(TT&VH) - Ở Trung Quốc, nơi cứ mỗi 5 phút lại có một người mất mạng vì tai nạn giao thông, một bác sĩ đang có hướng giải quyết vấn nạn này theo hướng không giống ai: ông coi việc lái xe ẩu như một căn bệnh, thậm chí do gen quy định, mà người ta có thể chẩn đoán và ngăn chặn những nhân vật có nguy cơ cao, trước khi họ có thể cầm lái một chiếc xe hơi.
Bác sĩ Jin Huiqing đã dành gần 3 thập kỷ để tìm hiểu vì sao những người lái xe hơi lại thường gây tai nạn nhiều hơn người khác. Ông nghiên cứu dữ liệu về hàng ngàn tài xế xe buýt, tải và xe taxi ở Trung Quốc, thực hiện qua các bài kiểm tra thần kinh và xem xét hàng trăm mẫu máu.
Bác sĩ Jin Huiqing, chuyên gia điều trị vấn nạn an toàn giao thông dưới góc độ y học ở Trung Quốc.
Nhận diện những tài xế dễ gây tai nạn
Kết quả Jin đã phát hiện ra rằng từ 6- 8% người đi xe Trung Quốc rất dễ gây tai nạn. Ông định nghĩa những người này là có thể gây ra từ 3 vụ tai nạn trở lên trong vòng 5 năm liên tiếp.
So với các tài xế an toàn, tài xế dễ gây tai nạn có khả năng lái xe ban đêm rất tệ và họ ước lượng tốc độ cũng không giỏi. Các bài kiểm tra tính cách cho thấy họ thường là người hướng ngoại và thích rủi ro. Ông cho rằng những người này cần phải bị loại ra khỏi các con đường, trải qua huấn luyện để họ thực sự đủ khả năng điều khiển xe, rồi mới đưa trở lại đường phố.
“Với xe hơi, người ta có thể lắp các thiết bị an toàn ở mức cao nhất như dây an toàn, túi khí và những thứ khác. Với đường bộ, người ta quản lý bằng luật. Nhưng riêng với tài xế, làm sao anh có thể khiến họ trở nên tốt hơn” - Jin nói trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin AP ở thành phố Hợp Phì, nơi ông đang làm việc - “Con người vẫn cần phải chịu kiểm soát, họ phải đối mặt với các giới hạn”.
Dựa vào nghiên cứu của Jin, công ty Anhui Sanlian Group của ông đã phát triển thành công mô hình cải thiện an toàn giao thông gồm 3 giai đoạn. Nó bao gồm hàng loạt các cuộc kiểm tra để xem xét đánh giá tài xế; huấn luyện tay lái cho họ bằng chương trình mô phỏng và dùng camera giám sát theo dõi cẩn thận các con đường để tìm hiểu nguyên nhân gây tai nạn.
 Các tài xế cải thiện tay lái trên chương trình mô phỏng của Jin |
Tương đương với một vụ rơi Boeing 747 mỗi ngày
Các nghiên cứu tương tự giống như Jin ở phương Tây đã gây ra những tranh cãi nóng bỏng, với nhiều người cho rằng chúng chứa những kết quả không chắc chắn và khó có thể áp dụng trong thực tiễn. Nhưng ở Trung Quốc, người ta đang rất cần một giải pháp xử lý tai nạn.
Tổ chức Y tế Thế giới nói rằng tai nạn giao thông giờ là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho những người Trung Quốc trong độ tuổi từ 15-44. Tình trạng này diễn ra do số phương tiện mô tô, xe máy ở Trung Quốc đã tăng lên 11 lần trong giai đoạn từ năm 1990 - 2008.
Bất chấp việc luật an toàn giao thông đường bộ ở Trung Quốc đã được cải thiện, tài xế được đào tạo nghiêm chỉnh hơn và nhiều tuyến đường đã giới hạn tốc độ chạy của xe cộ ở mức thấp, nhiều vụ tai nạn đụng xe vẫn xảy ra, đặc biệt hay liên quan tới những chiếc xe tải vượt tải trọng hoặc xe khách chạy nhanh trên đường cao tốc khi trời mưa.
“Nhìn chung ở Trung Quốc, tôi nghĩ rằng mỗi ngày phải có hơn 300 người thiệt mạng trên các con đường, tương đương với một chiếc Boeing 747 rơi mỗi ngày. Đó là một thực tế đáng lo ngại” - Ann Yuan, Giám đốc Hội An toàn đường bộ toàn cầu Trung Quốc nhận xét.
Cơn khát giải pháp cải thiện an toàn giao thông đã giúp công ty của Jin bán được sản phẩm tới cho khoảng 400 chính quyền địa phương khác nhau ở Trung Quốc và ít nhất thủ phủ một tỉnh đã muốn triển khai đại trà chương trình. Từ một viện nghiên cứu an toàn giao thông nhỏ thành lập hồi năm 1990, Jin giờ điều hành một đế chế khổng lồ, với đội ngũ 2.000 nhân viên với doanh thu hơn 4 triệu USD mỗi năm. Đó là chưa kể tới ông còn có một trường đại học tư về an toàn giao thông với gần 10.000 sinh viên. “Đây là một ngành công nghiệp đang lên” - ông đánh giá.
Lái xe ẩu do... gene và vấn đề đạo đức
Được biết từ năm ngoái, Jin đã bắt đầu tìm kiếm những loại gene có khả năng khiến người ta dễ gây tai nạn giao thông. Thông qua việc kiểm tra gene di truyền của khoảng 350 tài xế xe khách ở Hàng Châu, Jin thấy rằng có 3 gene dường như có liên quan tới khả năng gây tai nạn của tài xế. Ông dự định sẽ đệ trình nghiên cứu của mình lên một tạp chí y học để cộng đồng nghiên cứu đánh giá.
Tuy nhiên cách thức “chữa” bệnh giao thông của Jin, đặc biệt là khi ông quy kết trách nhiệm biến người ta thành tài xế ẩu cho một số loại gene nhất định, đã vấp phải nhiều sự chỉ trích từ giới nghiên cứu. Guohua Li, một chuyên gia ngăn chặn thương tật ở Đại học Columbia nói rằng phương Tây đã nghiên cứu về việc đối tượng nào dễ gây tai nạn trong hàng thập kỷ và đã kết luận rằng những gì họ tổng kết được không vững chắc và không có giá trị thực tiễn.
“Câu hỏi thực sự là liệu kiểu nghiên cứu này, lý thuyết này, có dẫn tới bất kỳ sự giảm bớt tai nạn hay tăng cường an toàn giao thông thực sự có ý nghĩa nào? Câu trả lời luôn là không” - ông nói. Ông cũng đánh giá việc cấp bằng hay tước bằng lái xe của ai đó nếu chỉ dựa vào hệ gene của họ là hành vi phi đạo đức. “Bạn không thể làm một việc như thay đổi kiểu gene di truyền. Nếu ai đó sử dụng dữ liệu gene hoặc kiểu gene để chống lại bạn, để từ chối không cho bạn bảo hiểm y tế hay quyền được lái xe, đó sẽ là những hành vi phản xã hội” - Li nói.
Tường Linh
