(TT&VH) - Các nhà khoa học lâu nay vẫn cảnh báo lượng số lượng rác vũ trụ đang bay lòng vòng quanh Trái đất đã trở nên rất lớn và có thể gây nguy hiểm cho nhân loại. Mới đây, các nhà khoa học Thụy Sĩ thông báo họ đang tìm cách giải quyết vấn đề này, bằng cách tạo ra một chiếc "máy hút bụi vũ trụ" với khả năng dọn dẹp đống bừa bộn do chính con người gây ra.
Cách đây 20 năm, chuyên gia tư vấn Donald Kessler của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) từng vẽ ra một viễn cảnh xấu cho nhân loại: ông nói rằng rác vũ trụ sẽ ngăn cản con người di chuyển vào không gian.
Điệu nhảy chết người của các vệ tinh
Kessler chỉ ra rằng nguy cơ va chạm với những mảnh rác vụn trên vũ trụ, một ngày nào đó sẽ có thể trở nên quá đỗi nguy hiểm với các phi hành gia. Ông cảnh báo rằng số các mảnh vụn nguy hiểm sẽ nhân lên nhiều lần, khi những thứ như vệ tinh không còn sử dụng vỡ ra trong quá trình bay tự do quanh Trái đất, và loài người sẽ bị nhốt chặt lại dưới mặt đất.
Khi Kessler cảnh báo, rác vũ trụ vẫn còn rất ít. Nhưng hàng chục ngàn mảnh hiện đã bay quanh hành tinh của chúng ta. Nhằm ngăn chặn cơn ác mộng thành hiện thực, giới khoa học Thụy Sĩ đã hành động. Theo đó, các nhà nghiên cứu ở Trung tâm Vũ trụ Thụy Sĩ (SSC) đã trình bày kế hoạch của họ trong việc tạo ra phương tiện gọi là "CleanSpace One" (tạm dịch Dọn dẹp Vũ trụ số 1).
Mô phỏng hoạt động "hốt rác" vũ trụ của thiết bị CleanSpace One
Các nhà nghiên cứu định thử nghiệm công nghệ mới trên một trong những dự án quan trọng của Thụy Sĩ. "Chúng tôi đã đưa vào tầm ngắm một mục tiêu rõ ràng. Chúng tôi muốn bắt đầu bằng 1 trong 2 vệ tinh mà các trường đại học Thụy Sĩ đã phóng lên vũ trụ trong năm 2009 và 2010"- lãnh đạo SSC Volker Gass cho tờ Spiegel biết.
Hai vệ tinh nhỏ này được biết tới với tên "Swiss Cube 1" và "TISat 1", vốn là những thiết bị hình khối vuông, có mỗi cạnh dài 10cm. Chúng thuộc một nhóm gọi là picosatellite - những vệ tinh có kích cỡ bé xíu được thiết kế để thử nghiệm môi trường vũ trụ. Các trường đại học thích dùng những thiết bị vệ tinh kiểu này để giúp sinh viên có các trải nghiệm đời thực liên quan tới vệ tinh. Ví dụ như các đại học ở Würzburg, Aachen và Berlin (Đức) đã lần lượt gửi các vệ tinh "Uwe," "Compass" và "BeeSat" lên bay vòng quanh Trái đất ở khoảng cách từ 600 - 700km so với bề mặt.
Nhưng tại một thời điểm nào đó, các vệ tinh này sẽ chết hoặc đã sống quá lâu trong khi chẳng còn giá trị sử dụng. Và đó là lúc chúng cần phải được dọn dẹp. "Các trường đại học trên thế giới sẽ phải dọn dẹp rác của họ. Và CleanSpace One sẽ giúp họ làm việc đó" - Gass nói.
Thiết bị dọn rác trong vũ trụ theo đề xuất của nhóm nghiên cứu sẽ lớn hơn một chút so với vật thể nó định phá hủy. Khi di chuyển với tốc độ lên tới 28.000km/h nó sẽ tiếp cận và tóm lấy mục tiêu thông qua một kỹ thuật giống với cách loài cỏ biển chân ngỗng săn mồi. "Thiết bị sẽ sử dụng các cảm biến và kéo mục tiêu tới gần nó vào thời điểm thích hợp. Một khi việc này hoàn tất, vũ điệu sẽ trở nên nguy hiểm. Hai vệ tinh dính liền sẽ lao xuống Trái đất cùng nhau và đốt cháy khi đi trở lại bầu khí quyển" - ông cho biết.
Bản đồ rác vũ trụ do ESA công bố cho thấy Trái đất thực sự bị bao vây bởi hàng ngàn vật thể
Đã tới lúc dọn dẹp vũ trụ
Gass hiện mơ tưởng tới việc sẽ triển khai sứ mạng dọn dẹp rác vũ trụ đầu tiên trong vòng từ 3-5 năm tới. Nếu thành công, các vệ tinh khác sẽ lần lượt được đưa xuống như thế.
Ông chỉ ra rằng do thiết bị dọn vệ sinh có kích cỡ rất nhỏ, việc đưa chúng vào không gian sẽ không phải là vấn đề lớn. "Có rất nhiều cách để phóng các vệ tinh nhỏ kiểu này" - Gass nói - "Tỉ dụ như các tên lửa Vega đời mới của châu Âu sẽ là sự lựa chọn tốt, nhất là khi dự án đó được sự ủng hộ của Thụy Sĩ". Nhưng ông cũng tin rằng các tên lửa rẻ tiền hơn của Ấn Độ có thể làm tốt việc đưa máy dọn rác lên vũ trụ.
Một trong những khía cạnh hấp dẫn nhất của dự án "CleanSpace One" là nó khá rẻ. Các ước tính ban đầu cho thấy việc sản xuất và phóng thiết bị dọn dẹp chỉ tiêu tốn chừng 10 triệu franc Thụy Sĩ (10,8 triệu USD).
Rác vũ trụ lẽ ra phải là mối quan tâm của các trung tâm hàng không vũ trụ lớn như NASA, ESA hay trung tâm vũ trụ Nga. Nhưng nó đã thu hút sự chú ý của cả các quốc gia khác bởi một khi con người phóng thứ gì đó lên không gian, các loại rác sẽ chẳng phân biệt tàu vũ trụ đó mang quốc tịch nào. Và dù có kích cỡ rất nhỏ thì với tốc độ lên tới hàng chục ngàn km/h, rác vũ trụ có thể gây những tác động vô cùng nguy hiểm với các vệ tinh và trạm vũ trụ quốc tế .
Hiện rác vũ trụ đang được giám sát thường xuyên. Bộ chỉ huy Chiến lược Mỹ, cơ quan của Bộ Quốc phòng với các nhiệm vụ trong không gian và phòng thủ tên lửa, vẫn cập nhật một danh sách mọi mảnh rác đang bay quanh Trái đất. Châu Âu cũng đang có ý định xây dựng mạng lưới rađa riêng của họ để phục vụ việc này.
Nếu "CleanSpace One" có thể cất cánh lên vũ trụ, dự án này được đánh giá sẽ có nhiều tiềm năng thành công. Nguyên nhân do cách đây vài tháng, Donald Kessler lại dóng lên hồi chuông báo động mới về rác vũ trụ, trong báo cáo ông gửi tới Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Mỹ. "Khi đề cập tới đống rác mà con người đã tạo ra trong vũ trụ" - Kessler viết - "Tôi có thể khẳng định rằng chúng ta đã mất sự kiểm soát của môi trường nơi đây".
Tường Linh (Theo Der Spiegel)
