 Thủ tướng Võ Văn Kiệt trao đổi về Alexandre de Rhodes
với Phạm Văn Hạng trước ngày thực hiện. |
* Cách đây 3 năm (2005) ông có hoàn thành tác phẩm Suy tưởng, đó là bức tượng đồng tạc Thủ tướng Võ Văn Kiệt. ông có thể nói thêm về chuyện này?
- Khi còn đương chức, anh Sáu (tên gọi thân mật của Thủ tướng Võ Văn Kiệt) nhiều lần gọi tôi lên để nói chuyện về điêu khắc, về tượng đài, và về văn hóa, nghệ thuật. Dần dần, đến khi anh Sáu về hưu, chúng tôi hay gặp nhau nhiều hơn, thông hiểu, và chia sẻ rất nhiều thứ. Anh Sáu, nhà sử học Dương Trung Quốc và tôi đã cùng bàn thảo để làm tượng về Alexandre de Rhodes, về anh hùng Raymond Dien, về “ngọn đuốc sống” Norman Morrison tự thiêu để phản đối chiến tranh Việt Nam.
 Tác phẩm “Suy tưởng” hiện được
đặt ở Vũng Liêm, Vĩnh Long, quê nhà
của nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt. |
* Ông đã làm hàng trăm tác phẩm, từ tượng đài đến tượng danh nhân, chí sĩ, nghệ sĩ…Tại sao khi làm tượng về Võ Văn Kiệt, ông lại phải suy nghĩ nhiều và lâu như thế?
- Anh Sáu Dân là người cởi mở, cấp tiến trong công việc, nhưng lại khá kín đáo trong chuyện riêng tư - mà việc tạc tượng này là chuyện hoàn toàn riêng tư, xuất phát từ tình cảm của cá nhân. Tôi đã mất khá nhiều thời gian để quan sát, để tìm hiểu tính cách, và cũng để thuyết phục anh Sáu đồng ý. Cái khó của việc này là tôi đang tạc tượng anh Sáu, chứ không phải đang tạc tượng Thủ tướng Võ Văn Kiệt, tôi phải làm sao lột tả được con người anh, vốn bình dị, thích suy tư. Khi tạc xong, tôi để ở vườn tượng Đà Lạt mấy năm trời, anh không chịu nhận, vì ngại phô tương, mãi đến Tết vừa rồi, anh Sáu mới chịu cho người mang về để trong nhà lưu niệm ở quê nhà, Vĩnh Long. Tác phẩm này cũng có nhiều sự góp sức, góp tâm của kiến trúc sư Lê Hiệp và Nguyễn Văn Tất.
* Còn về những danh nhân, những anh hùng người nước ngoài, quan điểm của nguyên Thủ tướng khi trao đổi với ông như thế nào?
 Ông Phạm Văn Hạng (thứ 2 từ trái sang) cùng với nhà Sử học
Dương Trung Quốc bên tượng Alexandre de Rhodes. |
* Trong các câu chuyện mà ông đã có dịp trao đổi, Thủ tướng Võ Văn Kiệt hay nói về điều gì nhiều nhất?
- Lúc còn đương nhiệm, anh Sáu hay nói với tôi về các tượng đài, phải làm sao để hài hòa và cân đối được giữa vấn đề chuyển tải tư tưởng và nghệ thuật thể hiện. Anh Sáu cũng nói rằng chúng ta đang có cơ hội và thời gian để làm việc này, nếu làm không khéo, không tốt, thì đó là lỗi của chúng ta. Sau này khi về hưu, anh Sáu nói với tôi nhiều hơn về chuyện giáo dục, về sách giáo khoa, về việc làm từ điển tiếng Việt, về phê bình… Anh Sáu cho rằng tất cả điều này gắn kết hữu cơ với nhau, nếu giải quyết tốt, nó sẽ góp phần không nhỏ vào sự hùng mạnh của một nền văn hóa, một nền nghệ thuật, và rộng hơn là dân tộc, đất nước.
* Cám ơn ông về cuộc trò chuyện này.
