(TT&VH) - 2009 là năm tiếp theo TP.HCM hưởng ứng chủ đề “Năm thực hiện nếp sống văn minh đô thị”. Thế nhưng sau hàng loạt triển khai về những con đường kiểu mẫu và thực hiện quyết định 74/QĐ-UBNDTP trong năm 2008, các tuyến đường vẫn chưa “kiểu mẫu” như mong đợi.
Xử lý mang tính phong trào
Qua báo cáo về tình hình vệ sinh trên các tuyến đường thuộc các quận trung tâm thành phố của Sở Tài nguyên & Môi trường (TNMT), mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý và thực hiện, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn cần đặt ra, giải quyết. Những vấn đề tồn tại từ lâu của người dân trong việc giao rác như: thói quen để rác trước nhà, vỉa hè, gốc cây để chờ người thu gom tự nhặt và không giao rác đúng giờ. Đường phố tái dơ sau khi đã được thu gom quét dọn, nhất là thường xảy ra với các hộ kinh doanh hai bên đường. Hiện tượng vứt rác bừa bãi nơi công cộng vẫn còn phổ biến, mặc dù trên các tuyến đường quận trung tâm đã được trang bị đủ thùng rác công cộng. Hơn nữa, hiện tượng không bỏ rác vào trong thùng mà đặt bịch rác ở dưới chân hay trên nắp thùng rác rất phổ biến.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố lực lượng thu gom rác dân lập chiếm đa số. Phần lớn lực lượng này chưa chuyển hoạt động thu gom từ ban ngày sang ban đêm. Bên cạnh đó, lực lượng thu gom rác dân lập thường có trình độ văn hóa thấp, xuất thân đa số không phải ở thành phố mà từ các tỉnh nên nhận thức còn rất thấp và việc quản lý lực lượng này rất khó, phức tạp cho cơ quan chính quyền địa phương.
Xử lý mang tính phong trào
Qua báo cáo về tình hình vệ sinh trên các tuyến đường thuộc các quận trung tâm thành phố của Sở Tài nguyên & Môi trường (TNMT), mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý và thực hiện, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn cần đặt ra, giải quyết. Những vấn đề tồn tại từ lâu của người dân trong việc giao rác như: thói quen để rác trước nhà, vỉa hè, gốc cây để chờ người thu gom tự nhặt và không giao rác đúng giờ. Đường phố tái dơ sau khi đã được thu gom quét dọn, nhất là thường xảy ra với các hộ kinh doanh hai bên đường. Hiện tượng vứt rác bừa bãi nơi công cộng vẫn còn phổ biến, mặc dù trên các tuyến đường quận trung tâm đã được trang bị đủ thùng rác công cộng. Hơn nữa, hiện tượng không bỏ rác vào trong thùng mà đặt bịch rác ở dưới chân hay trên nắp thùng rác rất phổ biến.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố lực lượng thu gom rác dân lập chiếm đa số. Phần lớn lực lượng này chưa chuyển hoạt động thu gom từ ban ngày sang ban đêm. Bên cạnh đó, lực lượng thu gom rác dân lập thường có trình độ văn hóa thấp, xuất thân đa số không phải ở thành phố mà từ các tỉnh nên nhận thức còn rất thấp và việc quản lý lực lượng này rất khó, phức tạp cho cơ quan chính quyền địa phương.
Ngoài ra, kinh phí để cho các công ty dịch vụ công ích tăng cường công tác thu gom chưa có, các đơn vị phải cân đối chi phí và lực lượng công nhân hiện tại để thực hiện nhiệm vụ.
Mặt khác, công tác kiểm tra xử phạt còn mang tính phong trào, chưa thực hiện thường xuyên liên tục. Mức phạt còn quá nhẹ, chưa đủ tính răn đe, chủ yếu là nhắc nhở và vận động. Lực lượng xử phạt ở địa phương còn rất thiếu, phối hợp chưa đồng bộ và hình thức kiểm tra, bắt vi phạm, xử phạt tại chỗ còn nhiều bất cập. Việc kiểm soát, quản lý ở địa phương đối với chủ nguồn thải, bỏ rác trên vỉa hè, lòng đường nơi công cộng còn lỏng lẻo. Do vậy công tác kiểm tra xử phạt chưa mang lại hiệu quả cao.
Cần xử phạt mạnh
Sở TNMT đã đề ra kế hoạch số 2216/KH-TNMT-CTR ngày 03/04/2009 để triển khai thực hiện tuyến đường không rác trên 15 tuyến đường văn minh đô thị cấp thành phố năm 2009. Trong kế hoạch này, Sở chú trọng vào 02 công tác cốt lõi để thực hiện đó là: vệ sinh đường phố và tuyên truyền.
Cụ thể, trong công tác vệ sinh đường phố, Sở đã yêu cầu các UBND các phường nhanh chóng triển khai cho các hộ dân thực hiện ký “Bản cam kết giữ vệ sinh lòng lề đường và trước nhà” và ký hợp đồng hoặc bản thỏa thuận chuyển giao, thu gom rác đối với cho các chủ nguồn thải (hộ dân, các loại hình nhà hàng, quán ăn, cơ quan, xí nghiệp, trường học…) với công ty dịch vụ công ích hoặc thu gom rác dân lập.
Mặt khác, Sở cũng yêu cầu công ty dịch vụ công ích triển khai kế hoạch lắp đặt thùng rác công cộng, thu gom rác và quét dọn đường phố trên 15 tuyến đường văn minh đô thị cấp thành phố theo thời gian thuận lợi cho sinh hoạt và kinh doanh của người dân, nhằm đảm bảo các tuyến đường luôn được sạch đẹp.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền sẽ được triển khai theo nhiều hình thức như: tờ rơi, poster, banner… nội dung chủ yếu là sự tác hại của rác đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng và xử phạt các hành vi do gây mất vệ sinh môi trường.
Tuy nhiên việc thực hiện cam kết từ người dân và các hộ kinh doanh sẽ không hiệu quả nếu thiếu sự kiểm tra, giám sát thường xuyên của cơ quan chức năng. Việc xây dựng văn bản xử phạt mạnh đối với những hành vi thiếu ý thức không tuân thủ qui định, ảnh hưởng đến chất lượng của cuộc sống, đến môi trường và cảnh quan đô thị là việc hết sức cần thiết.
Trên các tuyến đường kiểu mẫu do thành phố qui định hiện đã và đang tồn tại nhiều bất cập trong việc xử lý rác thải và việc sử dụng lề đường hè phố của các hộ kinh doanh mua bán. Trên tuyến đường Nguyễn Chí Thanh (trong danh mục tuyến đường kiểu mẫu), thực trạng lấn chiếm lòng lề đường của các cửa hàng mua bán đồ thờ cúng và tình trạng hoạt động bát nháo, nhếch nhác, mất vệ sinh của những hàng quán trước cổng bệnh viện Chợ Rẫy khá phản cảm. Trước đó, khu vực này đã được thành phố thành lập tổ liên ngành gồm quận 5 và 11 để giải quyết tình trạng này. Nhưng kết quả chỉ hạn chế, không thể giải tỏa trắng được.
Đây chỉ là những đơn cử cho bộ mặt trật tự, văn minh của thành phố hiện nay. Vấn đề không chỉ dừng lại các đợt vận động tuyên truyền, mà còn xây dựng khung mức phạt và lực lượng kiểm tra mạnh để xử lý nghiêm các hành vi xâm hại môi trường và mỹ quan đô thị.
Mặt khác, công tác kiểm tra xử phạt còn mang tính phong trào, chưa thực hiện thường xuyên liên tục. Mức phạt còn quá nhẹ, chưa đủ tính răn đe, chủ yếu là nhắc nhở và vận động. Lực lượng xử phạt ở địa phương còn rất thiếu, phối hợp chưa đồng bộ và hình thức kiểm tra, bắt vi phạm, xử phạt tại chỗ còn nhiều bất cập. Việc kiểm soát, quản lý ở địa phương đối với chủ nguồn thải, bỏ rác trên vỉa hè, lòng đường nơi công cộng còn lỏng lẻo. Do vậy công tác kiểm tra xử phạt chưa mang lại hiệu quả cao.
Cần xử phạt mạnh
Sở TNMT đã đề ra kế hoạch số 2216/KH-TNMT-CTR ngày 03/04/2009 để triển khai thực hiện tuyến đường không rác trên 15 tuyến đường văn minh đô thị cấp thành phố năm 2009. Trong kế hoạch này, Sở chú trọng vào 02 công tác cốt lõi để thực hiện đó là: vệ sinh đường phố và tuyên truyền.
Cụ thể, trong công tác vệ sinh đường phố, Sở đã yêu cầu các UBND các phường nhanh chóng triển khai cho các hộ dân thực hiện ký “Bản cam kết giữ vệ sinh lòng lề đường và trước nhà” và ký hợp đồng hoặc bản thỏa thuận chuyển giao, thu gom rác đối với cho các chủ nguồn thải (hộ dân, các loại hình nhà hàng, quán ăn, cơ quan, xí nghiệp, trường học…) với công ty dịch vụ công ích hoặc thu gom rác dân lập.
Mặt khác, Sở cũng yêu cầu công ty dịch vụ công ích triển khai kế hoạch lắp đặt thùng rác công cộng, thu gom rác và quét dọn đường phố trên 15 tuyến đường văn minh đô thị cấp thành phố theo thời gian thuận lợi cho sinh hoạt và kinh doanh của người dân, nhằm đảm bảo các tuyến đường luôn được sạch đẹp.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền sẽ được triển khai theo nhiều hình thức như: tờ rơi, poster, banner… nội dung chủ yếu là sự tác hại của rác đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng và xử phạt các hành vi do gây mất vệ sinh môi trường.
Tuy nhiên việc thực hiện cam kết từ người dân và các hộ kinh doanh sẽ không hiệu quả nếu thiếu sự kiểm tra, giám sát thường xuyên của cơ quan chức năng. Việc xây dựng văn bản xử phạt mạnh đối với những hành vi thiếu ý thức không tuân thủ qui định, ảnh hưởng đến chất lượng của cuộc sống, đến môi trường và cảnh quan đô thị là việc hết sức cần thiết.
Trên các tuyến đường kiểu mẫu do thành phố qui định hiện đã và đang tồn tại nhiều bất cập trong việc xử lý rác thải và việc sử dụng lề đường hè phố của các hộ kinh doanh mua bán. Trên tuyến đường Nguyễn Chí Thanh (trong danh mục tuyến đường kiểu mẫu), thực trạng lấn chiếm lòng lề đường của các cửa hàng mua bán đồ thờ cúng và tình trạng hoạt động bát nháo, nhếch nhác, mất vệ sinh của những hàng quán trước cổng bệnh viện Chợ Rẫy khá phản cảm. Trước đó, khu vực này đã được thành phố thành lập tổ liên ngành gồm quận 5 và 11 để giải quyết tình trạng này. Nhưng kết quả chỉ hạn chế, không thể giải tỏa trắng được.
Đây chỉ là những đơn cử cho bộ mặt trật tự, văn minh của thành phố hiện nay. Vấn đề không chỉ dừng lại các đợt vận động tuyên truyền, mà còn xây dựng khung mức phạt và lực lượng kiểm tra mạnh để xử lý nghiêm các hành vi xâm hại môi trường và mỹ quan đô thị.
Anh Đức – Phan Vũ
