Không ít doanh nghiệp có dự án đầu tư sản xuất kinh doanh tốt đang lúng túng trong tìm kiếm nguồn vốn đầu tư cho dự án.Nhưng ngân hàng thắt chặt tín dụng đồng loạt, thị trường chứng khoán xuống dốc khiến cho cơ hội phát hành cổ phiếu ra công chúng gần như không thể thực hiện được. Dự án đầu tư thi đã sẵn sàng, nhưng lấy vốn ở đâu ra là câu hỏi làm đau đầu không ít chủ doanh nghiệp.
Kinh nghiệm thực tế
Trước Tết Nguyên đán vừa qua, Công ty Cổ phần May Sài Gòn (GMC) dự tính phát hành cổ phiếu theo phương thức truyền thống, tức là cho cổ đông hiện hữu mua theo tỷ lệ nhất định với giá thấp hơn gía giao dịch trên thị trường chứng khoán để tăng vốn điều lệ lên 80 tỷ đồng. Không may, thị trường chứng khoán bắt đầu sụt giảm, sở thích của nhà đầu tư thay đổi 180 độ.
Từ ham thích được chia cổ phiếu và hưởng quyền mua, nay cổ đông chỉ muốn nhận cổ tức bằng tiền mặt và dị ứng với cổ phiếu thưởng vì làm loãng giá cổ phiếu. Nếu mua thêm cổ phiếu, cổ đông cũng sẽ phải bán bớt cổ phiếu hiện đang nắm giữ để có tiền mua thêm. Có người chẳng có tiền mà mua.
Trước tình huống mới, GMC quyết định tìm đối tác chiến lược để phát hành theo phương thức khác. GMC đã chọn được một công ty đầu tư bất động sản muốn trở thành đối tác chiến lược của mình.
Đối tác này muốn cùng GMC khai thác quỹ đất ở nội thành TP HCM sau khi chuyển các nhà máy may tập trung về khu công nghiệp ở Bà Rịa - Vũng Tàu.
Do hoàn toàn không có kinh nghiệm gì trong lĩnh vực phát triển bất động sản nhưng lại muốn tận dụng tài sản đất đai của mình để phát triển các dự án nên GMC đã nhanh chóng ký kết thỏa thuận với công ty bất động sản, theo đó công ty này sẽ mua khoảng 20% vốn điều lệ mới của GMC.
Hội đồng quản trị GMC tự tin trình đại hội cổ đông của công ty một phương án phát hành trong đó có phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược với mức giá thỏa thuận cao hơn giá thị trường lúc đó và tăng thêm tỷ lệ quyền mua cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu. Đến nay, chỉ còn chờ Ủy ban Chứng khoán cho phép là đối tác sẽ chuyền tiền cho GMC.
Một ví dụ khác, tập đoàn Hòa Phát cũng vừa hoàn thành bán khoảng 5% vốn điều lệ mới cho Bank Invest - tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất tại Scandinavia, hiện quản lý 35 tỷ USD, trong đó có 6 tỷ USD đầu tư vào châu Á. Bank Invest quyết định đầu tư 30 triệu USD vào Hòa Phát, gấp đôi khoản đầu tư lớn nhất mà quỹ này thực hiện trước đó là 15 triệu USD.
Lý do Hòa Phát nhận được sự quan tâm đặc biệt này, theo ông Hans Christian Jacobsen - Tổng giám đốc Quỹ PENM do Bank Invest lập tại Việt Nam, là vì khi mới vào thị trường Việt Nam quỹ đầu tư này đã bỏ lỡ cơ hội đầu tư vào Hòa Phát khi tập đoàn này chưa niêm yết. Theo dõi Hòa Phát hơn một năm qua, lần này Bank Invest quyết định đầu tư lớn.
Số vốn thu được từ việc bán cổ phần cho Bank Invest được Hòa Phát sử dụng cho các dự án phát triển nhà máy xi măng, khu công nghiệp, khu đô thị. Một quỹ đầu tư của Pháp tỏ ra tiếc rẻ vì đã chần chừ trong quyết định đầu tư vào Hòa Phát đợt này. Số cổ phiếu còn lại sau khi đã bán cho Bank Invest quá nhỏ nên quỹ này không thể cùng Bank Invest làm đối tác chiến lược của Hòa Phát.
Lời khuyên của nhà tư vấn
Mặc cho môi trường kinh tế vĩ mô hiện không được thuận lợi và thị trường chứng khoán hiện đang suy trầm, ông Lê Minh Tâm - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán Kim Eng (Singapore) vẫn cho rằng:" Doanh nghiệp có thương hiệu, dự án tốt, lợi nhuận cao thì không có lý do gì dừng phương án phát hành lại".
Chỉ có khác là, thay vì phát hành rộng rãi ra công chúng như cách làm trước đây của hầu hết các công ty, nay "nên phát hành riêng lẻ". Ông Tâm tin rằng, hiện vẫn có rất nhiều nhà đầu tư trong nước và nước ngoài có tiền và đang tìm kiếm dự án tốt để đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư mới đến Việt Nam. Không riêng các nhà đầu tư tài chính, các công ty nước ngoài cũng đang tìm kiếm các công ty hoạt động cùng ngành nghề ở Việt Nam để đầu tư, thay vì đầu tư trực tiếp bằng cách lập dự án hay liên doanh như trước.
Thuận lợi cho các nhà đầu tư mới là mua được cổ phần với giá rẻ chưa từng có so với trước kia. Còn đối với các doanh nghiệp Việt Nam, dù lúc này bán cổ phần sẽ không thể được giá cao như năm ngoái, song vẫn có lợi hơn so với vay vốn ngân hàng lãi suất cao, thời hạn ngắn.
Cũng như ông Tâm, ông Nguyễn Tuấn Minh - Tổng giám đốc Công ty chứng khoán VinaGlobal cũng cho rằng hiện đang có nhiều tổ chức quan tâm đến các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong ngành bất động sản.
Theo quan sát của ông Minh, thay vì mua cổ phiếu của các doanh nghiệp trên sàn, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang tìm mua phần hùn của các công ty cổ phần với giá rẻ hơn 20-30% so với khi thị trường bình thường. Doanh nghiệp trong nước cần vốn cũng chấp nhận bán với giá vừa phải.
Một phương án khác mà Công ty chứng khoán Vina Global đang tính toán cho Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Tạo đồng thời là cổ đông sáng lập của mình là phát hành trái phiếu ở cả ở trong và ngoài nước.
Tuy phát hành trái phiếu có thể giúp doanh nghiệp có được nguồn vốn dài hạn, nhưng với tình hình lạm phát cao như hiện nay cộng với những bất ổn về kinh tế vĩ mô, tìm được đơn vị bảo lãnh phát hành để có thể phát hành trái phiếu với chi phí hợp lý, đồng nghĩa với việc vay được khoản vay với lãi suất mà doanh nghiệp chịu đựng được, không phải là một điều đơn giản.
Ông Minh lưu ý rằng, khi phát hành nên lưu ý tới điều kiện chuộc trái phiếu về khi lãi suất ngân hàng giảm. Để làm được điều này, phải kết hợp tính toán dòng tiền, chi phí phát hành và giá của doanh nghiệp trong vòng ba đến bốn năm tới.
Thời thế tạo anh hùng. Vào lúc thị trường khan vốn như hiện nay, đây là lúc trình độ và đẳng cấp của các công ty tư vấn, môi giới chứng khoán được thử thách. Chỉ các công ty chứng khoán có mạng lưới khách hàng rộng lớn, có uy tín mới có thể giúp doanh nghiệp lập phương án phát hành riêng lẻ chào bán cho các nhà đầu tư tiềm năng.
Doanh nghiệp tự xoay sở
Mùa đại hội cổ đông năm nay, hội đồng quản trị nhiều công ty cổ phần đã phải đau đầu khi phải cân nhắc giữa việc giữ lại lợi nhuận để có thêm vốn cho sản xuất kinh doanh trong bối cảnh chưa phát hành được cổ phiếu mới, vay vốn ngân hàng thì đắt đỏ, hoặc trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông nhằm chia sẻ một phần khó khăn với các nhà đầu tư khi cổ phiếu bị rớt giá thảm hại. Nhiều công ty đã lựa chọn phương án dung hòa để cổ đông vừa có cổ tức, công ty vừa có vốn.
Công ty Thép Đình Vũ Hải Phòng quyết định trả cổ tức năm 2007 bằng tiền mặt 45%, nhưng do thiếu vốn đành phải quyết định vay lại của cổ đông với lãi suất ngân hàng và hẹn muộn nhất đến cuối tháng 6 sẽ trả cả vốn lẫn lãi. Khi đó công ty đã có nguồn vốn mới từ phát hành thêm cổ phiếu.
Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Phú Hưng Gia với số vốn điều lệ chỉ 100 tỷ đồng vừa bỏ tiền mua lại chung cư cũ tại Bà Huyện Thanh Quan và tham gia góp vốn đầu tư một số dự án bất động sản khác cũng được cổ đông nhất trí thông qua phương án trả cổ tức bằng tiền mặt 20% năm 2007 và năm 2008 nhưng thời gian trả cổ tức là đầu năm 2009 thay vì trả ngay trong năm nay.
Công ty này đang trong giai đoạn đầu tư nên các cổ đông sẵn sàng cùng công ty vượt khó để đợi đến ngày hái quả sau hai đến ba năm nữa, khi dự án bất động sản hoàn thành.
Trước khó khăn về vốn của các doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, nhà nước cần nới lỏng chính sách tiền tệ để ngân hàng tự sàng lọc các dự án tốt để cho vay. Việc Ngân hàng Nhà nước công bố thay đổi trần lãi suất vừa qua là một tín hiệu đáng mừng đối với nhiều doanh nghiệp. Hãy cùng chờ đợi.
Theo DĐDN
