(TT&VH) - Mỗi ngày người dân TP.HCM phải tiêu thụ hàng chục tấn rau muống được sản xuất theo công nghệ “hiện đại”: hóa chất tăng trưởng, thuốc trừ sâu và cả nhớt thải công nghiệp. Một số khu vực ngoại thành như ở Hóc Môn, Củ Chi, Bình Chánh, Q.12… là nơi được sản xuất ra nhiều nhất hiện nay.
Cứ vô tư, miễn rau “đẹp”!
Đến phường Thạnh Xuân, quận 12, TP.HCM, dù trời đã đứng bóng trưa, nhưng trên hàng trăm ha được trồng rau muống nước vẫn được nhiều nông dân đang chăm sóc, tưới tắm cho ruộng rau của mình bằng nguồn nước ô nhiễm từ các kênh rạch chảy vào.
Thuốc bị cấm của TQ cũng được sử dụng
Trên bờ ruộng, rất nhiều bao bì, chai lọ thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng đủ nhãn hiệu Ta, Tàu vứt lăn lóc. Anh N.V.T vừa lúi húi gom lại để đốt, vừa mau miệng: “ Thời gian thu hoạch rau muống này là từ 20 – 25 ngày, những lúc nhu cầu thị trường tăng mạnh thì “tạt” nhiều thuốc tăng trưởng, siêu vượt để gặt sớm hơn. Đấy! Mấy anh cứ thấy ngọn thân rau của ruộng nào mà vừa dài, nhọn vừa xoắn lại là tạt nhiều thuốc tăng trưởng, siêu vượt nhất”.
Quan sát xung quanh mấy sào ruộng rau muống của anh N.V.T, chúng tôi thấy ruộng nào rau cũng xanh um, tươi tốt. Tuy nhiên, nước trên các ruộng rau này đều lờ nhờ váng của dầu nhớt và thậm chí, có ruộng rau còn bốc mùi hôi thối. Để tìm hiểu kỹ, chúng tôi lân la đề nghị cho biết “công nghệ” trồng rau của mình, anh N.V.T vô tư kể: Lúc rau vừa cắt còn gốc thì phải tưới nhớt pha với nước rửa chén theo tỷ lệ 1.000 m2 thì cần từ 4 – 5 lít nhớt thải của xe máy và một ít nước rửa chén để hỗn hợp được tan đều trong nước. Công đoạn này dùng để xử lý các con rầy trên ruộng. Sau khi rau được khoảng 8-9 ngày trở đi thì dùng ngay các loại thuốc trừ sâu như: Fortazeb, Mexyl MZ... ngay cả những loại hóa chất không tên tuổi từ Trung Quốc để trừ sâu, bệnh. Nếu vẫn không hết sâu, bệnh thì tiếp tục “tạt” thuốc nặng “đô” hơn. Gần ngày thu hoạch hoặc trước khi thu hoạch 1 ngày thì “tạt” thêm thuốc để làm đẹp với công dụng: Trắng rau, đều cọng, đứng cây...”
Sau khi cho biết “kỹ nghệ” trồng rau muống, thấy chúng tôi đặt vấn đề quy định về liều lượng, thời gian sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), anh N.V.T nói thêm: “Gần như các hộ nông dân trồng rau đều không quan tâm đến vấn đề này, cứ “tạt” thuốc nếu thấy còn sâu, bệnh. Thuốc này không “ép phê” thì xài tiếp thuốc khác. Chẳng cần biết thuốc gì cho loại sâu gì, cứ có hiệu quả là “tạt”. Có khi còn kết hợp nhiều loại thuốc với nhau”.
Theo một đại diện Chi cục Bảo vệ thực vật (CCBVTV), thật ra, tình trạng sâu bệnh kháng thuốc là rất hiếm, mà do người dân không nhận “mặt” được loại sâu, hoặc tạt thuốc khi sâu đã quá lớn, thì thuốc khó có tác dụng. Có khi nhúng cả con sâu vào thuốc chưa chắc đã diệt được. Bên cạnh đó, thời gian cách ly không đủ như vậy sẽ nguy hiểm cho người ăn. Có thể không bị ngộ độc ngay lập tức, nhưng ăn nhiều và thời gian kéo dài rất dễ bị tích tụ chất độc trong cơ thể. Ngay cả thuốc tăng trưởng, nếu ăn lượng lớn sẽ có hại cho cơ thể.
Chính quyền: “Bó tay”?!
Tình trạng người dân lạm dụng nhiều loại thuốc BVTV và dùng cả nhớt xe trong quá trình trồng rau muống nước đã diễn ra nhiều năm nay. Nhưng việc quản lý và xử lý tình trạng này thì chính quyền địa phương “bó tay”. Phường Thạnh Xuân, quận 12 là một điển hình, với diện tích trồng rau muống khoảng 200 ha (chiếm 20% diện tích cả phường), nhưng việc quản lý công tác nuôi trồng đối với những hộ dân này gần như bất lực.
Trồng rau muống hiện
đang là nghề có thu nhập tương đối cao, nên không ít người đã sử dụng
các biện pháp kích thích để có lợi nhuận nhanh chóng
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch phường Thạnh Xuân thừa nhận: Nhiều năm qua, việc đổ nhớt và sử dụng nhiều loại thuốc BVTV vẫn phổ biến và rất nguy hại cho sức khoẻ của người tiêu dùng. Đa số người làm rau đều là dân nhập cư, có khi ngụ ở phường hoặc quận khác qua đây làm rau vào ban đêm, nên khó quản lý. Một năm phường tổ chức phổ biến kiến thức trồng rau sạch cho họ 4 lần, nhưng số người đến nghe chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Bên cạnh đó, các cơ quan thường đi kiểm tra, nhắc nhở người dân, nhưng cũng không giải quyết được vấn đề. Ông Nguyễn Văn Hùng cho biết: Dù phường thường xuyên kiểm tra, nhưng rất khó để phát hiện người dân dùng thuốc quá liều hay dùng nhiều loại thuốc.
Cũng đồng quan điểm trên, đại diện CCBVTV cho biết: Những lần đi xuống thanh tra các khu vực trồng rau, người dân thường không hợp tác. Hễ thấy người lạ là họ bỏ chạy hết. Thậm chí bây giờ họ đã “nhẵn mặt” mấy ông thanh tra. Điều đó rất khó cho cơ quan quản lý.
Trong thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm soát các cửa hàng bán thuốc, đặc biệt là các tiệm bán thuốc Trung Quốc, không có nhãn mác tiếng Việt (loại đã cấm sửa dụng). Đồng thời phổ biến rộng hơn nữa cách sử dụng thuốc an toàn cho người dân. Bởi vì bây giờ cấm trồng rau muống là rất khó, phải có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho họ. Hơn nữa, các loại đất này chỉ trồng được rau muống, còn các loại khác rất khó thích nghi.
Câu chuyện trồng rau với “kỹ nghệ” bẩn như thế này đã diễn ra nhiều năm nay nhưng vẫn chưa có hồi kết. Người tiêu dùng từng ngày vẫn đang bị đe dọa đến sức khỏe của mình.
Cứ vô tư, miễn rau “đẹp”!
Đến phường Thạnh Xuân, quận 12, TP.HCM, dù trời đã đứng bóng trưa, nhưng trên hàng trăm ha được trồng rau muống nước vẫn được nhiều nông dân đang chăm sóc, tưới tắm cho ruộng rau của mình bằng nguồn nước ô nhiễm từ các kênh rạch chảy vào.
Trên bờ ruộng, rất nhiều bao bì, chai lọ thuốc trừ sâu, thuốc tăng trưởng đủ nhãn hiệu Ta, Tàu vứt lăn lóc. Anh N.V.T vừa lúi húi gom lại để đốt, vừa mau miệng: “ Thời gian thu hoạch rau muống này là từ 20 – 25 ngày, những lúc nhu cầu thị trường tăng mạnh thì “tạt” nhiều thuốc tăng trưởng, siêu vượt để gặt sớm hơn. Đấy! Mấy anh cứ thấy ngọn thân rau của ruộng nào mà vừa dài, nhọn vừa xoắn lại là tạt nhiều thuốc tăng trưởng, siêu vượt nhất”.
Quan sát xung quanh mấy sào ruộng rau muống của anh N.V.T, chúng tôi thấy ruộng nào rau cũng xanh um, tươi tốt. Tuy nhiên, nước trên các ruộng rau này đều lờ nhờ váng của dầu nhớt và thậm chí, có ruộng rau còn bốc mùi hôi thối. Để tìm hiểu kỹ, chúng tôi lân la đề nghị cho biết “công nghệ” trồng rau của mình, anh N.V.T vô tư kể: Lúc rau vừa cắt còn gốc thì phải tưới nhớt pha với nước rửa chén theo tỷ lệ 1.000 m2 thì cần từ 4 – 5 lít nhớt thải của xe máy và một ít nước rửa chén để hỗn hợp được tan đều trong nước. Công đoạn này dùng để xử lý các con rầy trên ruộng. Sau khi rau được khoảng 8-9 ngày trở đi thì dùng ngay các loại thuốc trừ sâu như: Fortazeb, Mexyl MZ... ngay cả những loại hóa chất không tên tuổi từ Trung Quốc để trừ sâu, bệnh. Nếu vẫn không hết sâu, bệnh thì tiếp tục “tạt” thuốc nặng “đô” hơn. Gần ngày thu hoạch hoặc trước khi thu hoạch 1 ngày thì “tạt” thêm thuốc để làm đẹp với công dụng: Trắng rau, đều cọng, đứng cây...”
Sau khi cho biết “kỹ nghệ” trồng rau muống, thấy chúng tôi đặt vấn đề quy định về liều lượng, thời gian sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), anh N.V.T nói thêm: “Gần như các hộ nông dân trồng rau đều không quan tâm đến vấn đề này, cứ “tạt” thuốc nếu thấy còn sâu, bệnh. Thuốc này không “ép phê” thì xài tiếp thuốc khác. Chẳng cần biết thuốc gì cho loại sâu gì, cứ có hiệu quả là “tạt”. Có khi còn kết hợp nhiều loại thuốc với nhau”.
Theo một đại diện Chi cục Bảo vệ thực vật (CCBVTV), thật ra, tình trạng sâu bệnh kháng thuốc là rất hiếm, mà do người dân không nhận “mặt” được loại sâu, hoặc tạt thuốc khi sâu đã quá lớn, thì thuốc khó có tác dụng. Có khi nhúng cả con sâu vào thuốc chưa chắc đã diệt được. Bên cạnh đó, thời gian cách ly không đủ như vậy sẽ nguy hiểm cho người ăn. Có thể không bị ngộ độc ngay lập tức, nhưng ăn nhiều và thời gian kéo dài rất dễ bị tích tụ chất độc trong cơ thể. Ngay cả thuốc tăng trưởng, nếu ăn lượng lớn sẽ có hại cho cơ thể.
Chính quyền: “Bó tay”?!
Tình trạng người dân lạm dụng nhiều loại thuốc BVTV và dùng cả nhớt xe trong quá trình trồng rau muống nước đã diễn ra nhiều năm nay. Nhưng việc quản lý và xử lý tình trạng này thì chính quyền địa phương “bó tay”. Phường Thạnh Xuân, quận 12 là một điển hình, với diện tích trồng rau muống khoảng 200 ha (chiếm 20% diện tích cả phường), nhưng việc quản lý công tác nuôi trồng đối với những hộ dân này gần như bất lực.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch phường Thạnh Xuân thừa nhận: Nhiều năm qua, việc đổ nhớt và sử dụng nhiều loại thuốc BVTV vẫn phổ biến và rất nguy hại cho sức khoẻ của người tiêu dùng. Đa số người làm rau đều là dân nhập cư, có khi ngụ ở phường hoặc quận khác qua đây làm rau vào ban đêm, nên khó quản lý. Một năm phường tổ chức phổ biến kiến thức trồng rau sạch cho họ 4 lần, nhưng số người đến nghe chỉ đếm trên đầu ngón tay.
|
Trong dầu nhớt có chứa
nhiều hydrocacbon, chất này sẽ giúp nước trong rau khó bay hơi. Vì vậy
khi phun dầu nhớt với nồng độ nhẹ lên rau, nhớt sẽ phủ lớp mỏng trên bề
mặt thân và lá rau, làm rau muống có màu xanh mướt, tươi lâu và không
bị sâu ăn lá. |
Cũng đồng quan điểm trên, đại diện CCBVTV cho biết: Những lần đi xuống thanh tra các khu vực trồng rau, người dân thường không hợp tác. Hễ thấy người lạ là họ bỏ chạy hết. Thậm chí bây giờ họ đã “nhẵn mặt” mấy ông thanh tra. Điều đó rất khó cho cơ quan quản lý.
Trong thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm soát các cửa hàng bán thuốc, đặc biệt là các tiệm bán thuốc Trung Quốc, không có nhãn mác tiếng Việt (loại đã cấm sửa dụng). Đồng thời phổ biến rộng hơn nữa cách sử dụng thuốc an toàn cho người dân. Bởi vì bây giờ cấm trồng rau muống là rất khó, phải có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cho họ. Hơn nữa, các loại đất này chỉ trồng được rau muống, còn các loại khác rất khó thích nghi.
Câu chuyện trồng rau với “kỹ nghệ” bẩn như thế này đã diễn ra nhiều năm nay nhưng vẫn chưa có hồi kết. Người tiêu dùng từng ngày vẫn đang bị đe dọa đến sức khỏe của mình.
Phan Vũ – Anh Đức
