Nuôi con nuôi nước ngoài: Ngoài lệ phí, phải trả một phần chi phí?

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) kiến nghị nên thu một khoản ký quỹ để giám sát việc nuôi con nuôi ở nước ngoài, sau 3 năm sẽ hoàn trả lại.

Đóng góp ý kiến về vấn đề này, một số ý kiến của Đoàn và của ĐBQH đồng ý quy định về lệ phí đăng ký nuôi con nuôi và phí giải quyết việc nuôi con nuôi, nhưng cần cụ thể hóa các loại phí. Lại ý kiến khác đề nghị không quy định lệ phí đăng ký nuôi con nuôi, phí giải quyết việc nuôi con nuôi; một số ý kiến đề nghị chỉ quy định lệ phí đăng ký nuôi con nuôi, không quy định phí giải quyết việc nuôi con nuôi...

Đây là một vấn đề khá nhạy cảm vì liên quan đến chuyện người nước ngoài phải trả chi phí để được nhận nuôi con nuôi. Nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trong khu vực như Philippines, Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Hàn Quốc... cho thấy các nước này, khi giải quyết việc nuôi con nuôi nước ngoài đều có thu một khoản tiền để chi phí cho việc giải quyết nuôi con nuôi là khoảng 4.000- 7.000 USD cho một trường hợp và được chi cho việc chăm sóc trẻ em ở cơ sở nuôi dưỡng, hoạt động tác nghiệp của các cơ quan chuyên môn trong giải quyết nuôi con nuôi quốc tế, và các dịch vụ liên quan... Riêng Hàn Quốc thì chi phí này lên tới 11.560 USD, bao gồm: 1.800 USD đóng góp qua cơ quan con nuôi trung ương, 9.200 USD phí con nuôi, 140 USD kiểm tra sức khỏe, 400 USD làm visa... Công ước La Haye năm 1993 cũng cho phép thu để chi trả những phí tổn và chi phí bao gồm cả lệ phí chuyên môn vừa phải cho những người có liên quan trong việc nuôi con nuôi.

Vì vậy, để bảo đảm công khai, minh bạch các khoản chi trong nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, phù hợp với quy định của Công ước La Haye năm 1993 và thông lệ quốc tế, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo các cơ quan hữu quan nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, chỉnh sửa điều 12 của dự thảo luật về Lệ phí đăng ký nuôi con nuôi, chi phí giải quyết nuôi con nuôi nước ngoài. Cụ thể, ngoài lệ phí đăng ký nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật, người nước ngoài không thường trú tại Việt Nam nhận con nuôi là người Việt Nam phải trả một khoản tiền để bù đắp một phần chi phí cho việc giải quyết nuôi con nuôi nước ngoài, bao gồm chi phí lập hồ sơ của người được giới thiệu làm con nuôi; xác minh nguồn gốc của người được giới thiệu làm con nuôi; thẩm định hồ sơ của người xin nhận con nuôi; nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ khi được giới thiệu làm con nuôi đến khi hoàn thành thủ tục giao nhận con nuôi và thù lao hợp lý cho nhân viên của cơ sở nuôi dưỡng.

Dự thảo cũng có điều khoản “Nghiêm cấm tổ chức, cá nhân có liên quan đặt ra các khoản thu trái pháp luật từ hoạt động nuôi con nuôi”.

Cần tổ chức lại việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi

Một số ý kiến của các ĐBQH tán thành việc thành lập hội đồng tư vấn giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài để bảo đảm khách quan trong việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi; nhiều ý kiến khác đề nghị không thành lập hội đồng này vì trách nhiệm không rõ ràng. UBTVQH cho rằng, hiện nay, việc quản lý giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài còn có những điểm bất cập. Cơ sở nuôi dưỡng vừa là nơi tiếp nhận trẻ em, vừa là nơi nhận tài trợ từ nước ngoài, đồng thời cũng là nơi giới thiệu trẻ em. Thực trạng này trong không ít trường hợp đã dẫn đến sự thiếu vô tư, khách quan trong việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài; cá biệt, đã có những tiêu cực, vi phạm pháp luật. Để khắc phục tình trạng này, cần tổ chức lại việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi, bảo đảm khách quan, minh bạch, tách việc giới thiệu trẻ em làm con nuôi với việc tiếp nhận tài trợ và bảo đảm sự quản lý của Nhà nước.

Trong thực tế, hình thức hội đồng tư vấn trong nhiều lĩnh vực hoạt động không hiệu quả, trách nhiệm không rõ ràng. Vì vậy, thay vì thành lập hội đồng tư vấn, UBTVQH đã cho chỉnh lý dự thảo luật theo hướng quy định cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong từng khâu công việc. Theo đó, cơ sở nuôi dưỡng có trách nhiệm tiếp nhận trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi và thông báo cho Sở Tư pháp trẻ em cần có gia đình thay thế; Bộ Tư pháp có trách nhiệm thông báo tìm gia đình thay thế cho trẻ em, tiếp nhận, kiểm tra và xử lý hồ sơ của người nhận con nuôi; Sở Tư pháp tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ của trẻ em và xem xét, giới thiệu trẻ em làm con nuôi người nước ngoài trình UBND cấp tỉnh quyết định; công an cấp tỉnh xác minh hồ sơ trẻ em bị bỏ rơi...

Theo lịch trình, ngày 17/6 tới, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi.