(TT&VH) - Ngày 9/8, Viện Khảo cổ Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn di tích Cổ Loa và Thành cổ Hà Nội tổ chức hội thảo “Di tích Đền Thượng (Cổ Loa) – những tiếp cận và bảo tồn”. Có một thực tế mà ai cũng biết, di tích Cổ Loa hiện nay đang đứng trước nguy cơ bị hủy hoại bởi cả thiên nhiên và con người. Nhưng các nhà khoa học Việt Nam vẫn đang lúng túng trước bài toán bảo tồn như thế nào.
Bảo tồn tại chỗ - lực bất tòng tâm?
 Đền Thượng Cổ Loa |
Cũng như các di tích đã phát lộ, Đền Thượng đang đứng trước nguy cơ bào mòn bởi thời tiết vì các phương pháp bảo tồn của Việt Nam hiện nay đều không ổn. Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cổ Loa và Thành cổ Hà Nội, phương án làm hệ thống mái che, bố trí máy điều hòa, hút ẩm không “trụ” được bao năm. Do đó nếu áp dụng vào các hố khai quật ở Đền Thượng cũng vô nghĩa. Bảo quản bằng cách lấp cát được coi là an toàn là nhưng chỉ là tạm thời. Và nếu không sớm có phương án bảo tồn, rất có thể di tích tan thành cát bụi.
Tiến sĩ Nguyễn Giang Hải đã từng đến thăm quan các di tích ở Trung Quốc cho biết nước bạn hiện nay có rất nhiều cách bảo tồn hiệu quả. Như Hoàng cung Nam Việt Vương được bảo tồn tại chỗ và xây một bảo tàng bên cạnh. Còn Con đường 1000 năm là một khu bảo tồn nằm dưới lòng đất của một trung tâm thương mại.
Phương án bảo tồn tại chỗ cho di tích Đền Thượng đã được cả giới khoa học và các nhà quản lý ủng hộ. Nhưng khi chạm đến công nghệ để bảo tồn di tích tại chỗ, các nhà khoa học Việt Nam rơi vào thế bí. Không những thế kinh phí đầu tư cũng khiến nhà quản lý nản.
Dù của thời nào cũng cần được bảo tồn!
Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông – Viện Khảo cổ học phát biểu gay gắt hơn: “Các nhà quản lý hiện nay đang vướng phải tư duy nếu không phải công trình do người Việt xây thì không bảo tồn. Nghĩ như vậy là chết. Những cái chúng ta đang có hiện nay ở Cổ Loa dù của An Dương Vương, hay Mã Viện xây đều cần được bảo tồn”.
* Bảo tồn tại chỗ - cần có công nghệ riêng
|
Tiến sĩ Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Trung tâm Bảo tồn di tích Cổ Loa và Thành cổ Hà Nội: “Hiện nay di tích Cổ Loa đã bị phá hủy 30%. Năm 1995 chỉ có 350 hộ xây nhà trên thành, hào. Nhưng đến năm 2007 số hộ xây nhà tại đây đã lên tới 1428. Cứ với đà như hiện nay 10 năm nữa sẽ không còn Cổ Loa”. |
Bàn đi bàn lại nhưng vẫn bế tắc. Có lẽ vì quá sốt ruột nên nhà khảo cổ Đoàn Văn Sinh từ trong Nam ra dự hội thảo đã phát biểu rất thẳng: “Nước nào cũng phải xây dựng công nghệ bảo tồn di tích riêng và không thể áp dụng y chang công nghệ của họ vào di tích của mình. Thuê các chuyên gia nước ngoài rất tốn kém mà không phải lúc nào cũng hiệu quả. Thực tế đã cho thấy khi huy động chất xám, đã từng có người Việt tự đứng ra nhận và xây dựng đề án bảo quản hiện vật và thành công. Giá trị của Cổ Loa không còn gì phải bàn cãi nữa, di tích này cần được bảo tồn. Cổ Loa không phải của riêng Hà Nội mà là của cả dân tộc, nếu cần gì các nhà khoa học hãy đứng ra kêu gọi, chắc chắn sẽ có nhiều người tình nguyện giúp đỡ”.
Và câu nói của nhà khảo cổ Đoàn Văn Sinh rất đáng để các nhà khoa học suy nghĩ: “Tôi thấy miền Bắc rất nhiều di tích nhưng giữ được lại rất ít”.
Hải Diệp
