(TT&VH) - Trong hoàn cảnh quan hệ giữa Iran và Mỹ đang căng như dây đàn, sự kiện một đội tàu sân bay của Mỹ bất ngờ cứu một tàu đánh cá Iran khỏi tay cướp biển đã được đánh giá ngang với việc trúng số độc đắc về khoản "quan hệ công chúng". Mỹ vừa có cơ hội đánh bóng hình ảnh, vừa gửi một thông điệp mang tính thực dụng tới cho chính quyền Tehran.
Các lực lượng từ đội tàu sân bay Mỹ đã có một chiến tích không thể hoàn hảo hơn khi bắt giữ 15 tên cướp biển Somalia và giải cứu 13 ngư dân Iran đói lả, những người đã bị giam giữ làm con tin trong nhiều tuần.
Không tốn một viên đạn
Giới chức Hải quân nói rằng, cuộc giải cứu bắt đầu sớm ngày 5/1 tại biển Arabian, cách Oman khoảng 200km. Khi đang di chuyển, một chiếc tàu sân bay Mỹ và các tàu hỗ trợ nhận cú điện báo nguy từ tàu đánh cá Al Molai treo cờ Iran, đã bị cướp biển đánh chiếm.
Hải quân Mỹ liền phái khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường USS Kidd, dưới sự hỗ trợ của tàu tuần dương USS Mobile Bay, tới can thiệp. Những người Mỹ nắm được tình hình rằng con tàu đã bị cướp biển không chế trong khoảng 45 ngày. Khi những tên cướp thấy tàu Hải quân Mỹ xuất hiện và trước những đe dọa sẽ bắn nổ tung con tàu cá, chúng đã hoảng sợ đầu hàng. Các con tin đã được giải thoát mà không mất một viên đạn.
Hoàn toàn không có một phản ứng chính thức nào, dù chỉ là một lời cám ơn, từ phía chính phủ Iran, khi Hải quân Mỹ công bố chi tiết tin tức về vụ giải cứu hôm 6/1. Tuy nhiên một ngày sau, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Ramin Mehmanparast đã mô tả cuộc giải cứu là "hành động nhân đạo".
 Những tên hải tặc Somalia không ngờ rằng họ vừa trở thành các "diễn viên bất đắc dĩ" cho một màn tiếp thị hình ảnh của Mỹ. |
Iran phải “ca ngợi”
“Chúng tôi coi hành động của quân đội Mỹ trong việc cứu vớt các sinh mạng người đi biển Iran là hoạt động nhân đạo, một hành động tích cực và chúng tôi hoan nghênh cách cư xử như vậy"- Mehmanparast nói trên kênh truyền hình Al-Alam - "Chúng tôi nghĩ rằng mọi quốc gia nên thể hiện hành động tương tự".
Trước đó, báo chí Iran đưa tin rất ít về sự kiện, hoặc về thực tế rằng một tàu sân bay Mỹ, đã tham gia hoạt động giải cứu. Hãng thông tấn chính thức IRNA chỉ nói rằng một tàu chiến Mỹ "tuyên bố" đã cứu được ngư dân Iran từ tay hải tặc Somalia. “Cho tới nay, giới chức quân đội Cộng hòa Hồi giáo Iran chưa xác nhận về sự kiện" - IRNA nói.
Ngoại trưởng Iran Ali Akbar Salehi thì nói rằng Tehran vẫn giải cứu các thủy thủ nước ngoài khi họ gặp nạn và nhấn mạnh rằng hành động "nhân đạo" của Mỹ không hề làm xoay chuyển căng thẳng trong quan hệ song phương với Iran.
Washington thủ vai cao thượng
Trái ngược với Iran, giới chức Mỹ không thể ngừng việc quảng bá về sự kiện. Hải quân Mỹ công bố đoạn video ghi lại đầy đủ cuộc giải cứu và rất nhiều ảnh chụp, gồm tấm ảnh "đinh" có cảnh một ngư dân Iran đang ôm ghì lấy một lính Mỹ trong vui sướng.
Họ cũng hé lộ một chi tiết không kém phần nghiệt ngã là chiếc tàu sân bay tham gia giải cứu mang tên USS John C. Stennis. Đây cũng chính là con tàu sân bay đã hiện diện tại khu vực vịnh Ba Tư và là mục tiêu để Iran đưa ra cảnh báo nó không nên trở lại vịnh này. "Tàu của Mỹ đã đến vịnh Oman vì cuộc tập trận của Iran. Chúng tôi yêu cầu và nhấn mạnh tàu Mỹ không nên quay lại vịnh Ba Tư nữa và chúng tôi không có thói quen nhắc lại lời cảnh báo hơn một lần. Iran không chấp nhận bất cứ một hành trình phi lý nào và sẵn sàng đáp trả đến cùng tất cả các mối đe dọa" - Ataollah Salehi, Tư lệnh quân đội Iran tuyên bố cách đây mấy hôm.
 Bức ảnh ngư dân Iran ôm lính Mỹ được đánh giá là chứa đựng yếu tố đánh bóng hình ảnh rất cao, khi đưa hải quân Mỹ lên tầm vị cứu tinh trên biển. |
Tờ Washington Post nói rằng giới lãnh đạo Hải quân đã cố thể hiện sự hào hiệp, cao thượng, nhưng rất khó để che giấu sự vui sướng của họ. “Đây là một kết thúc tuyệt vời cho một số ngư dân Iran vô tội, và đã cho thấy những người Mỹ chúng ta là ai. Chúng ta sẽ làm điều tương tự cho với (các ngư dân của) bất kỳ quốc gia nào trên thế giới" - Phó đô đốc Craig Faller, tư lệnh đội tàu sân bay Stennis nói với các phóng viên từ biển Bắc Arabian. Lẽ dĩ nhiên, ông Faller đã lờ đi chuyện bị Iran cảnh cáo và việc nước này đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch, chịu trách nhiệm vận chuyển 1/5 lượng dầu lửa toàn cầu, gây thêm căng thẳng quan hệ giữa Iran với các nước phương Tây, gồm có Mỹ .
Bộ Ngoại giao Mỹ cũng "phun châu nhả ngọc" không kém, tuôn ra hàng tràng những lời ca ngợi chiến tích. “Đây là một câu chuyện phi thường. Đây là một chuyện tuyệt vời" - phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland nói với các phóng viên - "Cùng những con tàu thuộc Đội tàu sân bay tấn công John C. Stennis đã bị Iran phản đối trong hành trình gần đây qua Hormuz, giờ lại mới giải cứu một con tàu Iran khỏi cướp biển".
Chủ tịch Ban tham mưu Liên quân Mỹ, tướng Martin Dempsey thì tuyên bố: "Những người lính đã phản ứng theo lẽ thông thường khi nhận được tín hiệu báo nguy. Chúng tôi bảo vệ sự tự do của biển cả, sự tự do đi lại". Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta cũng cố chứng minh sự cao thượng của người Mỹ. "Tôi nghĩ rằng sự kiện này đã nói rõ một điều rằng cho dù họ (Iran) có cố gắng gây hấn với chúng tôi bao nhiêu, nước Mỹ sẽ vẫn phản ứng theo cách thức nhân đạo và có trách nhiệm".
Chiêu tiếp thị hình ảnh hiệu quả
Đã có những thông tin từ phía Iran nói rằng cuộc giải cứu của người Mỹ là một sự dàn dựng. Hãng thông tấn FARS theo đường lối cứng rắn của Iran cho rằng đây là một sản phẩm tuyên truyền "kiểu Hollywood" nhằm "hợp thức hóa" sự hiện diện của Hải quân Mỹ ở Vịnh Ba Tư. FARS chỉ ra rằng một chiếc máy bay trực thăng Mỹ đã ghi lại toàn bộ tiến trình giải cứu từ những phút đầu, khiến sự kiện "trông giống như một bộ phim Hollywood, chỉ khác là có địa chỉ rõ ràng và diễn viên cụ thể". Hãng tin cũng nói rằng người Mỹ đang cố sử dụng sức mạnh báo chí để biến con tàu chiến của họ thành vị cứu tinh trên biển.
Theo Micah Zenko, một nhà phân tích ở tổ chức tư vấn Hội đồng Quan hệ Ngoại giao, bất chấp căng thẳng giữa Tehran và Washington đang tăng lên, hải quân đôi bên vẫn duy trì một kênh liên lạc mở với nhau ở cấp chiến thuật. Ông nói rằng hải quân Mỹ thường ra tay cứu ngư dân Iran, gặp nạn vì bão tố, chết máy giữa biển... và chẳng mấy khi khoe các chiến tích của họ.
Tuy nhiên trong bối cảnh quan hệ với Iran trở nên căng thẳng, người Mỹ sẽ không bỏ lỡ cơ hội để làm đẹp cho hình ảnh của họ. Zenko đánh giá việc người Mỹ tập trung "khoe" sự kiện mới nhất còn nhằm đưa ra một thông điệp, rằng sự hiện diện của các tàu chiến Mỹ trong khu vực chỉ mang tới toàn lợi ích, mà ngay cả quốc gia thù địch như Iran cũng được hưởng.
Tường Linh (Tổng hợp)
