Kryptos (tiếng Hy Lạp có nghĩa “bị che giấu”) là đứa con tinh thần của nhà điêu khắc Jim Sanborn. Quần thể tượng - điêu khắc trị giá 250.000 USD này được đặt trước tổng hành dinh CIA kể từ ngày 3/11/1990, đã khiến giới giải mật mất ăn mất ngủ trong cuộc tìm kiếm thông điệp ẩn giấu bên trong mật mã.
“Đỉnh Everest” của các mật mãTấm tượng đồng này có chiều cao 3 mét, mang hình một tờ giấy uốn cong. Một mặt tượng khắc tổng cộng 869 chữ đã qua mã hóa. Tuy nhiên tháng 4/2006, Sanborn đã công bố thông tin nói rằng một chữ nằm trong nửa này đã bị thiếu mất, nghĩa là thực tế mặt này có 870 chữ. Mặt còn lại có 869 chữ đã mã hóa.
Các ký tự mật mã này gồm 26 chữ trong bảng chữ cái Latin và các dấu hỏi được cắt ra từ đồng. Các dòng chữ này chứa 4 thông điệp được mã hóa. Sanborn đã hợp tác cùng một cựu nhân viên CIA về hưu tên Ed Scheidt, Chủ tịch Trung tâm Mật mã CIA để tạo nên hệ thống mật mã sử dụng trong tượng của ông. Sanborn tiết lộ rằng bức tượng này chứa một thông điệp nằm trong một thông điệp. Điều đó có nghĩa các nhà giải mật chỉ tiếp cận được với thách thức cuối cùng nếu giải mã toàn bộ cả 4 thông điệp có trên bức tượng.
 Quần thể tượng, điêu khắc Kryptos ngoài trụ sở CIA. |
Duy chỉ có đoạn mật mã cuối cùng gồm 97 ký tự vẫn là một bí mật đầy thách thức. Ngay cả giới chuyên gia CIA cũng nói rằng thông điệp này khó phá do nó quá ngắn và gây khó khăn cho việc tìm kiếm các chữ cái lặp lại - một yếu tố chủ chốt cho việc giải mã. Thông điệp cuối cùng, vì thế, được xem là “đỉnh Everest của các mật mã” trong giới chuyên gia giải mật.
Tiết lộ nhỏ giọtViệc thông điệp thứ 4 không thể bẻ khóa nổi sau 2 thập kỷ đã khiến Sanborn vô cùng ngạc nhiên. “Tôi chẳng bao giờ nghĩ thời gian giải mã lại kéo dài lâu tới vậy” - Sanborn thổ lộ trên tờ Telegraph - “Tôi đã cố thu hẹp các lựa chọn và đề nghị trao thưởng cho cộng đồng Kryptos để thu hút sự quan tâm của họ”.
Bức tượng và các thông điệp cũng mang tới cho ông sự nổi tiếng. Chúng đã xuất hiện trong các cuốn tiểu thuyết Mật mã Da Vinci và Biểu tượng Thất truyền của nhà văn Dan Brown. Chúng cũng xuất hiện trong bộ phim truyền hình Bí danh.
 Jim Sanborn, cha đẻ mật mã khó phá nhất thế giới |
Một thập kỷ nữa mới tiết lộ thêm
Lời gợi ý đã khiến cộng đồng giải mã Kryptos rất phấn khích. Một trang web do Sanborn dựng nên để giải đáp những câu hỏi liên quan tới bẻ khóa Kryptos đã nhanh chóng quá tải sau khi ông công bố các gợi ý. Elonka Dunin, một nhà thiết kế trò chơi và là tay phá mã nghiệp dư nổi tiếng nhất Mỹ nói rằng cộng đồng Kryptos như tỉnh giấc ngủ say sau khi cụm từ Berlin được tiết lộ. “Gợi ý đã tiếp thêm năng lượng khổng lồ cho cộng đồng” - Dunin nói - “Có rất nhiều hoạt động đã diễn ra trên mạng và chúng tôi đã tổ chức các cuộc hội thảo để tập trung xử lý mật mã sau diễn biến mới”.Do độ khó của thông điệp thứ 4, một số người đã tỏ ý nghi ngờ về sự tồn tại của nó. Họ không tin rằng có đoạn thông điệp như vậy nhưng Sanborn khẳng định thông điệp có thể giải mã được và hoàn toàn có nghĩa trong tiếng Anh.
Tuy nhiên ngoài việc cung cấp gợi ý kể trên, Sanborn sẽ “câm như hến” và không tiết lộ thêm gì nữa. “Sẽ phải mất thêm một thập kỷ nữa trước khi tôi tiết lộ thêm một gợi ý mới” - ông tuyên bố.Gia Bảo
