Giám sát thị trường tài chính: Đang để lộ nhiều "lỗ hổng"

Lộ "gót chân Asin"

Tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu đã tác động bất lợi đến thị trường tài chính Việt Nam. Điều này càng được biểu hiện rõ hơn trong bối cảnh thị trường tài chính nước ta đã mở rộng cửa, hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính toàn cầu. Điều đáng lo ngại là trong khi thị trường tài chính phát triển với tốc độ nhanh, nhất là trong năm 2007, thì hệ thống giám sát tỏ ra đuối sức trong việc đuổi kịp để giám sát hiệu quả.

Theo các chuyên gia, hệ thống giám sát thị trường tài chính đang bộc lộ “gót chân Asin”. TS Vũ Đình Ánh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học thị trường giá cả (Bộ tài chính) chỉ„ rõ: Đó là các quy chế giám sát còn chưa đồng bộ, nhiều quy định chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. Năng lực phát hiện, xử lý vi phạm còn hạn chế, trong khi chế tài xử lý vi phạm chưa đủ mạnh. Chính vì vậy, đã không hiếm trường hợp các thành viên tham gia thị trường “chủ động” vi phạm và chịu phạt để thu được khoản lợi nhuận nhiều hơn mức thiệt hại do bị phạt.

Tình trạng nhiều “lượng", nhưng “chất” ít, thậm chí giẫm chân lên nhau cũng đang khiến hệ thống giám sát thị trường tài chính bộc lộ nhiều "lỗ hổng" đáng lo ngại. TS Nguyễn Thị Kim Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) phân tích: Hoạt động giám sát thị trường tài chính của Việt Nam thực hiện theo mô hình phân tán. Nghĩa là, các tổ chức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ và Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam có trách nhiệm thanh tra, giám sát. Lĩnh vực bảo hiểm, chứng khoán chịu sự giám sát của Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ... Điều này đã gây nên sự chồng chéo, làm giảm hiệu quả giám sát, gây khó khăn cho các định chế tài chính trong quá trình hoạt động... Đó là chưa kể„ phương pháp giám sát mới chỉ hiện đại về hình thức, nhưng nội dung bị hạn chế. Kiểm toán nội bộ chưa phát huy được vai trò, trong nhiều trường hợp chỉ là hình thức...

Điều này lý giải tại sao hiệu quả giám sát trên thị trường tài chính thời gian qua chưa mang lại hiệu quả như mong muốn của cả cơ quan qua„n lý nhà nước, cũng như các thành viên tham gia thị trường...

Các chuyên gia tài chính lý giải những tồn tại trong hệ thống giám sát thị trường tài chính là do khuôn khổ thể chế, pháp lý chưa thích ứng được với sự thay đổi mạnh mẽ của môi trường hoạt động thị trường tài chính. Năng lực cán bộ so với yêu cầu quản lý mới còn khoảng cách đáng kể. Nếu những "lổ hổng" trên không sớm được “vá” kín, thì có nguy cơ phình to hơn, bởi nước ta ngày càng mở cửa thị trường tài chính rộng hơn theo cam kết WTO.