(TT&VH) - Với việc Đảng Pheu Thai (đảng Vì người Thái) giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội, Yingluck Shinawatra sẽ trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên ở Thái Lan và là người thứ 5 ngồi lên chiếc “ghế nóng” kể từ khi anh trai bà, ông Thaksin Shinawatra, bị quân đội lật đổ hồi năm 2006.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng rất nhiều thách thức vô cùng lớn đang chờ đón Yingluck và “đất nước của những nụ cười” Thái Lan có ổn định hay không sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng hàn gắn các mâu thuẫn trong nước của bà.
5 thủ tướng lên cầm quyền trong khoảng thời gian chưa đầy 7 năm là một thực tế cho thấy chiếc ghế lãnh đạo Chính phủ ở Thái Lan vô cùng “nóng” và thách thức dành cho ai ngồi vào đó là rất lớn.
Năng lực lãnh đạo chưa được chứng tỏ
Với một người ít kinh nghiệm chính trị như Yingluck, bà sẽ phải đối mặt với những chất vấn gay gắt của các nghị sĩ Đảng Dân chủ và một số đảng đối lập khác. Bà cũng phải chứng minh với những người nghi ngờ rằng mình có khả năng lãnh đạo đất nước và không chỉ là một cái bóng phục vụ cho những tham vọng chính trị của Thaksin. Việc chứng tỏ năng lực là rất quan trọng bởi nếu lãnh đạo không tốt, bà có thể bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Liệu bà Yingluck có thể hàn gắn một đất nước Thái Lan đã chia rẽ hết sức sâu sắc
Bản thân Yingluck đã khẳng định mình không phải là “bản sao” của Thaksin. “Chúng tôi sẽ sử dụng các ý tưởng của anh ấy, nhưng anh ấy chỉ là một trong những người đóng góp ý kiến” - Yingluck nói về anh trai trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times hồi tháng trước - “Chúng tôi còn phải tham vấn những người khác nữa, nhưng cuối cùng tôi sẽ ra quyết định với đội ngũ của Đảng Pheu Thai, vì thế tôi độc lập với anh mình”.
Những thách thức đầu tiên của Yingluck một khi bà được chọn làm Thủ tướng là bổ nhiệm các thành phần trong nội các mới. Hiển nhiên trong số đó sẽ có nhiều người là thủ lĩnh chủ chốt lực lượng “áo đỏ”, những cá nhân đã hết mình ủng hộ ông Thaksin. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm những người này, với một số từng bị cáo buộc “dính líu đến khủng bố và xúc phạm tới Quốc vương” có thể sẽ vấp phải phản ứng từ phe chống đối, khiến Chính phủ rơi vào bất ổn. Ngược lại, nếu không bổ nhiệm những người trên, quan hệ giữa phe áo đỏ với bà Yingluck, Đảng Pheu Thai và ông Thaksin sẽ bị rạn nứt, thậm chí là căng thẳng.
Tiếp đó là những chính sách điều hành đất nước. Trong bài phát biểu trong đêm 3/7, Yingluck tuyên bố: “Tôi muốn nhắc lại rằng chúng tôi đã sẵn sàng để thực hiện mọi chính sách mà mình đã tuyên bố”.
Nhưng giới phân tích chỉ ra rằng vài lời hứa có thể sẽ không thực hiện được như trong vòng 4 năm tới, không còn người Thái nào sống nghèo khổ. Các lời hứa khác như máy tính bảng miễn phí cho 1 triệu học sinh, trợ cấp cho nông dân số tiền 500 USD/mỗi tấn gạo, tăng lương tối thiểu thêm 30% có thể gây thêm nhiều gánh nặng không cần thiết cho ngân sách và khó vực dậy nền kinh tế đang giảm sút ở Thái Lan do sản xuất đình trệ.
Yếu tố then chốt: khả năng hòa giải
Các nhà quan sát nói rằng khả năng điều hành đất nước của Yingluck có thể sẽ không quan trọng bằng năng lực hàn gắn mâu thuẫn của bà.
Thái Lan lâu nay đã nằm trong sự chia rẽ chính trị sâu sắc kể từ khi Thaksin bị lật đổ, với một bên là những người ủng hộ ông và nửa kia là bộ phận chống lại. Trong quá trình vận động tranh cử, cả đảng Pheu Thai của Yingluck và Đảng Dân chủ đều đã nhấn mạnh tới sự hòa giải giữa đôi bên.
Thaksin họp báo ở Dubai sau chiến thắng của em gái, trong đó 
khẳng định không đặt việc trở lại Thái Lan là ưu tiên số 1
Song hòa giải không phải việc dễ dàng. Khi tiến hành vận động tranh cử, nhằm thể hiện nỗ lực hàn gắn đất nước, Yingluck đã tuyên bố sẽ triển khai một lệnh ân xá rộng rãi cho tất cả những ai bị khởi tố hoặc kết tội liên quan tới chính trị kể từ vụ đảo chính hồi năm 2006.
Lệnh ân xá này có nghĩa những người biểu tình “áo vàng” đã chiếm sân bay Bangkok hồi năm 2008 sẽ được xóa tội. Tương tự như thế là phe “áo đỏ” đã tuần hành ở trung tâm Bangkok hồi năm ngoái, sau đó dẫn tới đụng độ làm 92 người thiệt mạng. Nhưng ngay lập tức ý tưởng này đã vấp phải phản ứng dữ dội từ các đối thủ, những người cho rằng lệnh ân xá sẽ giúp Thaksin đường hoàng về nước sau khi đã bỏ trốn hồi năm 2008 để khỏi phải thi hành án tù kéo dài 2 năm.
Cả 2 anh em đều lên tiếng bác bỏ các thông tin lệnh ân xá nhằm lót đường cho Thaksin trở về. Nhưng ông Thaksin đã không dấu diếm ý định sẽ trở lại quê hương khi “thời điểm chín muồi”. Song Yingluck cần phải nhớ rằng bà không thể xem nhẹ các đối thủ hùng mạnh của Thaksin. Vài chính quyền thân cận với Thaksin đã bị lật đổ bởi một sự kết hợp từ những cuộc biểu tình đường phố và phán quyết của tòa án.
Phản ứng của quân đội
Và bà còn phải cẩn trọng trước phản ứng của quân đội. Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan Prawit Wongsuwan hôm 4/7 cho các phóng viên biết rằng những tướng quân hàng đầu đã chấp nhận kết quả bầu cử. Tư lệnh quân đội Thái Lan Prayuth Chan-ocha cũng tuyên bố rằng sẽ không có thêm các cuộc đảo chính. Ông nói rằng quân đội sẽ tôn trọng ý nguyện của người dân và sẽ không can thiệp vào tình hình chính trị nữa. Vấn đề là Prayuth đã từng nói như vậy, nhưng quân đội đã không giữ lời khi cảm thấy họ cần phải ra tay.
Vì lẽ đó, câu hỏi là liệu chiến thắng mới sẽ mở đường để một thành viên trong gia tộc Shinawatra đưa “đất nước của những nụ cười” bước vào một thời kỳ mới, bỏ lại bạo lực sau lưng, hay nó sẽ châm ngòi cho những bất ổn mới. Diễn biến chính trường Thái Lan trong thời gian tới đây sẽ có đáp án chính xác cho câu hỏi này.
“Chiến thắng lớn của Pheu Thai tạm thời giảm bớt căng thẳng chính trị, nhưng Thái Lan vẫn rất dễ tổn thương” - Kan Yuanyong, một chuyên gia chính trị và là giám đốc công ty tư vấn Siam Intelligence Unit đánh giá - “Họ sẽ chờ tới khi Pheu Thai và Thaksin có rạn nứt mới bắt đầu trả đũa trở lại. Cuộc bầu cử này chưa phải là cuộc chiến cuối cùng giữa Thaksin và những kẻ thù của ông. Sẽ còn nhiều hơn thế”.
Tường Linh
