơ sở cho những trang tiểu thuyết của mình.
* Ông có thể cho biết cụ thể?
- Chẳng hạn, hồi ký của ông Dương Đại Lâm nói, khi Bác Hồ đến Pác Bó, gặp bố ông là Dương Văn Đình, hai người vì bất đồng ngôn ngữ nên không nói chuyện được với nhau. Rất may, Bác Hồ và ông Dương Văn Đình đều biết chữ Hán nên đã dùng bút đàm. Hồi ký chỉ nói thế. Công việc của nhà văn là phải viết bút đàm như thế nào, câu gì, chữ gì? Rất tiếc là vốn Hán ngữ của mình quá kém, không chắc có viết được?
* Xin ông nói rõ hơn về cuốn tiểu thuyết "Mặt trời Pác Bó"?
- Bác Hồ ở Pác Bó 4 năm từ 1941- 1945 để lãnh đạo cách mạng, có rất nhiều sự kiện trọng đại đã diễn ra ở Pác Bó, có nhiều câu chuyện cảm động về cuộc sống và lòng dân đối với cách mạng, với Bác Hồ. Cuốn tiểu thuyết của tôi sẽ nói được tất cả những điều đó.
* Những tư liệu mà ông thu nhận qua chuyến đi Trung Quốc hẳn giúp ích cho ông trong sáng tác?
- Có chứ. Bác về Pác Bó, rồi tháng 8/1942, từ Pác Bó, Bác sang Trung Quốc công tác, bị bắt ở Túc Vinh, bị giam và quản thúc từ đó đến tháng 10/1944 mới về lại Pác Bó. Hai năm ở Trung Quốc thể hiện trong tập thơ "Nhật ký trong tù" và hồi ký của những cán bộ cách mạng. Tôi theo dấu chân của Bác trong những ngày bị tù đày để có tư liệu chính xác, sinh động, dựng được chân dung Hồ Chí Minh- một bậc đại nhân, đại trí, đại dũng. Giai đoạn ấy cũng phải viết một số chương. Ấy là chưa kể đoạn mấy tháng đầu năm 1945, Bác Hồ đưa viên trung uý phi công người Mỹ từ Cao Bằng sang Côn Minh để thiết lập quan hệ Việt- Mỹ. Tôi có ý định kiếm đủ tiền sang Côn Minh một chuyến. Không biết có đi được không. Để viết một cuốn tiểu thuyết cỡ 500 trang cũng mất mấy năm...
