(TT&VH) - Trong Hội thảo “Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh bằng phương pháp kỷ luật tích cực” diễn ra vào ngày 26/5 tại TP.HCM, nhiều đại biểu tham dự đều tán đồng quan điểm: Việc giáo dục “kỷ luật tích cực” cho học sinh không phải là xúc phạm các em để rồi đẩy các em vào sự chán nản, bỏ học mà phải tạo ra mối quan hệ thân thiết giữa giáo viên và học sinh, học sinh với học sinh, bố mẹ và con cái.
Tình trạng học sinh, nhất là nữ sinh đánh nhau hội đồng, quay phim và phát tán mạng Internet, điện thoại di động ngày càng diễn tiến phức tạp. Theo báo cáo của các Sở GD&ĐT, năm học 2009 - 2010, trên toàn quốc xảy ra 1.598 vụ việc HS đánh nhau trong và ngoài trường học. Đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 HS, cảnh cáo 1.558 trường hợp và buộc thôi học 75 em.
Nguyên nhân của bạo lực học đường
Những nguyên nhân dẫn đến đánh nhau như: thiếu tiền chơi điện tử, ăn chơi, đua đòi quá mức dẫn đến HS phạm tội giết người để cướp tài sản hoặc bị tiêm nhiễm văn hóa phẩm đồi trụy...
Đi sâu phân tích nguyên nhân tình trạng trên, ông Ngũ Duy Anh, Vụ trưởng Vụ công tác HSSV, Bộ GD&ĐT đánh giá: “Đó là do tác động của các hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội hiện nay và các cơ quan chức năng chưa quan tâm đúng mức, thường xuyên đến công tác phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh thiếu niên. Hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh cho thanh thiếu niên còn thiếu thốn, cách tổ chức chưa thu hút được HSSV. Mặt khác do gia đình có hoàn cảnh éo le như: ly hôn, cha hoặc mẹ vi phạm pháp luật, thiếu gương mẫu về đạo đức... đã ảnh hưởng xấu đến suy nghĩ, lối sống của các em”.
Tình trạng bạo lực học đường ngày càng tăng (ảnh chỉ mang tính minh họa)
Về phía nhà trường, ông Ngũ Duy Anh, cho biết: Mặc dù chương trình giáo dục đạo đức, lối sống cho HS được triển khai mạnh mẽ nhưng nội dung còn nặng tính lý thuyết, ít liên hệ với xã hội, chậm đổi mới và mang tính hình thức. Một số nhà trường còn nặng về dạy “chữ”, nhẹ về dạy “người” và chưa có giải pháp ngăn chặn, giáo dục từ khi mới có nguy cơ biểu hiện dẫn đến vi phạm pháp luật.
Mặt khác, trong nhà trường vẫn còn có thầy, cô giáo vi phạm chuẩn mực đạo đức, chưa thực sự làm gương cho HS noi theo và thậm chí phương pháp giáo dục còn gây hậu quả xấu đến sự phát triển của HS. Trong khi đó, mối liên hệ giữa nhà trường, gia đình HS và các cơ quan chức năng địa phương lỏng lẻo, chỉ mang tính hình thức, không có chương trình kế hoạch.
Giáo dục bằng trừng phạt là xúc phạm học sinh
Nhắc đến việc giáo dục cho HS, nhiều đại biểu đồng tình cho rằng: “phương pháp kỷ luật tích cực” là góp phần giáo dục đạo đức, lối sống cho HS. Ngược lại của phương pháp này là việc trừng phạt thân thể (đánh, véo, kéo tai, giật tóc, quì, úp mặt vào tường...) và trừng phạt về tinh thần (la mắng, nhiếc móc, hạ nhục, bỏ rơi, làm cho xấu hổ, chửi rủa...). Đó là những biện pháp đã, đang diễn ra khá phổ biến. Điều đó gây ra những hệ quả nghiêm trọng, làm các em mất đi sự tự tin, giảm ý thức kỷ luật, căm ghét trường học, để lại những vết sẹo trong tâm hồn, khiến các em luôn có thái độ thù địch.
Em Lê Thị Hà My, học sinh trường Lê Hồng Phong đã nói trước hội thảo: “Cách xử phạt hiện nay của người lớn đa phần chưa thuyết phục được chúng em. Cách suy nghĩ áp đặt, đôi khi hơi bảo thủ, không đặt mình vào hoàn cảnh của người phạm lỗi, đó chưa kể những biện pháp xử lý quá nặng, có tính chất xúc phạm, khiến người bị phạt bị tổn thương, không tâm phục, tạo ra tâm lý chống đối, càng phạt thì càng vi phạm cho “bõ ghét”. Em biết “thương cho roi cho vọt” nhưng không nên sử dụng các hình thức quá thô bạo, la mắng nặng nề và không ngừng nhắc lại. Mong người lớn nên dành chút thời gian suy nghĩ về hình phạt và có cái nhìn độ lượng hơn để chúng em nhận ra khuyết điểm mà không thấy sợ bị phạt”.
Theo thống kê của Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội, hàng năm trung bình xảy ra khoảng 2.500 vụ phạm tội có liên quan đến học sinh, sinh viên. Từ năm 2005 đến nay, tình trạng học sinh phạm pháp có dấu hiệu ngày càng phức tạp từ tính chất đến mức độ nghiêm trọng.
“Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh bằng phương pháp kỷ luật tích cực” là tôn trọng các em và hoàn toàn không mang tính bạo lực, trừng phạt, có tính thuyết phục cao nhưng đồng thời vẫn đảm bảo kỷ luật. Theo các đại biểu, đây là phương pháp giáo dục hữu hiệu, cung cấp cho các em thông tin cần thiết để được giáo dục toàn diện và hỗ trợ sự phát triển của các em. Ngoài ra giáo viên cững cần thay đổi cách ứng xử. Phương pháp giáo dục này yêu cầu các giáo viên phải quan tâm hơn những khó khăn của các em, tăng cường vai trò của các em trong việc xây dựng nội quy của lớp, trường học. Bên cạnh đó, nội dung này rất cần phải được tuyên truyền đến các phụ huynh HS bằng sách báo, hội thảo, tập huấn...
Với những đóng góp của đại biểu về thực trạng của phương pháp kỷ luật hiện nay và hiệu quả của phương pháp giáo dục bằng “kỷ luật tích cực”, thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành địa phương xây dựng các giải pháp phù hợp để làm tốt công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho HS.
Anh Đức
