(TT&VH) - Nền kinh tế đang lên của Trung Quốc đã dần tạo nên một lớp doanh nhân giàu có, những người sẵn sàng bỏ hàng đóng tiền để sắm về một thứ được cho là biểu tượng tối tượng của sự thành đạt: máy bay phản lực tư nhân.
Cách đây chừng một thập kỷ, hoàn toàn không có bất kỳ chiếc máy bay phản lực tư nhân nào tồn tại ở Trung Quốc và chỉ có vài chiếc ở Hong Kong. Nhưng tới tháng 4 năm nay, đã có 90 chiếc máy bay tư nhân được đăng ký ở Trung Quốc và khoảng 10 chiếc, với tổng giá trị khoảng 500 triệu USD, mới chỉ được bàn giao hồi tháng 1.
Bùng nổ máy bay tư nhân
“Đó là một con số rất lớn và nếu xét tới điều kiện kinh tế toàn cầu đang rơi vào cảnh suy thoái hiện nay, hoàn toàn không ngoa khi nói máy bay phản lực tư nhân ở Trung Quốc đang bùng nổ” - Justin Lee Firestone, giám đốc quản lý Nhóm quản lý Firestone, một công ty tư vấn về máy bay phản lực tư nhân, nhận xét.
Ông cũng cho biết Tập đoàn Gulfstream Aerospace đang dẫn đầu thị trường, với thị phần chiếm 37%, theo sau là Cessna và Bombardier.
 Các doanh nhân thành đạt người Trung Quốc tới tìm hiểu về chiếc máy bay Bombardier Global Express XRS trong triển lãm hàng không châu Á ở Hong Kong. |
Jason Liao, người mới nghỉ việc hồi năm ngoái trong vai trò giám đốc chi nhánh Bắc Kinh của Tập đoàn sản xuất máy bay Bombardier để mở công ty riêng giúp người giàu mua máy bay, đã dự báo sẽ có khoảng 70 chiếc máy bay phản lực tư nhân được bàn giao ở Trung Quốc trong năm nay. Nếu thành sự thật, đây sẽ là một con số quá ấn tượng về doanh số bởi nó đã tăng gấp đôi so với năm ngoái. Công ty China Business Aviation Group của Liao đã ký được 8 hợp đồng bán máy bay kể từ khi khai trương hồi tháng 9 năm nay.
Tập đoàn Airbus cũng cho biết họ bán được 20 chiếc phản lực cỡ nhỏ dành cho doanh nhân ở Trung Quốc và dự báo sẽ tiêu thụ được 5 chiếc máy bay loại này mỗi năm. “Chúng tôi từng nói rằng con số 5 chiếc ở trên phản ánh toàn bộ thị phần máy bay phản lực sở hữu tư nhân ở Trung Quốc. Nhưng giờ chúng tôi thấy rằng đó mới chỉ là thị phần của riêng Airbus mà thôi” - Francois Chazelle, Phó chủ tịch Airbus phụ trách sản xuất máy bay hạng nhỏ dành cho doanh nghiệp, đánh giá.
Chạy đua vào thị trường Trung Quốc
Sức nóng từ thị trường Trung Quốc đã khiến các hãng sản xuất máy bay lớn vội vã đổ xô tới đây.
Công ty Dassault Falcon của Pháp đã chuyển trụ sở từ Kuala Lumpur, Malaysia, tới Bắc Kinh. “Trên quy mô toàn cầu, thị phần của Trung Quốc mới chỉ chiếm 1%. Nhưng nếu tiếp nối xu hướng hiện nay, thị phần này có thể tăng tới 10% trong vòng chỉ 5 năm tới” - John Rosanvallon, Chủ tịch kiêm giám đốc điều hành công ty nhận xét.
 Du khách tham quan nội thất chiếc Boeing 737 BBJ trong cuộc |
Tương tự, Bombardier kỳ vọng Trung Quốc sẽ là thị trường lớn thứ 3 của họ trong thập kỷ tiếp theo, chỉ xếp sau Bắc Mỹ và châu Âu. Công ty tới từ Canada dự báo rằng từ nay tới năm 2020, các nhà xuất máy bay sẽ bán 960 chiếc máy bay hạng nhỏ dành cho doanh nhân Trung Quốc và thêm khoảng 1.400 chiếc khác vào năm 2030. Boeing cũng đã nhập cuộc chơi, khi đang chuẩn bị bàn giao 2 chiếc máy bay phản lực cho khách hàng tư nhân Trung Quốc trong năm nay.
Sự cạnh tranh giữa các bên vì thế được đánh giá là rất khốc liệt. Để hút thêm khách hàng mới, nhiều hãng sản xuất đã hướng trọng tâm vào việc tăng cường tối đa sự tiện nghi cho những chiếc máy bay của họ. Đơn cử như tại một cuộc triển lãm hàng không ở Hong Kong hồi tháng 3 năm nay, Airbus đã giới thiệu một mô hình nội thất máy bay dành cho doanh nhân châu Á mang tên Phoenix (Phượng hoàng). Tổng thể nội thất mang tông màu đỏ, vốn được xem là may mắn trong văn hóa Trung Quốc. Bên trong khoang chở khách có bàn ăn hình tròn, dành riêng cho các bữa tối mang tính riêng tư trong nhiều gia đình và châu Á, chỗ chơi mạt chược, hát karaoke và nhiều phương tiện giải trí cao cấp khác.
Vẫn còn những rào cản
Trong khi các nhà sản xuất đặt nhiều kỳ vọng vào thị trường Trung Quốc, giới phân tích chỉ ra rằng vẫn có những giới hạn có thể ảnh hưởng tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp, chủ yếu tới từ mặt chính sách.
Các máy bay thuộc sở hữu tư nhân ở Trung Quốc hiện vẫn phải hoạt động dưới sự điều hành của 5 công ty duy nhất được nhà nước cấp phép. Điều này khác với Mỹ, nơi các công ty lớn sở hữu máy bay tư nhân cũng có phòng điều hành bay riêng của họ. Một trở ngại khác là việc quân đội kiểm soát không phận Trung Quốc và mới chỉ có 30% không phận mở ra cho ngành hàng không dân dụng. Tại Mỹ, con số này là 70%.
Việc thiếu các phi công có khả năng lái các máy bay loại này cũng là một vấn đề. Một số công ty điều hành kể trên, hoặc phải thuê các phi công nước ngoài với giá cả đắt đỏ hoặc dùng phi công dân dụng đang làm việc trong các hãng hàng không trong nước. Theo Firestone, điều này có thể gây nên những rủi ro lớn, do các phi công trên không quen thuộc với hệ thống điều khiển của máy bay tư nhân hạng nhỏ.
Ngoài ra, việc các sân bay Trung Quốc thường bố trí lịch bay với chỗ trống rất hạn chế cho các chuyến bay tư nhân. Điều này có thể khiến những doanh nhân bận rộn phải nhiều lần thay đổi lịch làm việc. “Một số khách hàng nói rằng họ sẽ chọn cách bay các chuyến bay thông thường để được gặp đối tác của họ theo đúng lịch hẹn” - Jolie Howard, giám đốc TAG Aviation Asia, một công ty cho thuê máy bay hạng nhỏ ở Hong Kong nói - “Những tư duy kiểu này sẽ đánh bại hoạt động kinh doanh máy bay thuộc sở hữu tư nhân”.
Nhưng giới quan sát chỉ ra rằng một số cải tiến về mặt hành chính đã được Trung Quốc tiến hành có thể cải thiện tình hình. Cụ thể, vài năm trước đây, đơn xin giấy phép bay ở Trung Quốc phải mất từ ít nhất 1 tuần làm việc trở lên. Nhưng giờ quy trình mới khiến việc phê chuẩn giấy phép chỉ mất từ 1-3 ngày. Trong một số trường hợp đặc biệt thậm chí chỉ mất vài giờ.
Năm ngoái, báo chí Trung Quốc cho biết có một số đề xuất mới, đó là các máy bay hoạt động ở độ cao dưới 4.000 mét sẽ không còn phải chờ sự phê chuẩn từ nhà chức trách, chừng nào chúng có kế hoạch bay cụ thể. Trong khi đó các máy bay hoạt động ở độ cao thấp, từ 1.000 mét trở xuống thậm chí còn không phải mất bất kỳ khoản giấy tờ gì.
Việc thử nghiệm các quy định mới này đã diễn ra vào tháng 1 năm nay. Dự kiến tới cuối năm nay, các thử nghiệm bay ở độ cao thấp cũng sẽ được mở rộng ra nhiều khu vực khác ở Trung Quốc như Đại Liên, Quảng Châu, Thẩm Dương. Việc triển khai chính sách mới được đánh giá là sẽ giúp tăng cường hoạt động vận tải hàng không phi quân sự ở Trung Quốc, trong bối cảnh các tuyến bay trong nước đã trở nên quá tải.
Tường Linh
