(TT&VH) - Ahmad Wali Karzai, người em trai của Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai và là một trong những chính khách hùng mạnh nhiều ảnh hưởng nhất ở phía Nam Afghanistan, vừa bị ám sát hôm 12/7, để lại phía sau một khoảng trống quyền lực vô cùng nguy hiểm.
“Em trai tôi đã tử vì đạo tại nhà riêng hôm nay. Đây là một phần cuộc sống của người dân Afghanistan. Tôi hy vọng những khổ đau mà mọi gia đình Afghanistan phải đối mặt sẽ có ngày kết thúc” - Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai xác nhận cái chết của em ông, trong khi mở đầu cuộc họp báo cùng người đồng cấp, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, ở Kabul.
Bị người thân tín sát hại
Bộ Nội vụ Afghanistan nói rằng Ahmad Wali Karzai đã bị một vệ sĩ thân tín dùng súng AK-47 bắn chết. Phát ngôn viên lực lượng Taliban Qari Yousef Ahmadi lập tức lên tiếng nói rằng vụ việc do bàn tay của họ dàn xếp.
“Hôm nay ở thành phố Kandahar, em trai Hamid Karzai đã bị giết trong chiến dịch al-Badr... Chúng tôi đã thuê một người có tên Sadar Mohammad và nhân vật này đã được tuyển mộ làm việc cho Ahmad trong một thời gian dài. Ahmad Wali Karzai đã bị trừng phạt vì những hành động sai trái của ông ta” - Qari tuyên bố.
Nhưng thông tin này đã bị nhiều nguồn tin bác bỏ. Abdul Ghafar Sayedzada, lãnh đạo cơ quan chống khủng bố ở Bộ Nội vụ Afghanistan tuyên bố: “Dường như Ahmad Wali Karzai đã bị sát hại bởi một trong các vệ sĩ của ông và không có ai ngoài cuộc liên quan”. Chung quan điểm với Abdul là Zalmai Ayubi, phát ngôn viên tỉnh Kandahar và Sediq Sediqqi, phát ngôn viên của Bộ Nội vụ.
Ahmad từng sống sót sau 2 âm mưu ám sát trong mấy năm trở lại đây. Hồi tháng 5/2009, ông bị phục kích khi đi trên đường ở Kabul. Các tay súng Taliban đã bắn chết một vệ sĩ của Ahmad, nhưng ông thì bình yên vô sự. Trước đó, hồi tháng 11/2008, ông cũng thoát khỏi một cuộc đánh bom nhằm vào các tòa nhà Chính phủ ở Kandahar khiến 6 người thiệt mạng.
Ahmad Wali Karzai, chính trị gia nhiều ảnh hưởng vừa bị ám sát ở Afghanistan
Chuyên gia môi giới quyền lực
Ahmad Wali Karzai sinh tại thành phố Karz vào năm 1961. Ông có một người chị gái và 6 anh em trai, gồm Hamid Karzai. Ahmad có thời gian làm nhà hàng ở Chicago, Mỹ. Khi chính quyền Taliban bị lật đổ, ông trở về quê hương và nhanh chóng trở thành người đàn ông quyền lực nhất ở Kandahar.
Quyền lực của Ahmad tới không chỉ từ vai trò là lãnh đạo hội đồng điều hành tỉnh, mà còn từ ảnh hưởng của bộ tộc Pashtun nhà ông, mối quan hệ mà gia đình gây dựng và từ số của cải khổng lồ ông tích cóp được. Lâu nay Ahmad vẫn được xem là chuyên gia môi giới quyền lực ở Kandahar và là một cột đỡ quan trọng trong mạng lưới các liên minh và quan hệ cá nhân mà Tổng thống Hamid Karzai dựa vào để tăng cường ảnh hưởng.
Khi còn sống, Ahmad là nhân vật gây nhiều tranh cãi. Phóng viên James Risen của tờ New York Times và một số tờ báo khác từng tố cáo Ahmad Wali có liên quan tới hoạt động buôn bán ma túy. Nhưng cáo buộc này bị ông bác bỏ là có mục đích “tuyên truyền chính trị”. “Tôi không phải gã buôn bán ma túy. Tôi chưa từng và sẽ không bao giờ buôn ma túy” - Ahmad tuyên bố hồi năm 2009.
Tháng 10/2009, tờ New York Times tiếp tục đưa tin cho biết Ahmad vẫn nhận tiền lương từ Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) để làm nhiều việc khác nhau, gồm tuyển mộ thành viên Lực lượng Tấn công Kandahar, một nhóm chiến binh bán quân sự do CIA điều hành ở Kandahar. Báo cũng nói rằng Ahmad được trả tiền để cho phép lính đặc nhiệm Mỹ và CIA được thuê mướn nơi ở trước đây của thủ lĩnh Taliban Mullah Omar. Song Ahmad đã bác bỏ các cáo buộc này. “Tôi chẳng biết ai dưới cái tên CIA và tôi chưa từng nhận tiền từ bất kỳ tổ chức nào. Tôi giúp đỡ người khác, hiển nhiên rồi. Tôi giúp người Mỹ bất cứ khi nào có thể. Nhưng đây chỉ là trách nhiệm của tôi khi là một người Afghanistan” - ông nói.
Trước cuộc bầu cử Tổng thống Afghanistan hồi năm 2009, Ahmad và Sher Mohammad Akhundzada, cựu tỉnh trưởng Helmand và là thành viên Thượng viện Afghanistan, còn bị buộc tội đã gian lận phiếu bầu. Những cáo buộc này khiến các quan chức Mỹ và Anh đã gây sức ép để buộc ông Karzai phải đưa em mình ra khỏi đất nước. Nhưng Karzai đã không khuất phục trước các sức ép và đòi bằng chứng rõ ràng để chứng minh Ahmad có tội. Kết quả là phương Tây phải “ngậm bồ hòn làm ngọt” và tiếp tục bắt tay hợp tác với Ahmad.
Khoảng trống lớn về an ninh và chính trị
Cái chết của Ahmad đã để lại một dấu hỏi lớn: làm sao để lấp khoảng trống an ninh và chính trị mà ông ta để lại. Do ảnh hưởng rất lớn của Ahmad, không ai có thể đánh giá được hết tầm quan trọng của ông ta tại miền Nam Afghanistan. Giới phân tích đánh giá cái chết của Ahmad sẽ được Taliban sử dụng làm công cụ nâng cao tinh thần của các chiến binh dưới quyền và qua đó gây thêm nhiều vụ khủng bố tồi tệ hơn.
Ngoài ra, NATO cũng mất đi một đồng minh chiến lược tại một khu vực có vai trò then chốt, trong bối cảnh Mỹ bắt đầu rút 33.000 quân về nước.
“Kandahar là thành phố vô cùng quan trọng và Tổng thống Karzai cần ai đó điều hành ở đây, người mà ông cảm thấy tin tưởng” - Hasan Askari Rizvi, một nhà phân tích người Pakistan chuyên theo dõi tình hình Afghanistan đánh giá - “Nếu Kandahar không nằm trong vòng kiểm soát, kế hoạch rút quân sẽ bị đổ bể hoàn toàn”.
Tường Linh
