(TT&VH Online) - TP.HCM vừa dành 1 tỷ đồng từ nguồn ngân sách cho khảo sát, đo vẽ hiện trạng nhà đất, cũng như lập phương án tổng thể để bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho dân ven kênh rạch thuộc địa bàn quận 8, trong khuôn khổ chương trình chỉnh trang đô thị. Tuy nhiên, vấn đề dân sinh lại đang trở thành vấn đề nóng, bởi lẽ sẽ có bao nhiêu hộ nghèo được tái định cư?
Luôn khát vốn
Việc UBND thành phố cấp nguồn tiền này giúp Q.8 đã giúp quận tháo gỡ nhiều khó khăn về vốn. Trước đó ít lâu, khi bàn tới kế hoạch chỉnh trang đô thị trong vòng 12 năm (2008 - 2020), quận sẽ xóa sổ 10.500 căn nhà ven kênh rạch và 16.000 căn nhà lụp xụp khác trên địa bàn quận thì hầu hết lãnh đạo, các doanh nghiệp đều lắc đầu ngao ngán khi không tìm nổi nguồn vốn để đầu tư vào quỹ nhà tái định cư.
Những căn nhà ổ chuột được lên phương án loại bỏ
Theo tiến độ, giai đoạn từ 2008 - 2010, quận 8 sẽ giải tỏa 2.600 căn nhà trên các rạch Ụ Cây và bờ đông rạch Xóm Củi. Giai đoạn 2010 - 2012, quận sẽ tiếp tục giải tỏa 2.500 căn nhà nằm ven những tuyến kênh Đôi, kênh Ông Lớn, kênh Tàu Hủ... Giai đoạn 2012-2015 sẽ xóa tiếp 5.500 căn nhà dọc bờ nam kênh Đôi, bờ tây rạch Xóm Củi...
Cùng thời gian đó, quận 8 cũng sẽ xóa khoảng 16.000 căn nhà thuộc 26 khu nhà lụp xụp (không nằm ven kênh) nằm rải rác trên địa bàn quận. Dự kiến đến năm 2020 sẽ chuyển tất cả những khu nhà lụp xụp này thành những chung cư cao tầng, trung tâm thương mại.
Kế hoạch của UBND quận 8 đưa ra là sẽ làm theo phương án cuốn chiếu. Nghĩa là quận sẽ chuẩn bị sẵn một quỹ nhà để tái định cư trước. Khi dẹp những khu đầu tiên sẽ đưa người dân về đây ở; chủ đầu tư dự án sẽ tiến hành giải tỏa lấy mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư mới để cho người dân ở các khu sau ở.
Theo UBND TP.HCM, thì trước mắt về nguồn vốn để di dời 1.512 hộ tại khu vực rạch Ụ Cây, bờ đông rạch Xóm Củi và mua 1.200 căn hộ phục vụ tái định cư, UBND quận 8 được giao thực hiện chủ trương xã hội hóa, không sử dụng vốn ngân sách; chuẩn bị các dự án cần đầu tư, địa điểm và khu vực cụ thể phối hợp với Sở XD, Sở TN&MT, Sở QH-KT, Sở TC và các đơn vị có liên quan để xây dựng cơ chế, chính sách… và tổ chức Hội nghị kêu gọi các nhà đầu tư tham gia thực hiện.
UBND thành phố cũng đã giao cho Ban chỉ đạo 09 (Sở TC) tổ chức đoàn kiểm tra thực địa các mặt bằng kho bãi, nhà xưởng trên địa bàn quận 8 đang để trống không sử dụng hoặc đang cho thuê lại, tham mưu UBND thành phố xử lý để tạo quỹ nhà tái định cư.
Về Dự án tái định cư rạch Lào (Cty TNHH một thành viên Xây dựng và Kinh doanh nhà Phú Nhuận làm chủ đầu tư) UBND thành phố chấp thuận chỉ xây dựng chung cư cao tầng (không phân lô nền đất), toàn bộ quỹ nhà trong dự án dành phục vụ tái định cư cho các hộ bị giải tỏa của dự án và chương trình chỉnh trang đô thị, di dời nhà lụp xụp trên và ven kênh rạch trên địa bàn quận 8. Chủ đầu tư được giao hoàn tất các thủ tục xây dựng cơ bản, đảm bảo khởi công công trình trong tháng 8/2008.
Theo đề án nêu ra, có 4 nhóm giải pháp để huy động vốn: Vốn ngân sách và vay từ các quỹ phát triển nhà ở, quỹ kích cầu đầu tư; quận 8 đề nghị lãnh đạo thành phố cho quận được sử dụng tiền từ nguồn bồi thường đất nông nghiệp do các tập đoàn, HTX quản lý để tạo quỹ đất, tái đầu tư; vốn kêu gọi đầu tư từ các thành phần kinh tế khác trong và ngoài nước; vốn tự có của người dân theo phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm”.
Được biết, trước đó, trong nhiều cuộc họp, UBND quận 8 đã bàn tới phương án dùng đất dự án và một số khu đất quy hoạch xây dựng công trình công ích, công viên cây xanh trên địa bàn quận để đổi lấy tiền đầu tư. Đây được xem như một hình thức đổi đất lấy hạ tầng.
Ai sẽ được tái định cư?
Tổng số nhà mà quận 8 sẽ xóa bỏ trong 12 năm tới là 26.500 căn, chiếm khoảng 1/3 số nhà của toàn quận (gần 78.000 căn). UBND Q.8 cũng ước tính là quận cần ít nhất 5.000 căn nhà tái định cư ban đầu để di dời, lấy mặt bằng xây dựng các khu tiếp theo. Tuy nhiên, hiện tại nếu theo dự kiến đến hết năm 2009 thì quận 8 cũng chỉ đáp ứng khoảng 1.500 căn – một phần nhỏ so với nhu cầu.
Người dân trong những ngôi nhà này sẽ đi đâu về đâu?
Mặt khác, người dân đang đặt ra câu hỏi trong số 26.500 hộ bị giải tỏa trắng, những hộ nào sẽ được vào ở nhà tái định cư? Vì hầu hết đều là dân nghèo, tiền đâu mua căn nhà tái định cư rộng 50 - 60m2 trị giá hơn nửa tỷ bạc? Nếu có trả góp thì lấy đâu ra mỗi tháng gần chục triệu đồng?
Theo một cán bộ quy hoạch, với các hộ sống ở 26 khu nhà lụp xụp thì còn đỡ. Vì họ sẽ được bồi thường thêm tiền đất, như vậy mỗi hộ cũng được chừng vài chục đến vài trăm triệu đồng, có khả năng mua một căn tái định cư hay một mảnh đất ở ngoại thành. Nhưng với 10.500 hộ sống ven kênh rạch thì sao? Bởi có rất nhiều hộ dân nằm trong diện giải toà là nhà lấn chiếm. Do vậy, họ chỉ được bồi thường kiến trúc căn nhà gỗ, vách tôn chừng vài triệu đồng.
Với số tiền nhận được ít ỏi đó, nguy cơ sẽ xuất hiện những khu ổ chuột mới là rất cao. Đây thực sự đang là bài toán nan giải không chỉ với Q.8 mà còn nhiều quận khác trên điạ bàn TP.HCM.
Đó là chưa tính đến chuyện hậu tái định cư. Bởi cho dù khi người dân đã được tái định cư hẳn hoi trong các chung cư cao tầng, rồi thì họ sẽ làm gì để sinh sống? Theo khảo sát mới nhất, hầu hết những hộ dân này đều là những người buôn gánh bán bưng, có người bán quán tại gia, có người buôn hàng đồng nát… và mặt bằng chúng về dân trí là thấp. Vì vậy giải quyết vấn đề việc làm cho khoảng 50.000 lao động này ra sao đang là một vần đề cấp thiết đặt ra đối với các cơ quan chức năng thành phố. Chỉnh trang bộ mặt đô thị luôn phải gắn liền với đời sống dân sinh của cả vạn người – một bài toán khó.
Thái Nguyên
