Hé lộ thời khắc cuối của Tổng thống Ai Cập

(TT&VH) - Hosni Mubarak lẽ ra đã tuyên bố từ chức của ông trong ngày 10/2. Quân đội Ai Cập mong chờ chuyện đó. Lãnh đạo mới của đảng cầm quyền đã trực tiếp gặp Mubarak để thuyết phục ông từ chức. Nhưng bất chấp các cuộc biểu tình lớn kéo dài hơn 2 tuần, gây nên sức ép khổng lồ, Mubarak vẫn không thừa nhận mình đã lâm vào thế bí, đồng thời không chịu từ chức.

Những câu chuyện chưa được biết tới về thời khắc cầm quyền cuối cùng của cựu Tổng thống Ai Cập vừa được giới thạo tin ở quốc gia châu Phi cung cấp cho hãng tin AP. Nó cho thấy Mubarak đã không thể, hoặc không sẵn sàng chấp nhận thực tế rằng chỉ khi ông từ bỏ quyền lực ngay lập tức mới có thể khiến đất nước khỏi rơi vào tình trạng hỗn loạn, do các cuộc biểu tình quy mô lớn bắt đầu từ hôm 25/1 gây ra.

Bị cô lập về chính trị

Theo họ, quân đội Ai Cập đã tỏ ra quan ngại ngay khi các cuộc biểu tình xuất hiện. Họ nói rằng quân đội đã thuyết phục Mubarak đưa Omar Suleiman lên ghế Phó Tổng thống, cũng là viên phó đầu tiên kể từ khi ông nắm quyền vào năm 1981, và chỉ định ông đứng đầu nhóm đàm phán với phe đối lập để tìm giải pháp thoát khủng hoảng.

Song Suleiman đã thất bại trong vai trò người thương thuyết. Các lãnh đạo biểu tình thề rằng họ sẽ không đàm phán gì, cho tới khi ông Mubarak phải ra đi. Phía biểu tình giữ quan điểm cứng rắn, ngay cả khi Mubarak hứa sẽ không cầm quyền thêm một nhiệm kỳ nào nữa và sẽ cải cách để giảm nghèo, chấm dứt lệnh tình trạng khẩn cấp và khiến Ai Cập trở nên dân chủ hơn. Suleiman thậm chí đã cảnh báo một cuộc đảo chính có thể diễn ra nếu việc thương thảo không có tiến triển.

Ngay cả trong nội các cầm quyền của Ai Cập khi đó cũng mâu thuẫn với nhau, không thể thống nhất mức độ đe dọa mà các cuộc biểu tình đem lại. Vài nhân vật thân tín, bao gồm con trai Gamal của Mubarak, thậm chí còn che dấu không cho ông biết thật sự những gì đang diễn ra trên đường phố. Một quan chức chính phủ cao cấp giấu tên nói rằng Mubarak thực sự thiếu một bộ máy chính trị có thể cho ông những lời khuyên hợp lý về chuyện gì đang xảy ra ở bên trong đất nước. "Ông ấy không nhìn quá xa những gì con trai Gamal Mubarak rót vào tai mình và vì thế ông bị cô lập về mặt chính trị" - vị quan chức trên nói - "Mọi sự điều chỉnh của Mubarak để đối phó với cuộc khủng hoảng đều quá ít và quá chậm trễ".

Mất liên hệ với người dân

Tới ngày 10/2, gần như mọi người đều tin rằng Mubarak sẽ từ chức, bao gồm cả giới chức quân đội. Hossam Badrawi, thủ lĩnh Đảng Dân chủ Quốc gia cầm quyền đã trực tiếp gặp Mubarak để đề nghị ông "đáp ứng yêu cầu nhân dân", tức từ chức.

Khi Mubarak không thực hiện điều này, Badrawi đã từ chức Chủ tịch Đảng để phản đối. Trong khi đó, Hội đồng Tối cao các Lực lượng vũ trang, cơ quan lãnh đạo cao nhất của quân đội Ai Cập, đã hội họp mà không có chủ tịch Mubarak, và ban hành một thông báo trong đó ghi nhận "các quyền hợp pháp" của phe biểu tình.

Bài phát biểu trong đêm 10/2 của Mubarak được thiết kế để ông tuyên bố từ chức. Tuy nhiên ông đã biến nó thành một nỗ lực chót để nắm quyền, sau khi nhận được sự bơm hơi tinh thần từ các cộng sự trung thành và đặc biệt là từ gia đình. Đích thân Gamal đã viết lại bài phát biểu vài lần trước lễ ghi hình. Nó được phát vào lúc 11 giờ đêm, mất vài tiếng sau khi truyền hình quốc gia nói rằng Mubarak đang định có bài phát biểu trước toàn quốc.

Bài phát biểu rõ ràng đã được chuẩn bị một cách vội vã. Nó có nhiều đoạn cắt cảnh rất "lộ" và những dấu hiệu cho thấy dường như Mubarak đã phải ghi hình nhiều lần. Mubarak nói trong bài phát biểu rằng ông đã chuyển giao phần lớn quyền lực cho Suleiman nhưng từ chối những lời kêu gọi từ chức. Ông tiếp tục cam kết sẽ cải cách, khởi tố những kẻ đứng sau tình trạng bạo động làm nhiều người biểu tình thiệt mạng, gửi lời chia buồn tới gia đình các nạn nhân. Ông nhắc nhở công chúng về những gì mình đã làm được cho đất nước và kết thúc bằng tuyên bố sẽ chẳng đi đâu khi chưa hết nhiệm kỳ vào tháng 9 này.  

AP đánh giá Mubarak đã hy vọng thông qua việc đưa Suleiman lên nắm quyền, ông có thể chấm dứt các cuộc biểu tình và vẫn được ngồi ở ghế Tổng thống, dù chỉ đóng vai trò biểu tượng. Bằng cách này, ông có thể kết thúc nhiệm kỳ trong danh dự. Tuy nhiên bài phát biểu đã chứng thực điều nhiều người Ai Cập nghi ngờ trong nhiều năm, đó là ông Mubarak hoàn toàn mất liên hệ với nhân dân.

Lịch sử sang trang

Hiện chưa rõ bài phát biểu trên truyền hình của ông Mubarak đã có được quân đội thông qua trước hay không. Có điều chắc chắn rằng nếu sự kiên nhẫn của quân đội vẫn chưa hết sau nỗ lực cuối để bám lấy quyền lực của Mubarak, nó sẽ hoàn toàn tan biến khi sự phẫn nộ của người biểu tình tăng lên.

Ngày 11/2, quân đội đã cho phép người biểu tình tụ tập bên ngoài dinh Tổng thống nằm ở ngoại ô Cairo, nhưng khi đó Mubarak cùng gia đình ông đã tới resort Sharm el-Sheikh nằm bên Hồng Hải. Tới buổi chiều, hàng triệu người đã đổ ra các con phố ở Cairo, thành phố cảng Alexandria và nhiều nơi khác. Đám đông bên ngoài dinh Tổng thống tăng lên nhanh và chỉ được ngăn cách với không gian bên trong bởi 4 chiếc xe tăng.

Cuối cùng, thời khắc nhiều người biểu tình Ai Cập trông đợi đã tới khi Suleman thông báo rằng Mubarak đã từ chức. Trong một thông báo dài vỏn vẹn 2 câu đọc trên truyền hình quốc gia, kéo dài đúng 49 giây, lịch sử của Ai Cập đã vĩnh viễn giở sang một trang mới.

Tường Linh