(TT&VH) - Ngày 16/6, tổ chức khủng bố quốc tế Al Qaeda tuyên bố đã chọn Ayman al- Zawahiri làm thủ lĩnh mới của chúng, thay cho ông trùm Osama Bin Laden đã bị lính đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt.
>> Chuyên đề: Osama bin Laden đã chết
Thông báo do hội đồng điều hành Al Qaeda đưa ra và được phát trên một trang web Hồi giáo cực đoan có liên hệ với tổ chức này.
Một sự bổ nhiệm được dự báo trước
“Hội đồng điều hành Al Qaeda, sau khi hoàn tất việc bàn bạc, đã tuyên bố rằng Sheikh Ayman Zawahiri, Thượng đế ban cho ông sự thành công, sẽ nhận trách nhiệm chỉ huy” - trang web Ansar al-Mujahideen (Những tín đồ của Các chiến binh thần thánh) thông báo.
Thông tin không khiến giới quan sát ngạc nhiên bởi từ lâu Zawahiri vẫn là nhân vật số 2 ở Al Qaeda và đã được xem là người kế nhiệm thủ lĩnh tổ chức khủng bố. Trước đó, từ ngày 8/6, Zawahiri đã phát ra một đoạn video, trong đó tuyên bố Al Qaeda sẽ tiếp tục chiến đấu. “Sheikh (Bin Laden) đã ra đi, cầu xin Thượng đế rủ lòng thương với ông. Với Thượng đế, ông là chiến binh tử vì đạo và chúng ta phải tiếp tục con đường thánh chiến của ông để đánh đuổi những kẻ ngoại xâm khỏi mảnh đất của người Hồi giáo” - Zawahiri nói - “Ngày hôm nay, nhờ có Thượng đế, nước Mỹ đang đối mặt không chỉ với một cá nhân hay một nhóm chiến binh... mà với cả một quốc gia đang nổi dậy, đã thức tỉnh từ giấc ngủ dài để bắt đầu cuộc thánh chiến mới nhằm vào Mỹ”.
Một bức ảnh chụp chung giữa Al-Zawahiri (phải) và Osama Bin Laden hồi năm 2001
Giới phân tích khi đó nói rằng bài phát biểu là tín hiệu cho thấy Zawahiri sẽ nắm vai trò lãnh đạo Al Qaeda. “Có một sự thay đổi hoàn toàn trong ngôn ngữ của Zawahiri” - nhà báo người Pakistan Baker Atyani, một chuyên gia về các nhóm chiến binh Hồi giáo và khủng bố nhận xét - “Ông ta không còn đưa ra những lời hướng dẫn khủng bố mà lại có các phát ngôn rất chung, giống như một lãnh đạo, giống như Bin Laden vẫn làm”. Việc bầu Zawahiri cho thấy nỗ lực lớn của Al Qaeda trong thời gian qua, nhằm củng cố lại quyền lực khi thủ lĩnh Bin Laden bị lính Mỹ bắn chết. Nó cũng đánh dấu chấm hết cho 6 tuần tranh cãi nảy lửa trong hội đồng điều hành Al Qaeda, lãnh đạo bởi Saif al-Adel, về việc sẽ chọn ai làm thủ lĩnh kế tiếp. Nhánh khủng bố của Al Qaeda ở Yemen giờ được xem là mạnh nhất của Al Qaeda. Tuy nhiên phần lớn căn cứ của tổ chức vẫn nằm tại vùng đồi núi dọc theo Pakistan - Afghanistan.
Với việc lên làm thủ lĩnh Al Qaeda, Zawahiri cũng chính thức thay thế Bin Laden trong vai trò thủ lĩnh khủng bố bị truy nã gắt gao nhất. Sẽ có 25 triệu USD tiền thưởng được treo trên đầu ông ta. Đứng thứ 2 trong danh sách này là lãnh đạo lực lượng Taliban, Mullah Omar, với khoản tiền thưởng trị giá 10 triệu USD.
Sự thù ghét nước Mỹ
Al-Zawahiri là con trai của một gia đình bác sĩ giàu có người Ai Cập. Năm lên 15 tuổi, Zawahiri đã thành lập tổ chức khủng bố ngầm riêng của ông ta, quy tụ các học sinh trung học chống lại chính quyền Ai Cập. Ông ta tiếp tục các hoạt động cực đoan ngay cả khi đang học đại học ngành y và sau đó đã kết hợp nhóm chiến binh của mình cùng các nhóm khác để thành lập tổ chức Islamic Jihad.
Al-Zawahiri có thời gian phải ngồi tù khoảng 3 năm ở Ai Cập vì tham gia hoạt động khủng bố, trước khi tới Afghanistan vào năm 1984 để chống lại quân đội Liên Xô. Zawahiri và Bin Laden lần đầu gặp nhau tại các hang động ở Afghanistan, nơi tay khủng bố Ai Cập chữa bệnh cho ông trùm khủng bố tới từ Yemen và các chiến binh “thánh chiến” khác.
Sau chiến tranh, Zawahiri theo Bin Laden tới Sudan và trở lại Afghanistan, nơi họ cùng nhau thành lập một trung tâm khủng bố dưới sự che chở của chính quyền Taliban. Zawahiri được cho là đã nhúng tay vào các vụ đánh bom Đại sứ quán Mỹ ở châu Phi hồi năm 1998. Ông ta cũng chỉ đạo vụ tấn công tự sát nhằm vào tàu chiến USS Cole của Mỹ hồi năm 2000, khi nó tới vùng biển ngoài khơi Yemen.
Năm 2001, Zawahiri đã lên chiến lược lâu dài cho phong trào thánh chiến dưới quyền: gây càng nhiều thương vong cho người Mỹ càng tốt. “Săn lùng người Mỹ và người Do thái không phải là nhiệm vụ bất khả thi. Giết chúng cũng không phải là việc không thực hiện được và ta có thể làm điều đó bằng dao, bằng bom, thậm chí bằng một ống nước” - Zawahiri từng viết.
Sự thù ghét sâu sắc của Zawahiri với nước Mỹ có nguyên nhân khá cá nhân. Vợ và ít nhất 2 trong 6 đứa con của ông ta đã chết vì bom Mỹ, theo sau các hoạt động quân sự trả đũa vụ khủng bố 11/9.
Nhiều năm sau đó, Zawahiri đã nỗ lực tái xây dựng bộ máy lãnh đạo của Al Qaeda, mở rộng ảnh hưởng sang Bắc Phi, Arab Saudi, Yemen và Pakistan. Ông ta thậm chí còn được cho có liên quan tới các vụ đánh bom tàu hỏa ở Tây Ban Nha hồi năm 2004 và tàu điện ngầm ở Anh hồi năm 2005.
Cục Tình báo trung ương Mỹ từng suýt bắt được Zawahiri hồi năm 2003 và tiêu diệt hụt ông ta hồi năm 2004. Tháng 12/2009, người Mỹ tưởng như đã tóm được ông ta lần nữa, nhưng kẻ cung cấp tin hóa ra là điệp viên 2 mang, đã cho nổ quả bom mang theo bên mình ở Khost, Afghanistan, khiến 7 nhân viên CIA thiệt mạng.
Sẽ tăng cường các vụ khủng bố để chứng tỏ bản thân
Giới quan sát dự báo sau khi lên làm lãnh đạo Al Qaeda, Zawahiri sẽ tăng cường các vụ tấn công khủng bố để chứng tỏ bản thân và gây ảnh hưởng với các phe phái khác nhau trong Al Qaeda.
“Ông ta đã được trao quyền lãnh đạo. Nhưng ông ta không có ảnh hưởng lớn cũng như tính cách lôi cuốn như của Bin Laden” - Magnus Ranstorp, một chuyên gia phân tích khủng bố ở Đại học Quốc phòng Hoàng gia Thụy Điển nhận xét - “Vì thế ông ta sẽ tập trung vào việc tấn công phương Tây trên quy mô lớn. Việc này vừa để trả thù cho cái chết của Bin Laden, nhưng cũng để chứng tỏ bản thân ông ta hiệu quả không kém vị thủ lĩnh quá cố”.
Tường Linh
