(TT&VH) - Cuối năm 2008, khi tuyến đường cao tốc TP.HCM -Trung Lương lâm vào cảnh thiếu vốn vì tổng mức đầu tư phải điều chỉnh từ 6.555 tỷ đồng, lên 9.884,5 tỷ đồng (tăng thêm 3.329,5 tỷ đồng), một liên danh gồm các tập đoàn kinh tế lớn do Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV), đề nghị được “bơm vốn” cho dự án, kèm theo điều kiện rất “trái khoáy”.
Dự án ngàn tỷ nhưng thiếu vốn
Tuyến đường cao tốc TP.HCM-Trung Lương, có tổng mức đầu tư giai đoạn I là 6.555 tỷ đồng theo cơ chế vốn ứng trước từ ngân sách. Tháng 12/2004, dự án được khởi công với mục tiêu đến năm 2009 sẽ hoàn thành. Tuy nhiên, đến cuối năm 2008, dự án cao tốc TP.HCM - Trung Lương đã giải ngân hết 6.555 tỷ đồng (tương ứng với tổng mức đầu tư trước khi điều chỉnh). Bộ GTVT đã phải đề nghị bổ sung thêm 3.329,5 tỷ đồng để đảm bảo dự án hoàn thành đúng tiến độ. Ngày 26/9/2008, Bộ Giao thông vận tải đã có công văn đề nghị Bộ Tài chính có ý kiến về phần vốn còn thiếu theo mức đầu tư được điều chỉnh. Ngày 4/11/2008, Bộ Tài chính có công văn số 13176/BTC-ĐT đề nghị Bộ Giao thông vận tải báo cáo Thủ tướng Chính phủ về số tiền 3.329,5 tỷ đồng cần bổ sung; đồng thời đề nghị Bộ GTVT làm việc với BIDV về đề án bán quyền thu phí của dự án theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Thực tế từ tháng 10/2004, Cty Đầu tư Phát triển đường cao tốc Việt Nam là doanh nghiệp Nhà nước, trực thuộc Bộ GTVT đã được thành lập để tham gia đầu tư, xây dựng hệ thống đường cao tốc cả nước. Nhưng từ giữa năm 2007, một liên minh gồm nhiều tập đoàn, tổng công ty như: Vinashin, Tập đoàn Bưu chính viễn thông VN, PetroVietNam, Bitexco, TCty Sông Đà... do BIDV đứng đầu đã thành lập Công ty CP Phát triển đường cao tốc (gọi tắt là BEDC).
Đề án siêu lợi cho BIDV
Ngày 14/11/2008, làm việc với Bộ Giao thông vận tải, lãnh đạo BIDV đã công bố đề án bán quyền thu phí dự án đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương với nội dung chính: Giá mua: 5.380 tỷ (trong khi mức vốn đầu tư trên 9,8 nghìn tỷ); trong đó BIDV chỉ có 807 tỷ đồng dùng vốn tự có và yêu cầu tính lãi suất 17%/năm; còn phần 4.573 tỷ dùng vốn vay nước ngoài được Nhà nước bảo lãnh và yêu cầu tính lãi suất 21%/năm; (chưa kể 4.604 tỷ đồng còn lại đề nghị Nhà nước đã đầu tư). Phương thức mua: BIDV mua chịu trong 7 năm đầu, trả nợ dần trong vòng 8 năm tiếp theo. Điều kiện mua: Được thu thêm 2 trạm thu phí nằm ngoài thiết kế của dự án. Cụ thể là tiếp quản trạm thu phí ngay cầu Mỹ Thuận; lập thêm 1 trạm thu phí trên quốc lộ 1 (nằm khoảng giữa đoạn TP.HCM đi Mỹ Thuận). Thời gian mua: 60 năm (50 hoàn vốn, 10 năm ân hạn). Ngoài ra, BIDV còn yêu cầu vốn đầu tư hạng mục trung tâm điều hành dự án sẽ dự kiến từ nguồn vay ưu đãi của Chính phủ Hàn Quốc nhưng Nhà nước bảo lãnh.
Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ GTVT Ngô Thịnh Đức, thì đề án mua quyền thu phí của BIDV là không hợp lý, không khả thi. Ngay sau đó, ngày 25/11/2008, Bộ GTVT đã có công văn đề nghị đến 30/11/2008, phía BIDV phải trả lời bằng văn bản về khả năng thu xếp vốn để tiếp tục triển khai dự án và nguồn vốn cho hạng mục hệ thống thu phí và trung tâm điều hành đường cao tốc.
Hệ quả đề án mua quyền thu phí có lợi cho mình của BIDV đã làm Bộ GTVT khá bị động trong việc thu xếp vốn cho dự án. Cuối cùng, để có nguồn vốn tiếp tục triển khai được dự án nhằm đảm bảo tiến độ theo chỉ đạo của Chính phủ, cuối năm 2008, Bộ GTVT đã phải kiến nghị cho phép tiếp tục ứng vốn ngân sách để tiếp tục triển khai các hạng mục còn lại của con đường.
Việc ngân hàng BIDV đầu tư vào dự án phát triển đường cao tốc đã là một dự án “trái tay”, nhưng việc BIDV chỉ bỏ số tiền thực tế là 807 tỷ đồng để giành quyền thu phí của công trình trên 9,8 nghìn tỷ là điều dư luận không thể hiểu nổi?
Giáng Thăng