(TT&VH) - Theo nguyên tắc, ống thu rác tại các tòa nhà chung cư phải được thiết kế bằng vật liệu chống cháy, nhưng tại vụ hỏa hoạn tại chung cư JSC 34, lửa đã thiêu cháy toàn bộ ống thu rác và các cửa xả rác dẫn lên tòa nhà. Khói từ trong đường ống này đã gây ngạt làm tử vong hai nạn nhân.
Theo TS. Ngô Kế Thế, Trưởng Phòng Nghiên cứu Vật liệu Polyme – Composite, Phân viện Khoáng sản Môi trường và Vật liệu Polyme thuộc Viện Khoa học Vật liệu VN thì: Nếu chế tạo đúng tiêu chuẩn thì bản thân ống dẫn rác bằng vật liệu composite không thể cháy.
Ống chứa rác của tòa nhà JSC 34 bị cháy đen sau vụ hỏa hoạn
Khi “sống chung cùng composite”
Theo TS Ngô Kế Thế, xu hướng chung là vật liệu polyme nói chung và composite nói riêng được sử dụng ngày càng nhiều trong cuộc sống và trong xây dựng. Ưu điểm chính của vật liệu này là nhẹ, bền hơn một số vật liệu trong một số trường hợp tiếp xúc với môi trường ăn mòn, nó còn tác dụng nữa là dễ tạo thành các hình dạng mong muốn, dễ trang trí hơn và điểm nổi trội nữa ở trong xây dựng là nhẹ, có tính chất cách âm và cách nhiệt tốt.
Các nước đã sử dụng chất liệu này từ lâu, có trường hợp làm cả buồng, nhà, toilet, nhà tắm bằng vật liệu composite. Họ làm sẵn những cái modun và lắp ghép vào khi xây dựng các nhà cao tầng. Vật liệu composite trong xây dựng nói nôm na là nhựa, vì gỗ tự nhiên càng ngày càng hạn hẹp đi. Những cửa nhựa composite đúng nghĩa mới đưa vào Việt Nam gần chục năm.
Nói chung các vật liệu polyme và composite là vật liệu hữu cơ nên rất dễ cháy, tuy nhiên, có loại khó cháy khi người ta thực hiện hai biện pháp để làm chậm cháy hoặc là chống lại sự cháy.
Vật liệu có nhiệt độ vài trăm độ đã cháy rồi, nhưng để chống cháy người ta có thể tăng khả năng chịu cháy của nó thêm vài trăm độ nữa. Để làm chậm cháy, đơn giản nhất là dùng các loại bột độn như khoáng, sợi cán… trước hết nó làm cho hàm lượng nhựa ít đi hoặc làm cho các chất có độ bền nhiệt tăng cao.
Thứ hai, để chống lại quá trình cháy, người ta đưa vào vật liệu chất mà trong quá trình cháy nó phân hủy ra những chất không duy trì sự cháy. Tức là làm cho vật liệu không cháy được nữa. Khi có tác nhân nhiệt độ cao như mồi lửa nó phân hủy ra các chất như khí clo chẳng hạn, gọi chung là khí halogen, khí ấy sẽ bao phủ lên điểm cháy thì không cháy được nữa. Có thể lửa vẫn cháy nhưng không lan tỏa. Có chất khi xảy ra cháy nó tạo ra nước cũng là một hình thức làm giảm sự cháy. Và cũng có thể làm cho nhiệt không tập trung ở vật liệu.
Cần thận trọng hơn trong chế tạo, thiết kế
Những ống đổ rác đơn giản nhất người ta làm bằng tôn, có thể là tôn thường hoặc tôn inox, sau này người ta cũng làm bằng composite nhưng là composite vô cơ, tức là xi măng và bột giấy gọi và gần đây người ta du nhập công nghệ sản xuất composite của Úc.
Tôn thì bền về mặt cơ học nhưng nhược điểm là tiếng ồn, khi đổ rác nó tạo ra tiếng động lớn, composite vô cơ thì nặng và hay bị vỡ. Vật liệu làm từ composite mà đúng nghĩa là composite từ sợi thủy tinh có ưu điểm thi công nhanh, bền, chống bám bẩn tốt hơn, tuy nhiên giá thành cũng không rẻ hơn (nếu người ta độn thêm nhiều loại bột thì nó sẽ rẻ hơn).
Trong nhà ở không chỉ có ống đổ rác là vật liệu composite dễ cháy mà có nhiều loại khác như thảm, giường chiếu, gỗ… Nhưng ống dẫn rác là khu vực công cộng nhạy cảm mà người ta phải lường trước là dễ có tác nhân gây cháy một cách vô tình hay hữu ý. Tuy nhiên, nếu chế tạo vật liệu này mà có độ chống cháy tốt thì không sao cả.
TS Ngô Kế Thế cho rằng, vật liệu sẽ vẫn bị cháy khi có mồi lửa, nhưng khi có đủ chất chậm làm cháy vào, hết mồi lửa nó sẽ không cháy nữa. Ví dụ như cháy thùng rác ở dưới chẳng hạn, khi cháy hết thùng rác tức là hết nguồn lửa ấy thì ống rác ấy cũng không cháy tiếp được nữa, bởi khi có đủ chất chậm cháy thì nó chỉ cháy khi tiếp xúc với ngọn lửa thôi.
Vì vậy, nếu như làm ống xả rác composite một cách nghiêm chỉnh thì có thể đảm bảo an toàn, khi nguồn cháy nó tắt đi thì bản thân ống dẫn rác nó không thể cháy lên cao nữa.
Nếu chúng ta chế tạo đúng tỷ lệ chất chống cháy, chất chậm cháy thì sử dụng vật liệu này vẫn an toàn. Thứ hai, là thiết kế phải đảm bảo, ngoài hệ thống ống ra còn có cửa thoát rác. Thường cửa thoát rác phải làm bằng vật liệu kim loại để giữ độ bền khi thao tác hàng ngày và nếu có cháy trong đường ống thì ngọn lửa không thể ra ngoài được. Ngoài ra thì ở trên đầu ống xả rác phải có vòi phun nước tự động, nếu như sự cố xảy ra sẽ tự phun nước chống cháy.
Mạnh Cường