Có lẽ Phú Xuyên chịu “án” oan gia với những chiếc lò gạch. Bởi nhiều người vẫn chưa hết bàng hoảng sau vụ bức tường lò gạch lớn nhất xã đổ sập cướp đi sinh mạng của 6 người phụ nữ và 5 người bị thương trong xã Châu Can đầu năm 2008. Cho đến bây giờ, khi nhìn những thửa ruộng ngả màu vàng rực, người đi qua đây những tưởng màu lúa chín. Nhưng thực tế, đó chính là hơn 150 mẫu lúa chuẩn bị đến kỳ thu hoạch bị khói hun đến cháy vàng khi vừa trổ bông.
Trên địa bàn huyện Phú Xuyên hiện có khoảng 35 lò gạch thuộc 5 xã ven sông Hồng đang hoạt động, cộng với bên kia sông, thuộc địa bàn tỉnh Hưng Yên cũng khoảng chừng đó lò đốt gạch. Từ nhiều năm nay, khói lò gạch đã làm người dân sống quanh vùng khốn đốn. Người dân sống tại hai xã Khai Thái và Quang Lãng thường xuyên gặp các bệnh về đường hô hấp, nhất là người già và trẻ em. Đau xót trước việc ruộng lúa bị thiệt hại nặng, bà con xã Khai Thái đã vác những ôm lúa chết mang đến UBND huyện Phú Xuyên để phản đối họat động của những lò gạch này. Nhưng cho đến thời điểm này, những ống khói vẫn ngang nhiên xả khói lên bầu trời. Ngay cả rặng tre trồng sát chân đê cũng không chịu nổi khói hun chết khô, xơ xác. Khói lò gạch mang theo nhiều bụi tới mức không thể tan được, tạo thành những đám mây xám trôi lơ lửng.
Tại xã Quang Lãng đã có tới 12 lò gạch. Từ khi xuất hiện, các lò gạch này năm nào lúa cũng bị chết hoặc giảm năng suất, cây cối trong xã không ra hoa đậu quả được. Bác Phạm Văn Quang, thôn Tạ (Quang Lãng) bức xúc: “Các chủ lò cũng đền bù thiệt hại cho chúng tôi, nhưng đến cây cối còn không sống nổi thì chúng tôi hàng ngày hít khói lò gạch làm sao khỏe mạnh được. Khỏe như tre mà còn bị cháy khô nữa là con người”. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Bá Quang, Trưởng phòng Công thương huyện Phú Xuyên cho biết, tình trạng lúa chết do khói lò gạch năm nào cũng xảy ra, nhưng các năm trước số lượng và diện tích ít, các xã, các chủ lò gạch tự giải quyết, đền bù với dân. “Nhưng năm nay, đến gần 90% diện tích lúa của dân thôn Vĩnh Hạ (xã Khai Thái) bị cháy, nên mới xảy ra chuyện khiếu nại, tố cáo”.
Vừa qua, UBND huyện Phú Xuyên đã có công văn yêu cầu, nhắc nhở các địa phương tạm thời đình chỉ hoạt động của các lò gạch trong 3 tháng để bà con sản xuất, gieo trồng. Nhưng không hiểu sao, một số lò gạch vẫn hoạt động gây thiệt hại lớn cho bà con nông dân. Ông Trần Công Thành, Bí thư Đảng ủy xã Quang Lãng giải thích: “Tháng 3 vừa rồi, UBND xã đã họp với các chủ lò để cam kết việc đảm bảo sản xuất cho bà con nhân dân. UBND xã cũng có nghị quyết yêu cầu các chủ lò gạch tạm dừng đun đốt để cây lúa sinh sản và trỗ bông. Nhưng vì cho rằng, lò gạch của xã đã xây ống khói cao theo công nghệ mới, khói không thể xuống thấp gây hại cho cây trồng nên lãnh đạo xã đồng ý cho các chủ lò gạch tiếp tục đun đốt.”
Khi tiếp xúc với người dân xã Quang Lãng, họ rất bức xúc và có chung nguyện vọng đóng cửa toàn bộ lò gạch trên bởi tác hại của nó không chỉ dừng ở việc làm mất năng suất các mùa vụ mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân trong vùng. Bên cạnh đó, các lò gạch này nằm sát chân đê, các chủ lò gạch này còn khoét đất sâu ngay gần chân đê rồi đổ xỉ lấp vào đó, vi phạm đến an toàn đê điều dễ gây sụt lún đê. Cân nhắc lợi ích kinh tế và lợi ích về môi trường, y tế cũng như an toàn đê điều mùa mưa bão, rõ ràng, việc đóng cửa các lò gạch là điều cấp thiết.
Lê Hiệp
